ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 05.02

ભ્પ્_05.01.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
એવં પિતરિ સમ્પ્રવૃત્તે તદ્-અનુશાસને વર્તમાન આગ્નીધ્રો જમ્બૂદ્વીપૌકસઃ પ્રજા ઔરસવદ્ ધર્માવેક્ષમાણઃ પર્યગોપાયત્

_*
સ ચ કદાચિત્ પિતૃલોક-કામઃ સુર-વર-વનિતાક્રીડાચલ-દ્રોણ્યાં ભગવન્તં વિશ્વ-સૃજાં પતિમ્ આભૃત-પરિચર્યોપકરણ આત્મ ઇકાગ્ર્યેણ તપસ્વ્ય્ આરાધયાં બભૂવ

_*
તદ્ ઉપલભ્ય ભગવાન્ આદિ-પુરુષઃ સદસિ ગાયન્તીં પૂર્વચિત્તિં નામાપ્સરસમ્ અભિયાપયામ્ આસ

_*
સા ચ તદ્-આશ્રમોપવનમ્ અતિ-રમણીયં વિવિધ-નિબિડ-વિટપિ-વિટપ-નિકર-સંશ્લિષ્ટ-પુરટ-લતારૂઢ-સ્થલ-વિહઙ્ગમ-મિથુનૈઃ પ્રોચ્યમાન-શ્રુતિભિઃ પ્રતિબોધ્યમાન-સલિલ-કુક્કુટ-કારણ્ડવ-કલહંસાદિભિર્ વિચિત્રમ્ ઉપકૂજિતામલ-જલાશય-કમલાકરમ્ ઉપબભ્રામ

_*
તસ્યાઃ સુલલિત-ગમન-પદ-વિન્યાસ-ગતિ-વિલાસાયાશ્ ચાનુપદં ખણ-ખણાયમાન-રુચિર-ચરણાભરણ-સ્વનમ્ ઉપાકર્ણ્ય નરદેવ-કુમારઃ સમાધિ-યોગેનામીલિત-નયન-નલિન-મુકુલ-યુગલમ્ ઈષદ્ વિકચય્ય વ્યચષ્ટ

_*
તામ્ એવાવિદૂરે મધુકરીમ્ ઇવ સુમનસ ઉપજિઘ્રન્તીં દિવિજ-મનુજ-મનો-નયનાહ્લાદ-દુઘૈર્ ગતિ-વિહાર-વ્રીડા-વિનયાવલોક-સુસ્વરાક્ષરાવયવૈર્ મનસિ નૃણાં કુસુમાયુધસ્ય વિદધતીં વિવરં નિજ-મુખ-વિગલિતામૃતાસવ-સહાસ-ભાષણામોદ-મદાન્ધ-મધુકર-નિકરોપરોધેન દ્રુત-પદ-વિન્યાસેન વલ્ગુ-સ્પન્દન-સ્તન-કલશ-કબર-ભાર-રશનાં દેવીં તદ્-અવલોકનેન વિવૃતાવસરસ્ય ભગવતો મકર-ધ્વજસ્ય વશમ્ ઉપનીતો જડવદ્ ઇતિ હોવાચ

