અવદાનશતક · અધ્યાય 50

ઇતિ
ભગવાન્ આહ: પાપકારી નાલદ સા પ્રેતી । ઇચ્છસિ તસ્યાઃ કર્મપ્લોતિં શ્રોતુમ્*? એવં ભદન્ત । તેન હિ નાલદ શૃણુ, સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુ, ભાષિષ્યે ॥
ભૂતપૂર્વં નાલદ અતીતે ઽધ્વનિ વારાણસ્યાં નગર્યામ્ ઽન્યતમઃ શ્રેષ્ઠી આઢ્યો મહાધનો મહાભોગો વિસ્તીર્ણવિશાલપરિગ્રહો વૈશ્રવણધનસમુદિતો વૈશ્રવણધનપ્રતિસ્પર્ધી । તેન સદૃશાત્ કુલાત્ કલત્રમ્ આનીતમ્* । સ તયા સાર્ધં ક્રીડતિ રમતે પરિચારયતિ । તસ્ય ક્રીડતો રમમાણસ્ય પરિચારયતો નૈવ પુત્રો ન દુહિતા । સ કરે કપોલં કૃત્વા ચિન્તાપરો વ્યવસ્થિતઃ: અનેકધનસમુદિતં મે ગૃહમ્* । ન મે પુત્રો ન દુહિતા । મમાત્યયાત્ સર્વસ્વાપતેયમ્ અપુત્રકમ્ ઇતિ કૃત્વા રાજવિધેયં ભવિષ્યતીતિ । સો ઽપુત્રઃ પુત્રાભિનન્દી શિવવરુણકુબેરશક્રબ્રહ્માદીન્ અન્યાંશ્ ચ દેવતાવિશેષાન્ આયાચતે સ્મ । તદ્યથા આરામદેવતા વનદેવતાશ્ ચત્વરદેવતાઃ શૃઙ્ગાટકદેવતા બલિપ્રતિગ્રાહિકા દેવતાઃ । સહજાઃ સહધાર્મિકા નિત્યાનુબદ્ધા અપિ દેવતા આયાચતે સ્મ । અસ્તિ ચૈષ લોકે પ્રવાદો યદાયાચનહેતોઃ પુત્રા જાયન્તે દુહિતરશ્ ચેતિ । તચ્ ચ નૈવમ્* । યદ્ય્ એવમ્ અભવિષ્યદ્ એકૈકસ્ય પુત્રસહસ્રમ્ અભવિષ્યત્ તદ્યથા રાજ્ઞશ્ ચક્રવર્તિનઃ । અપિ તુ ત્રયાણાં સ્થાનાનાં સંમુખીભાવાત્ પુત્રા જાયન્તે દુહિતરશ્ ચ । કતમેષાં ત્રયાણાં સ્થાનાનામ્*? માતાપિતરાઉ રક્તૌ ભવતઃ સંનિપતિતૌ, માતા કલ્યા ભવતિ ઋતુમતી, ગન્ધર્વશ્ ચ પ્રત્યુપસ્થિતો ભવતિ । એષાં ત્રયાણાં સ્થાનાનાં સંમુખીભાવાત્ પુત્રા જાયન્તે દુહિતરશ્ ચ । તસ્ય દેવતારાધને ઽપિ સતિ ન પુત્રો ન દુહિતા ॥
તસ્યૈવં બુદ્ધિર્ ઉત્પન્ના: દ્વિતીયાં ભાર્યામ્ અનયામિ । કદાચિત્ સા સત્વવતી સ્યાદ્ ઇતિ । તેન સદૃશાત્ કુલાદ્ દ્વિતીયા ભાર્યા આનીતા । સ તયા સાર્ધં ક્રીડતિ રમતે પરિચારયતિ । તસ્ય ક્રીડતો રમમાણસ્ય પરિચારયતઃ કાલાન્તરેણ સા આપન્નસત્વા સંવૃત્તા । તયા હૃષ્ટતુષ્ટપ્રમુદિતયા સ્વામિને નિવેદિતમ્: દિષ્ટ્યા આર્ય્પુત્ર વર્ધસે । આપન્નસત્વાસ્મિ સંવૃત્તા । યથા ચ મે દક્ષિણં કુક્ષિં નિશ્રિત્ય તિષ્ઠતિ, નિયતં દારકો ભવિષ્યતીતિ । સો ઽપ્ય્ આત્તમનાત્તમનાઃ પૂર્વકાયમ્ અભ્યુન્નમય્ય દક્ષિણં બાહુમ્ અભિપ્રસાર્ય ઉદાનમ્ ઉદનયતિ: અપ્ય્ એવાહં ચિરકાલાભિલષિતં
