આયુર્વેદમહોદધૌ અન્નપાનવિધિ · અધ્યાય 2

ઇત્ય્ આયુર્ વેદમહોદધૌ શ્રીસુષેણકૃતૌ પાનીયગુણાઃ સમાપ્તાઃ ॥
અથ કાષ્ઠતપ્તોદકવર્ગઃ ।
ગન્ધર્વહસ્તકાષ્ઠૈશ્ ચ તપ્તં વારિ પ્રપૂજિતમ્
અલક્ષ્મીરક્તપિત્તઘ્નં દોષાણાં ચ પ્રસાદનમ્

ભલ્લાતકૈશ્ ચ કાષ્ઠૈશ્ ચ તપ્તં વારિ શુભોદકમ્ ।
વાતશ્લેષ્મહરં પથ્યં વીર્યતેજોવિવર્ધનમ્

પાલાશોદુમ્બરોદ્ભૂતકાષ્ઠતપ્તં શુભં જલમ્ ।
વ્રણકણ્ડૂહરં ચાસૃક્બલવીર્યવિવર્ધનમ્

જમ્બૂકપિત્થામ્રજૈઃ કાષ્ઠૈઃ તપ્તં વારિ તડાગજમ્ ।
મેધાબલપ્રદં વીર્યકૃમિદોષવિનાશનમ્

દુમ્બરીકાષ્ઠજૈસ્ તોયં તાપ્યં વાપીસમુદ્ભવમ્ ।
કફહૃત્ તચ્ ચ નિર્દિષ્ટં દોષાણાં ચ વિનાશનમ્

કાષ્ઠૈઃ ખદિરજૈસ્ તપ્તં રક્તપિત્તવિનાશનમ્ ।
આપ્યાયનકરં ગ્રીષ્મે શ્રેષ્ઠમ્ ઉક્તમ્ ઇદં જલમ્

કદમ્બનિમ્બજૈસ્ તપ્તં સરિત્સમુદ્રજં જલમ્ ।
પથ્યં દોષહરં કણ્ડૂરક્તપિત્તવિનાશનમ્

ધાત્રીદારુશૃતં તપ્તં મલક્ષાલનયોદકમ્ ।
વાતપિત્તહરં શ્રેષ્ઠં રસાયનકરં પરમ્

પુષ્કરસ્સ (મધુકસ્ય) ચ કાષ્ઠૈશ્ ચ તપ્તં કૂપોદ્ભવોદકમ્ ।
વાતપિત્તહરં શ્રેષ્ઠં રસાયનકરં પરમ્

(ગ્રહણીપાણ્ડુહૃત્કાસશ્વાસહૃત્પરમં હિતં ।)
કર્પૂર (કર્કન્ધુ) દારુસંભૂતતપ્તમ્ ઉષ્ણોદકં શુભમ્ (નાદેયમ્ ઉદકોત્તમમ્ ।)
જઠરાગ્નેશ્ ચ સદનં સુશ્રુતેન પ્રદર્શિતમ્

સલ્લકીશાકનિર્યાસકાષ્ઠૈશ્ ચાપિ પૃથક્ પૃથક્ ।
તપ્તં નિર્ઝરજં વારિ નામયાન્ જનયેદ્ વરમ્ (રોગાન્ સંજનદેદ્ બહૂન્)

વટૈશ્ ચાર્જુનકાષ્ઠૈશ્ ચ સંતતં તાપિતં જલમ્ ।
બલમેધાપ્રજનનં (આ) મૈત્રેયેણ પ્રદર્શિતમ્

તર્કારી વાતહંત્રી ચ કણ્ડૂત્વગ્દોષવર્ધનમ્ ।
વનો (નવો)દકં સુસંતપ્તં મલાનાં ક્ષાલને હિતમ્