ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 07.13

ભ્પ્_07.13.001।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
કલ્પસ્ત્વેવં પરિવ્રજ્ય દેહમાત્રાવશેષિતઃ ।
ગ્રામૈકરાત્રવિધિના નિરપેક્ષશ્ચરેન્ મહીમ્

બિભૃયાદ્યદ્યસૌ વાસઃ કૌપીનાચ્છાદનં પરમ્ ।
ત્યક્તં ન લિઙ્ગાદ્દણ્ડાદેરન્યત્ કિઞ્ચિદનાપદિ

એક એવ ચરેદ્ભિક્ષુરાત્મારામો ઽનપાશ્રયઃ ।
સર્વભૂતસુહૃચ્છાન્તો નારાયણપરાયણઃ

પશ્યેદાત્મન્યદો વિશ્વં પરે સદસતો ઽવ્યયે ।
આત્માનં ચ પરં બ્રહ્મ સર્વત્ર સદસન્મયે

સુપ્તિપ્રબોધયોઃ સન્ધાવાત્મનો ગતિમાત્મદૃક્ ।
પશ્યન્ બન્ધં ચ મોક્ષં ચ માયામાત્રં ન વસ્તુતઃ

નાભિનન્દેદ્ધ્રુવં મૃત્યુમધ્રુવં વાસ્ય જીવિતમ્ ।
કાલં પરં પ્રતીક્ષેત ભૂતાનાં પ્રભવાપ્યયમ્

નાસચ્છાસ્ત્રેષુ સજ્જેત નોપજીવેત જીવિકામ્ ।
વાદવાદાંસ્ત્યજેત્ તર્કાન્ પક્ષં કંચ ન સંશ્રયેત્

ન શિષ્યાન્ અનુબધ્નીત ગ્રન્થાન્ નૈવાભ્યસેદ્બહૂન્ ।
ન વ્યાખ્યામુપયુઞ્જીત નારમ્ભાન્ આરભેત્ ક્વચિત્

ન યતેરાશ્રમઃ પ્રાયો ધર્મહેતુર્મહાત્મનઃ ।
શાન્તસ્ય સમચિત્તસ્ય બિભૃયાદુત વા ત્યજેત્

અવ્યક્તલિઙ્ગો વ્યક્તાર્થો મનીષ્યુન્મત્તબાલવત્ ।
કવિર્મૂકવદાત્માનં સ દૃષ્ટ્યા દર્શયેન્ નૃણામ્

અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
પ્રહ્રાદસ્ય ચ સંવાદં મુનેરાજગરસ્ય ચ

તં શયાનં ધરોપસ્થે કાવેર્યાં સહ્યસાનુનિ ।
રજસ્વલૈસ્તનૂદેશૈર્નિગૂઢામલતેજસમ્

દદર્શ લોકાન્ વિચરન્ લોકતત્ત્વવિવિત્સયા ।
વૃતો ઽમાત્યૈઃ કતિપયૈઃ પ્રહ્રાદો ભગવત્પ્રિયઃ

કર્મણાકૃતિભિર્વાચા લિઙ્ગૈર્વર્ણાશ્રમાદિભિઃ ।
ન વિદન્તિ જના યં વૈ સો ઽસાવિતિ ન વેતિ ચ

તં નત્વાભ્યર્ચ્ય વિધિવત્ પાદયોઃ શિરસા સ્પૃશન્ ।
વિવિત્સુરિદમપ્રાક્ષીન્ મહાભાગવતો ઽસુરઃ

બિભર્ષિ કાયં પીવાનં સોદ્યમો ભોગવાન્ યથા ।
વિત્તં ચૈવોદ્યમવતાં ભોગો વિત્તવતામિહ ।
ભોગિનાં ખલુ દેહો ઽયં પીવા ભવતિ નાન્યથા

ન તે શયાનસ્ય નિરુદ્યમસ્ય બ્રહ્મન્ નુ હાર્થો યત એવ ભોગઃ ।
અભોગિનો ઽયં તવ વિપ્ર દેહઃ પીવા યતસ્તદ્વદ નઃ ક્ષમં ચેત્

કવિઃ કલ્પો નિપુણદૃક્ ચિત્રપ્રિયકથઃ સમઃ ।
લોકસ્ય કુર્વતઃ કર્મ શેષે તદ્વીક્ષિતાપિ વા

ભ્પ્_07.13.019।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
સ ઇત્થં દૈત્યપતિના પરિપૃષ્ટો મહામુનિઃ ।
સ્મયમાનસ્તમભ્યાહ તદ્વાગમૃતયન્ત્રિતઃ

ભ્પ્_07.13.020।0 શ્રીબ્રાહ્મણ ઉવાચ
વેદેદમસુરશ્રેષ્ઠ ભવાન્ નન્વાર્યસમ્મતઃ ।
ઈહોપરમયોર્નૄણાં પદાન્યધ્યાત્મચક્ષુષા

યસ્ય નારાયણો દેવો ભગવાન્ હૃદ્ગતઃ સદા ।
ભક્ત્યા કેવલયાજ્ઞાનં ધુનોતિ ધ્વાન્તમર્કવત્

તથાપિ બ્રૂમહે પ્રશ્નાંસ્તવ રાજન્ યથાશ્રુતમ્ ।
સમ્ભાષણીયો હિ ભવાન્ આત્મનઃ શુદ્ધિમિચ્છતા

તૃષ્ણયા ભવવાહિન્યા યોગ્યૈઃ કામૈરપૂર્યયા ।
કર્માણિ કાર્યમાણો ઽહં નાનાયોનિષુ યોજિતઃ