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 123 --------------------
પુત્રમુખં પશ્યેયમ્* । જાતો મે સ્યાન્ નાવજાતઃ । કૃત્યાનિ મે કુર્વીત । ભૃતઃ પ્રતિબિભૃયાત્* । દાયાદ્ યં પ્રતિપદ્યેત । કુલવંશો મે ચિરસ્થિતિકઃ સ્યાત્* । અસ્માકં ચાપ્ય્ અતીતકાલગતાનામ્ અલ્પં વા પ્રભૂતં વા દાનાનિ દત્વા પુણ્યાનિ કૃત્વા અસ્માકં નામ્ના દક્ષિણામ્ આદેક્ષ્યતે: ઇદં તયોર્ યત્રયત્રોપપન્નયોર્ ગચ્છતોર્ અનુગચ્છત્વ્ ઇતિ । આપન્નસત્વાં ચૈનાં વિદિત્વોપરિપ્રાસાદતલગતામ્ અયન્ત્રિતાં ધારયતિ શીતે શીતોપકરણૈર્ ઉષ્ણે ઉષ્ણોપકરણૈર્ વૈદ્યપ્રજ્ઞપ્તૈર્ આહારૈર્ નાતિતિક્તૈર્ નાત્યમ્લૈર્ નાતિલવણૈર્ નાતિમધુરૈર્ નાતિકટુકૈર્ નાતિકષાયૈસ્ તિક્તામ્લલવણમધુરકટુકકષાયવિવર્જિતૈર્ આહારૈઃ । હારાર્ધહારવિરાજિતગાત્રીમ્ અપ્સરસમ્ ઇવ નન્દનવનવિચારિણીં મઞ્ચાન્ મઞ્ચં પીઠાત્ પીઠમ્ અનવતરન્તીમ્ અધરિમાં ભૂમિમ્* । ન ચાસ્યાઃ કિંચિદ્ અમનોજ્ઞશબ્દશ્રવણં યાવદ્ એવ ગર્ભસ્ય પરિપાકાય ॥
તતસ્ તસ્યાઃ પૂર્વિકાયાઃ પ્રજાપત્યાઃ પ્રથમપત્ન્યાસ્ તાં બહુમાનાલ્ લાલિતાં (સ્પેયેર્: લડિતં) દૃષ્ટ્વા ઈર્ષ્યા સમુત્પન્ના । ચિન્તયન્તિ: યદ્ય્ એષા પુત્રં જનયિષ્યતિ, નિયતં માં બાધયિષ્યતિ । સર્વથોપાયસંવિધાનં કર્તવ્યમ્ ઇતિ । કામાન્ ખલુ પ્રતિસેવ્યમાનસ્ય (સ્પેયેર્: પ્રતિસેવમાનસ્ય) નાસ્તિ કિંચિત્ પાપં કર્માચરણીયમ્ ઇતિ । તયા અનિષ્ટગતિપ્રપાતનમુગ્ધયા વિસ્રમ્ભમ્ ઉત્પાદ્ય તથાવિધં ગર્ભશાતનં દ્રવ્યં દત્તં યેન પીતમાત્રેણૈવ તસ્યાસ્ તપસ્વિન્યાઃ સ્રસ્તો ગર્ભઃ । તતસ્ તયા દ્વિતીયપત્ન્યા સર્વજ્ઞાતીન્ સંનિપાત્ય સા પ્રથમા પત્ની સમનુયુજ્યતે: ત્વયા મે વિસ્રમ્ભમ્ ઉત્પાદ્ય શાતનં દ્રવ્યં દત્તમ્*, યેન મે સ્રસ્તો ગર્ભ ઇતિ । તતો ઽસૌ પ્રથમપત્ની જ્ઞાતિમધ્યે શપથં કર્તું પ્રવૃત્તા: યદિ મયા ગર્ભશાતનં દ્રવ્યમ્ અનુપ્રદત્તં સ્યાત્*, અહં પ્રેતી ભૂત્વા જાતાઞ્ જાતાન્ પુત્રાન્ ભક્ષયેયમ્ ઇતિ ॥
