ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 07.12

ભ્પ્_07.12.001।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
બ્રહ્મચારી ગુરુકુલે વસન્ દાન્તો ગુરોર્હિતમ્ ।
આચરન્ દાસવન્ નીચો ગુરૌ સુદૃઢસૌહૃદઃ

સાયં પ્રાતરુપાસીત ગુર્વગ્ન્યર્કસુરોત્તમાન્ ।
સન્ધ્યે ઉભે ચ યતવાગ્ જપન્ બ્રહ્મ સમાહિતઃ

છન્દાંસ્યધીયીત ગુરોરાહૂતશ્ચેત્ સુયન્ત્રિતઃ ।
ઉપક્રમે ઽવસાને ચ ચરણૌ શિરસા નમેત્

મેખલાજિનવાસાંસિ જટાદણ્ડકમણ્ડલૂન્ ।
બિભૃયાદુપવીતં ચ દર્ભપાણિર્યથોદિતમ્

સાયં પ્રાતશ્ચરેદ્ભૈક્ષ્યં ગુરવે તન્ નિવેદયેત્ ।
ભુઞ્જીત યદ્યનુજ્ઞાતો નો ચેદુપવસેત્ ક્વચિત્

સુશીલો મિતભુગ્ દક્ષઃ શ્રદ્દધાનો જિતેન્દ્રિયઃ ।
યાવદર્થં વ્યવહરેત્ સ્ત્રીષુ સ્ત્રીનિર્જિતેષુ ચ

વર્જયેત્ પ્રમદાગાથામગૃહસ્થો બૃહદ્વ્રતઃ ।
ઇન્દ્રિયાણિ પ્રમાથીનિ હરન્ત્યપિ યતેર્મનઃ

કેશપ્રસાધનોન્મર્દ સ્નપનાભ્યઞ્જનાદિકમ્ ।
ગુરુસ્ત્રીભિર્યુવતિભિઃ કારયેન્ નાત્મનો યુવા

નન્વગ્નિઃ પ્રમદા નામ ઘૃતકુમ્ભસમઃ પુમાન્ ।
સુતામપિ રહો જહ્યાદન્યદા યાવદર્થકૃત્

કલ્પયિત્વાત્મના યાવદાભાસમિદમીશ્વરઃ ।
દ્વૈતં તાવન્ ન વિરમેત્ તતો હ્યસ્ય વિપર્યયઃ

એતત્ સર્વં ગૃહસ્થસ્ય સમામ્નાતં યતેરપિ ।
ગુરુવૃત્તિર્વિકલ્પેન ગૃહસ્થસ્યર્તુગામિનઃ

અઞ્જનાભ્યઞ્જનોન્મર્દ સ્ત્ર્યવલેખામિષં મધુ ।
સ્રગ્ગન્ધલેપાલઙ્કારાંસ્ત્યજેયુર્યે બૃહદ્વ્રતાઃ

ઉષિત્વૈવં ગુરુકુલે દ્વિજો ઽધીત્યાવબુધ્ય ચ ।
ત્રયીં સાઙ્ગોપનિષદં યાવદર્થં યથાબલમ્

દત્ત્વા વરમનુજ્ઞાતો ગુરોઃ કામં યદીશ્વરઃ ।
ગૃહં વનં વા પ્રવિશેત્ પ્રવ્રજેત્ તત્ર વા વસેત્

અગ્નૌ ગુરાવાત્મનિ ચ સર્વભૂતેષ્વધોક્ષજમ્ ।
ભૂતૈઃ સ્વધામભિઃ પશ્યેદપ્રવિષ્ટં પ્રવિષ્ટવત્

એવં વિધો બ્રહ્મચારી વાનપ્રસ્થો યતિર્ગૃહી ।
ચરન્ વિદિતવિજ્ઞાનઃ પરં બ્રહ્માધિગચ્છતિ

વાનપ્રસ્થસ્ય વક્ષ્યામિ નિયમાન્ મુનિસમ્મતાન્ ।
યાન્ આસ્થાય મુનિર્ગચ્છેદૃષિલોકમુહાઞ્જસા

ન કૃષ્ટપચ્યમશ્નીયાદકૃષ્ટં ચાપ્યકાલતઃ ।
અગ્નિપક્વમથામં વા અર્કપક્વમુતાહરેત્

વન્યૈશ્ચરુપુરોડાશાન્ નિર્વપેત્ કાલચોદિતાન્ ।
લબ્ધે નવે નવે ઽન્નાદ્યે પુરાણં ચ પરિત્યજેત્

અગ્ન્યર્થમેવ શરણમુટજં વાદ્રિકન્દરમ્ ।
શ્રયેત હિમવાય્વગ્નિ વર્ષાર્કાતપષાટ્ સ્વયમ્

કેશરોમનખશ્મશ્રુ મલાનિ જટિલો દધત્ ।
કમણ્ડલ્વજિને દણ્ડ વલ્કલાગ્નિપરિચ્છદાન્

ચરેદ્વને દ્વાદશાબ્દાન્ અષ્ટૌ વા ચતુરો મુનિઃ ।
દ્વાવેકં વા યથા બુદ્ધિર્ન વિપદ્યેત કૃચ્છ્રતઃ

યદાકલ્પઃ સ્વક્રિયાયાં વ્યાધિભિર્જરયાથવા ।
આન્વીક્ષિક્યાં વા વિદ્યાયાં કુર્યાદનશનાદિકમ્

આત્મન્યગ્નીન્ સમારોપ્ય સન્ન્યસ્યાહં મમાત્મતામ્ ।
કારણેષુ ન્યસેત્ સમ્યક્ સઙ્ઘાતં તુ યથાર્હતઃ

ખે ખાનિ વાયૌ નિશ્વાસાંસ્તેજઃસૂષ્માણમાત્મવાન્ ।
અપ્સ્વસૃક્શ્લેષ્મપૂયાનિ ક્ષિતૌ શેષં યથોદ્ભવમ્

વાચમગ્નૌ સવક્તવ્યામિન્દ્રે શિલ્પં કરાવપિ ।
પદાનિ ગત્યા વયસિ રત્યોપસ્થં પ્રજાપતૌ

મૃત્યૌ પાયું વિસર્ગં ચ યથાસ્થાનં વિનિર્દિશેત્ ।
દિક્ષુ શ્રોત્રં સનાદેન સ્પર્શેનાધ્યાત્મનિ ત્વચમ્

રૂપાણિ ચક્ષુષા રાજન્ જ્યોતિષ્યભિનિવેશયેત્ ।
અપ્સુ પ્રચેતસા જિહ્વાં ઘ્રેયૈર્ઘ્રાણં ક્ષિતૌ ન્યસેત્

મનો મનોરથૈશ્ચન્દ્રે બુદ્ધિં બોધ્યૈઃ કવૌ પરે ।
કર્માણ્યધ્યાત્મના રુદ્રે યદહં મમતાક્રિયા ।
સત્ત્વેન ચિત્તં ક્ષેત્રજ્ઞે ગુણૈર્વૈકારિકં પરે

અપ્સુ ક્ષિતિમપો જ્યોતિષ્યદો વાયૌ નભસ્યમુમ્ ।
કૂટસ્થે તચ્ ચ મહતિ તદવ્યક્તે ઽક્ષરે ચ તત્

ઇત્યક્ષરતયાત્માનં ચિન્માત્રમવશેષિતમ્ ।
જ્ઞાત્વાદ્વયો ઽથ વિરમેદ્દગ્ધયોનિરિવાનલઃ