યદૃચ્છયા લોકમિમં પ્રાપિતઃ કર્મભિર્ભ્રમન્ ।
સ્વર્ગાપવર્ગયોર્દ્વારં તિરશ્ચાં પુનરસ્ય ચ

તત્રાપિ દમ્પતીનાં ચ સુખાયાન્યાપનુત્તયે ।
કર્માણિ કુર્વતાં દૃષ્ટ્વા નિવૃત્તો ઽસ્મિ વિપર્યયમ્

સુખમસ્યાત્મનો રૂપં સર્વેહોપરતિસ્તનુઃ ।
મનઃસંસ્પર્શજાન્ દૃષ્ટ્વા ભોગાન્ સ્વપ્સ્યામિ સંવિશન્

ઇત્યેતદાત્મનઃ સ્વાર્થં સન્તં વિસ્મૃત્ય વૈ પુમાન્ ।
વિચિત્રામસતિ દ્વૈતે ઘોરામાપ્નોતિ સંસૃતિમ્

જલં તદુદ્ભવૈશ્છન્નં હિત્વાજ્ઞો જલકામ્યયા ।
મૃગતૃષ્ણામુપાધાવેત્ તથાન્યત્રાર્થદૃક્ સ્વતઃ

દેહાદિભિર્દૈવતન્ત્રૈરાત્મનઃ સુખમીહતઃ ।
દુઃખાત્યયં ચાનીશસ્ય ક્રિયા મોઘાઃ કૃતાઃ કૃતાઃ

આધ્યાત્મિકાદિભિર્દુઃખૈરવિમુક્તસ્ય કર્હિચિત્ ।
મર્ત્યસ્ય કૃચ્છ્રોપનતૈરર્થૈઃ કામૈઃ ક્રિયેત કિમ્

પશ્યામિ ધનિનાં ક્લેશં લુબ્ધાનામજિતાત્મનામ્ ।
ભયાદલબ્ધનિદ્રાણાં સર્વતો ઽભિવિશઙ્કિનામ્

રાજતશ્ચૌરતઃ શત્રોઃ સ્વજનાત્ પશુપક્ષિતઃ ।
અર્થિભ્યઃ કાલતઃ સ્વસ્માન્ નિત્યં પ્રાણાર્થવદ્ભયમ્

શોકમોહભયક્રોધ રાગક્લૈબ્યશ્રમાદયઃ ।
યન્મૂલાઃ સ્યુર્નૃણાં જહ્યાત્ સ્પૃહાં પ્રાણાર્થયોર્બુધઃ

મધુકારમહાસર્પૌ લોકે ઽસ્મિન્ નો ગુરૂત્તમૌ ।
વૈરાગ્યં પરિતોષં ચ પ્રાપ્તા યચ્છિક્ષયા વયમ્

વિરાગઃ સર્વકામેભ્યઃ શિક્ષિતો મે મધુવ્રતાત્ ।
કૃચ્છ્રાપ્તં મધુવદ્વિત્તં હત્વાપ્યન્યો હરેત્ પતિમ્

અનીહઃ પરિતુષ્ટાત્મા યદૃચ્છોપનતાદહમ્ ।
નો ચેચ્ છયે બહ્વહાનિ મહાહિરિવ સત્ત્વવાન્

ક્વચિદલ્પં ક્વચિદ્ભૂરિ ભુઞ્જે ઽન્નં સ્વાદ્વસ્વાદુ વા ।
ક્વચિદ્ભૂરિ ગુણોપેતં ગુણહીનમુત ક્વચિત્

શ્રદ્ધયોપહૃતં ક્વાપિ કદાચિન્ માનવર્જિતમ્ ।
ભુઞ્જે ભુક્ત્વાથ કસ્મિંશ્ચિદ્દિવા નક્તં યદૃચ્છયા

ક્ષૌમં દુકૂલમજિનં ચીરં વલ્કલમેવ વા ।
વસે ઽન્યદપિ સમ્પ્રાપ્તં દિષ્ટભુક્ તુષ્ટધીરહમ્

ક્વચિચ્ છયે ધરોપસ્થે તૃણપર્ણાશ્મભસ્મસુ ।
ક્વચિત્ પ્રાસાદપર્યઙ્કે કશિપૌ વા પરેચ્છયા

ક્વચિત્ સ્નાતો ઽનુલિપ્તાઙ્ગઃ સુવાસાઃ સ્રગ્વ્યલઙ્કૃતઃ ।
રથેભાશ્વૈશ્ચરે ક્વાપિ દિગ્વાસા ગ્રહવદ્વિભો

નાહં નિન્દે ન ચ સ્તૌમિ સ્વભાવવિષમં જનમ્ ।
એતેષાં શ્રેય આશાસે ઉતૈકાત્મ્યં મહાત્મનિ

વિકલ્પં જુહુયાચ્ ચિત્તૌ તાં મનસ્યર્થવિભ્રમે ।
મનો વૈકારિકે હુત્વા તં માયાયાં જુહોત્યનુ

આત્માનુભૂતૌ તાં માયાં જુહુયાત્ સત્યદૃઙ્ મુનિઃ ।
તતો નિરીહો વિરમેત્ સ્વાનુભૂત્યાત્મનિ સ્થિતઃ

સ્વાત્મવૃત્તં મયેત્થં તે સુગુપ્તમપિ વર્ણિતમ્ ।
વ્યપેતં લોકશાસ્ત્રાભ્યાં ભવાન્ હિ ભગવત્પરઃ

ભ્પ્_07.13.046।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
ધર્મં પારમહંસ્યં વૈ મુનેઃ શ્રુત્વાસુરેશ્વરઃ ।
પૂજયિત્વા તતઃ પ્રીત આમન્ત્ર્ય પ્રયયૌ ગૃહમ્