_*
કા ત્વં ચિકીર્ષસિ ચ કિં મુનિ-વર્ય શૈલે $ માયાસિ કાપિ ભગવત્-પર-દેવતાયાઃ &
કા ત્વં ચિકીર્ષસિ ચ કિં મુનિ-વર્ય શૈલે $ માયાસિ કાપિ ભગવત્-પર-દેવતાયાઃ &
વિજ્યે બિભર્ષિ ધનુષી સુહૃદ્-આત્મનો ઽર્થે % કિં વા મૃગાન્ મૃગયસે વિપિને પ્રમત્તાન્ ॥ ભ્પ્_05.02.007* ॥
બાણાવ્ ઇમૌ ભગવતઃ શત-પત્ર-પત્રૌ $ શાન્તાવ્ અપુઙ્ખ-રુચિરાવ્ અતિ-તિગ્મ-દન્તૌ &
બાણાવ્ ઇમૌ ભગવતઃ શત-પત્ર-પત્રૌ $ શાન્તાવ્ અપુઙ્ખ-રુચિરાવ્ અતિ-તિગ્મ-દન્તૌ &
કસ્મૈ યુયુઙ્ક્ષસિ વને વિચરન્ ન વિદ્મઃ % ક્ષેમાય નો જડ-ધિયાં તવ વિક્રમો ઽસ્તુ ॥ ભ્પ્_05.02.008* ॥
શિષ્યા ઇમે ભગવતઃ પરિતઃ પઠન્તિ $ ગાયન્તિ સામ સરહસ્યમ્ અજસ્રમ્ ઈશમ્ &
શિષ્યા ઇમે ભગવતઃ પરિતઃ પઠન્તિ $ ગાયન્તિ સામ સરહસ્યમ્ અજસ્રમ્ ઈશમ્ &
યુષ્મચ્-છિખા-વિલુલિતાઃ સુમનો ઽભિવૃષ્ટીઃ % સર્વે ભજન્ત્ય્ ઋષિ-ગણા ઇવ વેદ-શાખાઃ ॥ ભ્પ્_05.02.009* ॥
વાચં પરં ચરણ-પઞ્જર-તિત્તિરીણાં $ બ્રહ્મન્ન્ અરૂપ-મુખરાં શૃણવામ તુભ્યમ્ &
વાચં પરં ચરણ-પઞ્જર-તિત્તિરીણાં $ બ્રહ્મન્ન્ અરૂપ-મુખરાં શૃણવામ તુભ્યમ્ &
લબ્ધા કદમ્બ-રુચિર્ અઙ્ક-વિટઙ્ક-બિમ્બે % યસ્યામ્ અલાત-પરિધિઃ ક્વ ચ વલ્કલં તે ॥ ભ્પ્_05.02.010* ॥
કિં સમ્ભૃતં રુચિરયોર્ દ્વિજ શૃઙ્ગયોસ્ તે $ મધ્યે કૃશો વહસિ યત્ર દૃશિઃ શ્રિતા મે &
કિં સમ્ભૃતં રુચિરયોર્ દ્વિજ શૃઙ્ગયોસ્ તે $ મધ્યે કૃશો વહસિ યત્ર દૃશિઃ શ્રિતા મે &
પઙ્કો ઽરુણઃ સુરભિર્ આત્મ-વિષાણ ઈદૃગ્ % યેનાશ્રમં સુભગ મે સુરભી-કરોષિ ॥ ભ્પ્_05.02.011* ॥
લોકં પ્રદર્શય સુહૃત્તમ તાવકં મે $ યત્રત્ય ઇત્થમ્ ઉરસાવયવાવ્ અપૂર્વૌ &
લોકં પ્રદર્શય સુહૃત્તમ તાવકં મે $ યત્રત્ય ઇત્થમ્ ઉરસાવયવાવ્ અપૂર્વૌ &
અસ્મદ્-વિધસ્ય મન-ઉન્નયનૌ બિભર્તિ % બહ્વ્ અદ્ભુતં સરસ-રાસ-સુધાદિ વક્ત્રે ॥ ભ્પ્_05.02.012* ॥
કા વાત્મ-વૃત્તિર્ અદનાદ્ ધવિર્ અઙ્ગ વાતિ $ વિષ્ણોઃ કલાસ્ય્ અનિમિષોન્મકરૌ ચ કર્ણૌ &
કા વાત્મ-વૃત્તિર્ અદનાદ્ ધવિર્ અઙ્ગ વાતિ $ વિષ્ણોઃ કલાસ્ય્ અનિમિષોન્મકરૌ ચ કર્ણૌ &
ઉદ્વિગ્ન-મીન-યુગલં દ્વિજ-પઙ્ક્તિ-શોચિર્ % આસન્ન-ભૃઙ્ગ-નિકરં સર ઇન્ મુખં તે ॥ ભ્પ્_05.02.013* ॥
યો ઽસૌ ત્વયા કર-સરોજ-હતઃ પતઙ્ગો $ દિક્ષુ ભ્રમન્ ભ્રમત એજયતે ઽક્ષિણી મે &
યો ઽસૌ ત્વયા કર-સરોજ-હતઃ પતઙ્ગો $ દિક્ષુ ભ્રમન્ ભ્રમત એજયતે ઽક્ષિણી મે &
મુક્તં ન તે સ્મરસિ વક્ર-જટા-વરૂથં % કષ્ટો ઽનિલો હરતિ લમ્પટ એષ નીવીમ્ ॥ ભ્પ્_05.02.014* ॥
રૂપં તપોધન તપશ્ ચરતાં તપોઘ્નં $ હ્ય્ એતત્ તુ કેન તપસા ભવતોપલબ્ધમ્ &
રૂપં તપોધન તપશ્ ચરતાં તપોઘ્નં $ હ્ય્ એતત્ તુ કેન તપસા ભવતોપલબ્ધમ્ &
ચર્તું તપો ઽર્હસિ મયા સહ મિત્ર મહ્યં % કિં વા પ્રસીદતિ સ વૈ ભવ-ભાવનો મે ॥ ભ્પ્_05.02.015* ॥
ન ત્વાં ત્યજામિ દયિતં દ્વિજ-દેવ-દત્તં $ યસ્મિન્ મનો દૃગ્ અપિ નો ન વિયાતિ લગ્નમ્ &
ન ત્વાં ત્યજામિ દયિતં દ્વિજ-દેવ-દત્તં $ યસ્મિન્ મનો દૃગ્ અપિ નો ન વિયાતિ લગ્નમ્ &
માં ચારુ-શૃઙ્ગ્ય્ અર્હસિ નેતુમ્ અનુવ્રતં તે % ચિત્તં યતઃ પ્રતિસરન્તુ શિવાઃ સચિવ્યઃ ॥ ભ્પ્_05.02.016*
0 શ્રી-શુક ઉવાચ
ઇતિ લલનાનુનયાતિ-વિશારદો ગ્રામ્ય-વૈદગ્ધ્યયા પરિભાષયા તાં વિબુધ-વધૂં વિબુધ-મતિર્ અધિસભાજયામ્ આસ

