આયુર્વેદમહોદધૌ અન્નપાનવિધિ · અધ્યાય 12

અધોભાગિકમ્ ઐરણ્ડમ્ અન્યેષાં તિલવત્સ્મૃતમ્ ॥
॥ ઇત્ય્ આયુર્વેદમહોદધૌ સુષેણકૃતે તૈલવર્ગઃ ॥
અથ મધુગુણાઃ કથ્યન્તે ।
વ્રણસા (શો)ધનસંધાનરોપણં વાતલં મધુ ।
રૂક્ષં કષાયમધુરં તત્તુલ્યા મધુશર્કરા

ત્રિદોષઘ્નં મધુ પ્રોક્તં અન્યસ્યા શ્રીસંનિપાતલમ્ (?) ।
હિક્કાશ્વાસકફચ્છર્દિમદતૃષ્ણાવિષાપહમ્

ક્ષૌદ્રં જલેન સંયુક્તં (અતિ) સ્થૌલ્યે પિબેન્ નરઃ
કૃશો ભવતિ સત્ય્ આહ (પ્રાહા) લ્લેખનં તત્ર જાયતે

લેપે હિતં તત્ર ગુદાઙ્કુરાણાં ગજોદ્ધવં લેહ્યમહોભિવૃદ્ધિઃ (?) ।
સર્વો ગુરુશ્ ચાપિ રસાયનાનાં કાસાપહો વાપિ મધુપ્રયોગઃ

મેહે હિતં સ્યાન્ મલછર્દિનાશઃ હિક્કાતિસારે વ્રણકુષ્ઠહન્તા ।
કણ્ડૂવ્રણઘ્નો વ્રણદીપનાનાં (પીડિતાનાં) દિવ્યામૃતં સાધુ મધુપ્રયોગઃ

સ્થાવરં જઙ્ગમં વાપિ કૃત્રિમં ચ વિષાપહમ્ (વિષં હરેત્) ।
બલીપલિતનિર્મુક્તૌ દેહે તસ્મિન્ પ્રજાયતે

ક્ષતક્ષીણે હિતં ચૈવ પાડુકામલરોગજિત્ ।
સ્થૂલ કષ્ણો (?) હિતં ચૈવ રક્તે વાપિ હિતં ચ તત્

પાકે સ્વાદુ મધુ શ્રેષ્ઠં વિપાકે દોષસંયુતમ્ ।
(તન્ મધુ ભૂવિ રુદ્ધાનાં વારીણાં મદસંભવમ્

સંભવઃ ક્રિમિકીટાના પિપ્પલી મધુના સહ ।
અમ્લેન મધુરં સ્વાદુ તન્ મધુશ્ ચાપિ દોષકૃત્) (?)