કિં મન્યસે નાલદ યાસૌ શ્રેષ્ઠિભાર્યા, ઇયં સા પ્રેતી । યત્ તયા ઈર્ષ્યાપ્રકૃતયા ગર્ભશાતનં દત્તં તેન પ્રેતેષૂપપન્ના । યત્ તયા મૃષાવાદેન શપથઃ કૃતઃ, તસ્ય કર્મણો વિપાકેન રાત્રિંદિવેન પઞ્ચ પુત્રાન્ પ્રસૂય તાન્ એવ ભક્ષયતિ । તસ્માત્ તર્હિ તે નાલદ વાગ્દુશ્ચરિતપ્રહાણાય વ્યાયન્તવ્યં યથા એવંવિધા દોષા ન સ્યુર્ યે તસ્યાઃ પ્રેત્યાઃ । ઇત્ય્ એવં તે નાલદ શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ । આત્તમના આયુષ્માન્ નાલદો ઽન્યે ચ દેવાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાદયો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્* ॥
અવ્શ્_50 જામ્બાલઃ । (એદ્. સ્પેયેર્, વોલ્. ઇ)
બુદ્ધો ભગવાન્ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો રાજભી રાજમાત્રૈર્ ધનિભિઃ પૌરૈઃ શ્રેષ્ઠિભિઃ સાર્થવાહૈર્ દેવૈર્ નાગૈર્ યક્ષૈર્ અસુરૈર્ ગરુડૈઃ કિન્નરૈર્ મહોરગૈર્ ઇતિ દેવનાગયક્ષાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાભ્યર્ચિતો બુદ્ધો ભગવાન્ જ્ઞાતો મહાપુણ્યો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં સશ્રાવકસંઘો વૈશાલીમ્ ઉપનિશ્રિત્ય વિહરતિ મર્કટહ્રદતીરે કૂટાગારશાલાયામ્* । તેન ખલુ સમયેન વૈશાલ્યામ્ અન્યતરસ્યાં નગરપરિખાયાં પઞ્ચ પ્રેતશતાનિ પ્રતિવસન્તિ વાન્તાશાન્ય્ ઉજ્ઝિતાશાનિ ખેટમૂત્રોપજીવીનિ પૂયશોણિતવિષ્ઠાહારાણિ ઘોરાણિ પ્રકૃતિદુઃખિતાનિ ચ । આહ ચ:
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 124 --------------------
વાન્તાશા ઉજ્ઝિતાશાશ્ ચ ખેટમૂત્રોપજીવિતઃ ।
પૂયશોણિતવિષ્ઠાશા ઘોરાઃ પ્રકૃતિદુઃખિતાઃ

ઇતિ ॥
તસ્યાં ચ વૈશાલ્યામ્ અન્યતરો બ્રાહ્મણઃ । તેન સદૃશાત્ કુલાત્ કલત્રમ્ આનીતમ્* । સ તયા સાર્ધં ક્રીડતિ રમતે પરિચારયતિ । તસ્ય ક્રીડતો રમમાણસ્ય પરિચારયતઃ પત્ની આપન્નસત્વા સંવૃત્તા । દૌર્ગન્ધં ચાસ્યાઃ કાયે સંવૃત્તમ્* । તતસ્ તેન બ્રાહ્મણેન નૈમિત્તિકા આહૂય પૃષ્ટાઃ । તે કથયન્તિ: યો ઽયમ્ ઉદરસ્થો દારકસ્ તસ્યાયં પ્રભાવ ઇતિ । યાવદ્ અસૌ નવાનાં માસાનામ્ અત્યયાત્ પ્રસૂતા । દારકો જાતો દુર્વર્ણો દુર્દર્શનો અવકોટિમકો ઽમેધ્યમ્રક્ષિતગાત્રો દુર્ગન્ધશ્ ચ । તથાપ્ય્ અસૌ સ્નેહપાશાનુબદ્ધાભ્યાં પરમબીભત્સો ઽપિ માતૃપિતૃભ્યાં સંવર્ધિતઃ । સો ઽમેધ્યસ્થાનેષ્વ્ એવાભિરમતે સંકારકૂટે જમ્બાલે, કેશાંલ્ લુઞ્ચતિ, અમેધ્યં મુખે પ્રક્ષિપતિ । તસ્ય બાલો જામ્બાલ ઇતિ સંજ્ઞા સંવૃત્તા ॥
યાવદ્ અસાવ્ ઇતશ્ ચામુતશ્ ચ પરિભ્રમન્ પૂરણેન કાશ્યપેન દૃષ્ટઃ । તસ્યૈતદ્ અભવત્: યાદૃશેષુ સ્થાનેષ્વ્ અયમ્ અભિરમતે, નૂનમ્ અયં સિદ્ધપુરુષઃ । યન્વ્ અહમ્ એનં પ્રવ્રાજયેયમ્ ઇતિ । સ તેન પ્રવ્રાજિતો નગ્નઃ પર્યટતિ સત્ક્રિયાસુ ચ વર્તતે । તતસ્ તેન પર્યટતા વૈશાલીપરિખાયાં પઞ્ચ પ્રેતશતાનિ દૃષ્ટાનિ । સ પૂર્વકર્મવિપાકસંબન્ધાત્ તાં નગરપરિખામ્ અવતીર્ય તૈઃ સાર્ધં સંગમ્ય સમાગમ્ય સંમોદતે, સખિત્વં ચાભ્યુપગતઃ । યાવદ્ અપરેણ સમયેન જામ્બાલો દારકઃ ક્વચિત્ પ્રયોજનેન વ્યાક્ષિપ્તો વૈશાલીં પ્રવિષ્ટઃ । ભગવાંશ્ ચ તાં નગરપરિખામ્ અનુપ્રાપ્તઃ । દદૃશુસ્ તે પ્રેતા બુદ્ધં ભગવન્તં દ્વાત્રિંશતા મહાપુરુષલક્ષણૈઃ સમલંકૃતમ્ અશીત્યા ચાનુવ્યઞ્જનૈર્ વિરાજિતગાત્રં વ્યામપ્રભાલંકૃતં સૂર્યસહસ્રાતિરેકપ્રભં જઙ્ગમમ્ ઇવ રત્નપર્વતં સમન્તતો ભદ્રકમ્* । સહદર્શનાચ્ ચાસ્ય ભગવતઃ પાદયોર્ નિપતિતાઃ । ભગવતા ઉક્તાઃ: કિં ભવતાં બાધત ઇતિ । તે ઊચુઃ: પિપાસિતાઃ સ્મો ભગવન્ન્ ઇતિ । તતો ભગવતા પઞ્ચભ્યો ઽઙ્ગુલિભ્યો ઽષ્ટાઙ્ગોપેતસ્ય પાનીયસ્ય પઞ્ચ ધારા ઉત્સૃષ્ટાઃ, યેન તાનિ પઞ્ચ પ્રેતશતાનિ સંતર્પિતાનિ । તતસ્ તે ભગવતો ઽન્તિકે ચિત્તં પ્રસાદ્ય કાલગતાઃ । પ્રણીતેષુ દેવેષુ ત્રાયસ્ત્રિંશેષૂપપન્નાઃ ॥
ધર્મતા ખલુ દેવપુત્રસ્ય વા દેવકન્યકાયા વા અચિરોપપન્નસ્ય ત્રીણિ ચિત્તાન્ય્ ઉત્પદ્યન્તે: કુતશ્ ચ્યુતઃ કુત્રોપપન્નઃ કેન કર્મણેતિ । તે પશ્યન્તિ પ્રેતેભ્યશ્ ચ્યુતાઃ, પ્રણીતેષુ દેવેષુ ત્રાયસ્ત્રિંશેષૂપપન્નાઃ, ભગવતો ઽન્તિકે ચિત્તમ્ અહિપ્રસાદ્યેતિ ॥ અથ પ્રેતપૂર્વિણાં દેવપુત્રાણામ્ એતદ્ અભવત્: નાસ્માકં પ્રતિરૂપં સ્યાત્, યદ્ વયં પર્યુષિતપરિવાસા ભગવન્તં દર્શનાયોપસંક્રામેમ । યન્ નુ વયમ્ અપર્યુષિતપરિવાસા એવ ભગવન્તં દર્શનાયોપસંક્રામેમેતિ । અથ પ્રેતપૂર્વિણો દેવપુત્રાશ્ ચલવિમલકુણ્ડલધરા હારાર્ધહારવિરાજિતગાત્રા મણિરત્નવિચિત્રમૌલયઃ કુઙ્કુમતમાલપત્રસ્પૃક્કાદિસંસૃષ્ટગાત્રાસ્ તસ્યામ્ એવ રાત્રૌ દિવ્યાનામ્ ઉત્પલપદ્મકુમુદપુણ્ડરીકમન્દારવાણાં પુષ્પાણામ્ ઉત્સઙ્ગં પૂરયિત્વા સર્વાં કૂટાગારશાલાં ઉદારેણાવભાસેનાવભાસ્ય ભગવતં પુષ્પૈર્ અવકીર્ય ભગવતઃ પુરસ્તાન્ નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય । અથ ભગવાન્ પ્રેતપૂર્વિણાં દેવપુત્રાણામ્ આશયાનુશયં
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 125 --------------------
ધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞાત્વા તાદૃશીં ચતુરાર્યત્યસંપ્રતિવેધિકીં ધર્મદેશનાં કૃતવાન્, યાં શ્રુત્વા પઞ્ચભિર્ દેવપુત્રશતૈર્ વિંશતિશિખરસમુદ્ગતં સત્કાયદૃષ્ટિશૈલં જ્ઞાનવજ્રેણ ભિત્વા સ્રોતઆપત્તિફલમ્ અનુપ્રાપ્તમ્* । સ દૃષ્ટસત્યા લબ્ધલાભા ઇવ વણિજઃ, સંપન્નસસ્યા ઇવ કર્ષકાઃ, શૂરા ઇવ વિજિતસંગ્રામાઃ, સર્વરોગપરિમુક્તા ઇવાતુરા યયા વિભૂત્યા ભગવત્સકાશમ્ આગતાસ્ તયૈવ વિભૂત્યા ભગવન્તં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સ્વભવનં ગતાઃ ॥
અથ જામ્બાલો નગરપરિખામ્ આગતસ્ તાન્ પ્રેતાન્ નાદ્રાક્ષીત્* । તતઃ સમન્વેષિતુમ્ આરબ્ધઃ । સ ચ તાન્ પરિમાર્ગમાણઃ ખેદમ્ આપન્નો ન ચ તાન્ આસાદયતિ ॥
અત્રાન્તરે નાસ્તિ કિંચિદ્ બુદ્ધાનાં ભગવતામ્ અજ્ઞાતમ્ અદૃષ્ટમ્ અવિદિતમ્ અવિજ્ઞાતમ્* । ધર્મતા ખલુ બુદ્ધાનાં ભગવતાં મહાકારુણિકાનાં લોકાનુગ્રહપ્રવૃત્તકાનામ્ એકારક્ષાણાં શમથવિપશ્યનાવિહારિણાં ત્રિદમથવસ્તુકુશલાનાં ચતુરોઘોત્તીર્ણાનાં ચતુરૃદ્ધિપાદચરણતલસુપ્રતિષ્ઠિતાનાં ચતુર્ષુ સંગ્રહવસ્તુષુ દીર્ઘરાત્રકૃતપરિચયાનાં પઞ્ચાઙ્ગવિપ્રહીણાનાં પઞ્ચગતિસમતિક્રાન્તાનાં ષડઙ્ગસમન્વાગતાનાં ષટ્પારમિતાપરિપૂર્ણાનાં સપ્તબોધ્યઙ્ગકુસુમાઢ્યાનામ્ અષ્ટાઙ્ગમાર્ગદેશિકાનાં નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તિકુશલાનાં દશબલબલિનાં દશદિક્સમાપૂર્ણયશસાં દશશતવશવર્તિપ્રતિવિશિષ્ટાનાં ત્રી રાત્રેસ્ ત્રિર્ દિવસસ્ય <ચ> બુદ્ધચક્ષુષા લોકં વ્યવલોક્ય જ્ઞાનદર્શનં પ્રવર્તતે: કો હીયતે કો વર્ધતે કઃ કૃચ્છ્રપ્રાપ્તઃ કઃ સંકટપ્રાપ્તઃ કઃ સંબાધપ્રાપ્તઃ કઃ કૃચ્છ્રસંકટસંબાધપ્રાપ્તઃ કો ઽપાયનિમ્નઃ કો ઽપાયપ્રવણઃ કો ઽપાયપ્રાગ્ભારઃ । કમ્ અહમ્ અપાયાદ્ ઉદ્ધૃત્ય સ્વર્ગે મોક્ષે ચ પ્રતિષ્ઠાપયેયમ્*, કસ્ય કામપઙ્કનિમગ્નસ્ય હસ્તોદ્ધારમ્ અનુપ્રદદ્યામ્*, કમ્ આર્યધનવિરહિતમ્ આર્યધનૈશ્વર્યાધિપત્યે પ્રતિષ્ઠાપયેયમ્*, <કસ્યાજ્ઞાનતિમિરપટલપર્યવનદ્ધનેત્રસ્ય જ્ઞાનાઞ્જનશલાકયા ચક્ષુર્ વિશોધયામિ ।> કસ્યાનવરોપિતાનિ કુશલમુલાન્ય્ અવરોપયેયમ્*, કસ્યાવરોપિતાનિ પરિપાચયેયમ્*, કસ્ય પરિપક્વાનિ વિમોચયેયમ્* । આહ ચ:
અપ્ય્ એવાતિક્રમેદ્ વેલાં સાગરો મકરાલયઃ ।
ન તુ વૈનેયવત્સાનાં બુદ્ધો વેલામ્ અતિક્રમેત્

તતો ભગવાઞ્ જામ્બાલસ્ય કુલપુત્રસ્યાનુગ્રહાર્થં પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમ્ આદાય ભિક્ષુગણપરિવૃતો ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતો વૈશાલીં પિણ્ડાય પ્રાવિક્ષત્* । યાવદ્ અનુપૂર્વેણ પિણ્ડપાતમ્ અટન્ વીથીમ્ અવતીર્ણઃ । જામ્બાલશ્ ચ ઇતસ્ તતો ઽન્વાહિણ્ડમાનો ભગવતો ઽગ્રતઃ સ્થિતઃ । અથ દદર્શ બુદ્ધં ભગવન્તં દ્વાત્રિંશતા મહાપુરુષલક્ષણૈઃ સમલંકૃતમ્ અશીત્યા ચાનુવ્યઞ્જનૈર્ વિરાજિતગાત્રં વ્યામપ્રભાલંકૃતં સૂર્યસહસ્રાતિરેકપ્રભં જઙ્ગમમ્ ઇવ રત્નપર્વતં સમન્તતો ભદ્રકમ્* । સહદર્શનાચ્ ચાનેન ભગવતો ઽન્તિકે ચિતં પ્રસાદિતં* । સ પ્રસાદજાતો ભગવતઃ પાદયોર્ નિપત્ય કૃતકરપુટ ઉવાચ: યદિ ભગવન્ માદૃશાનાં સત્વાનામ્ અસ્મિન્ ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યાસ્તિ; લભેયં સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઇતિ । તતો ભગવાન્ મહાકરુણાપરિગતહૃદયઃ સત્વાનામ્ આશયાનુશયજ્ઞસ્ તં ભવ્યરૂપં વિદિત્વા રજભુજસદૃશં સુવર્ણવર્ણબાહુમ્ અભિપ્રસાર્યેદમ્ અવોચત્*: એહિ ભિક્ષોર્ ચર બ્રહ્મચર્યમ્* । ઇત્ય્ ઉક્તમાત્રે ભગવતા સપ્તાહાવરોપિતૈર્ ઇવ કેશૈર્ દ્વાદશવર્ષોપસંપન્નસ્યેવ ભિક્ષોર્ ઈર્યાપથેન પાત્રકરકવ્યગ્રહસ્તો ઽવસ્થિતઃ । આહ ચ:
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 126 --------------------
એહીતિ ચોક્તઃ સ તથાગતેન મુણ્ડશ્ ચ સંઘાટિપરીતદેહઃ ।
સદ્યઃ પ્રશાન્તેન્દ્રિય એવ તસ્થાવ્ એવં સ્થિતો બુદ્ધમનોરથેન

તતો ઽસ્ય ભગવતા મનસિકારો દત્તઃ । તેન યુજ્યમાનેન ઘટમાનેન વ્યાયચ્છમાનેન ઇદમ્ એવ પઞ્ચગણ્ડકં સંસારચક્રં ચલાચલં વિદિત્વા સર્વસંસ્કારગતીઃ શતનપતનવિકિરણવિધ્વંસનધર્મતયા પરાહત્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદ્ અર્હત્વં સાક્ષાકૃતમ્* । અર્હન્ સંવૃત્તઃ ત્રૈધાતુકવીતરાગઃ સમલોષ્ટકાઞ્ચન આકાશપાણિતલસમચિત્તો વાસીચન્દનકલ્પો વિદ્યાવિદારિતાણ્ડકોશો વિદ્યાભિજ્ઞાપ્રતિસંવિત્પ્રાપ્તો ભવલાભલોભસત્કારપરાઙ્મુખઃ । સેન્દ્રોપેન્દ્રાણાં દેવાનાં પૂજ્યો માન્યો ઽભિવાદ્યશ્ ચ સંવૃત્તઃ । સો ઽર્હત્વપ્રાપ્તો ઽપિ લૂહેનાભિરમતે । તત્ર ભગવાન્ ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે સ્મ: એષો ઽગ્રો મે ભિક્ષવો ભિક્ષૂણાં મમ શ્રાવકાણાં લૂહાધિમુક્તાનામ્*, યદુત જામ્બાલો ભિક્ષુર્ ઇતિ ॥
ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ: કિં ભદન્ત જામ્બાલેન સ્થવિરેણ કર્મ કૃતં યેનૈવંવિધં દુઃખમ્ અનુભવતીતિ । ભગવાન્ આહ: જામ્બલેનૈવ ભિક્ષવઃ પૂર્વમ્ અન્યાસુ જાતિષુ કર્માણિ કૃતાન્ય્ ઉપચિતાનિ લબ્ધસંભારાણિ પરિણતપ્રત્યયાનિ ઓઘવત્ પ્રત્યુપસ્થિતાન્ય્ અવશ્યંભાવીનિ । જામ્બાલેનૈવ કર્માણિ કૃતાન્ય્ ઉપચિતાનિ । કો ઽન્યઃ પ્રત્યનુભવિષ્યતિ? ન ભિક્ષવઃ કર્માણિ કૃતાન્ય્ ઉપચિતાનિ બાહ્યે પૃથિવીધાતૌ વિપચ્યન્તે, નાબ્ધાતૌ, ન તેજોધાતૌ, ન વાયુધાતૌ, અપિ તૂપાત્તેષ્વ્ એવ સ્કન્ધધાત્વાયતનેષુ કર્માણિ કૃતાનિ વિપચ્યન્તે શુભાન્ય્ અશુભાનિ ચ:
ન પ્રણશ્યન્તિ કર્માણિ અપિ કલ્પશતૈર્ અપિ ।
સામગ્રીં પ્રાપ્ય કાલં ચ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્*