આયુર્વેદમહોદધૌ અન્નપાનવિધિ · અધ્યાય 3

॥ ઇતિ કાષ્ઠતપ્તોદકવર્ગઃ ॥
અથ ભાજનભદેન ગુણાવિશેષાઃ ।
હેમપાત્રે ચ સુસ્વાદુ વિપાકે શીતલં મધુ ।
ત્રિદોષશમનં વીર્યબલમેધાકરં શુભમ્

ત્રપુપાત્રોદકં યચ્ ચ પિચ્છલં મધુરં રસે ।
વીર્યે કફપ્રદં ચાગ્નિશકૃન્મારુતવર્ધનમ્

ઘોષપાત્રે યદ્ ઉદકં વિપાકે કટુકં ગુરુ
પિત્તશ્લેષ્મપ્રદં વૃદ્ધે યથાકાલં બલાય ચ (વૃદ્ધૌ વ્યથાકાલાનુરૂપિતમ્)

ધારાપાતપયઃપાનં ઘ્રાણોપરિ સુશીતલમ્
શ્વસેબનાન્નપતયો (આસેચનં ચ નયને) ત્રિદોષશમનં હિતમ્

તામ્રભાજનકે વારિ સોષ્ણં સ્વાદે સકૃત્કટુ ।
પિત્તાનિલપ્રદં વૃદ્ધે શકૃન્મારુતનાશનમ્ (કોપનમ્)

રીતિકાપચિતં તોયં કટુ શ્લેષ્મવિનાશનમ્ ।
પિત્તલં સકટૂષ્ણં ચ મેહરોગવિવર્ધનમ્

લોહભાજનસંસ્થં ચ પયઃ પાનં ચ દૂષિતમ્ ।
રક્તપિત્તહ(ક)રં કણ્ડૂત્રિદોષશમનં પરમ્ (મદદોષાગ્નિકારકમ્)

લોહભાજનસંતપ્તં કણ્ડૂમન્દાગ્નિકારકમ્ ।
મલાનાં રેચને ચોક્તમ્ આશયક્ષાલને હિતમ્

મધૂદુમ્બરપાત્રેણ તાપિતં ચોદકોત્તમમ્ ।
વપુઃ કાન્તિપ્રદં પિત્તે (પ્રોક્તં) વહ્નિમાન્દ્યકરં સકૃત્ (ચ તત્)

ભાજને મૃન્મયે તપ્તં મલાનાં ક્ષાલને હિતમ્
ધાતુસામ્યકરં વીર્યબલૌજઃપરિવર્ધનમ્