_*
સા ચ તતસ્ તસ્ય વીર-યૂથ-પતેર્ બુદ્ધિ-શીલ-રૂપ-વયઃ-શ્રિયૌદાર્યેણ પરાક્ષિપ્ત-મનાસ્ તેન સહાયુતાયુત-પરિવત્સરોપલક્ષણં કાલં જમ્બૂદ્વીપ-પતિના ભૌમ-સ્વર્ગ-ભોગાન્ બુભુજે

_*
તસ્યામ્ ઉ હ વા આત્મજાન્ સ રાજ-વર આગ્નીધ્રો નાભિ-કિમ્પુરુષ-હરિવર્ષેલાવૃત-રમ્યક-હિરણ્મય-કુરુ-ભદ્રાશ્વ-કેતુમાલ-સંજ્ઞાન્ નવ પુત્રાન્ અજનયત્

_*
સા સૂત્વાથ સુતાન્ નવાનુવત્સરં ગૃહ એવાપહાય પૂર્વચિત્તિર્ ભૂય એવાજં દેવમ્ ઉપતસ્થે

_*
આગ્નીધ્ર-સુતાસ્ તે માતુર્ અનુગ્રહાદ્ ઔત્પત્તિકેનૈવ સંહનન-બલોપેતાઃ પિત્રા વિભક્તા આત્મ-તુલ્ય-નામાનિ યથા-ભાગં જમ્બૂદ્વીપ-વર્ષાણિ બુભુજુઃ

_*
આગ્નીધ્રો રાજાતૃપ્તઃ કામાનામ્ અપ્સરસમ્ એવાનુદિનમ્ અધિ-મન્યમાનસ્ તસ્યાઃ સલોકતાં શ્રુતિભિર્ અવારુન્ધ યત્ર પિતરો માદયન્તે

_*
સમ્પરેતે પિતરિ નવ ભ્રાતરો મેરુ-દુહિત્-ર્ મેરુદેવીં પ્રતિરૂપામ્ ઉગ્રદંષ્ટ્રીં લતાં રમ્યાં શ્યામાં નારીં ભદ્રાં દેવવીતિમ્ ઇતિ સંજ્ઞા નવોદવહન્