અવદાનશતક · અધ્યાય 49

ઇતિ ॥
તતઃ સ પ્રેતો ભગવતિ ચિત્તં પ્રસાદ્ય કાલગતઃ પ્રેતમર્દ્ધિકેષૂપપન્નઃ । તતઃ પ્રેતમહર્દ્ધિકશ્ ચલવિમલકુણ્ડલધરો હારાર્ધહારવિરાજિતગાત્રો મણિરત્નવિચિત્રમૌલિઃ કુઙ્કુમતમાલપત્રસ્પૃક્કાદિસંસૃષ્ટગાત્રસ્
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 121 --------------------
તસ્યામ્ એવ રાત્રૌ દિવ્યાનામ્ ઉત્પલપદ્મકુમુદપુણ્ડરીકમન્દારવાણામ્ ઉત્સઙ્ગં પૂરયિત્વા સર્વં જેતવનમ્ ઉદારેણાવભાસેનાવભાસ્ય ભગવતં પુષ્પૈર્ અવકીર્ય ભગવતઃ પુરસ્તાન્ નિષણ્ણો ધર્મશ્રવણાય । ભગવતા તથાવિધા ધર્મદેશના કૃતા, યાં શ્રુત્વા પ્રસાદજાતઃ પ્રક્રાન્તઃ ॥
ભિક્ષવઃ પૂર્વરાત્રાપરરાત્રં જાગરિકાયોગમ્ અનુયુક્તા વિહરન્તિ । તૈર્ દૃષ્ટો ભગવતો ઽન્તિકે ઉદારો ઽવભાસઃ, યં દૃષ્ટ્વા સંદિગ્ધા ભગવન્તં પપ્રછુઃ: કિં ભગવન્ અસ્યામ્ રાત્રૌ બ્રહ્મા સહાંપતિઃ શક્રો દેવેન્દ્રશ્ ચત્વારો લોકપાલા ભગવન્તં દર્શનાયોપસંક્રાન્તાઃ? ભગવાન્ આહ: ન ભિક્ષવો બ્રહ્મા સહાંપતિર્ ન શક્રો દેવેન્દ્રો નાપિ ચત્વારો લોકપાલા માં દર્શનાયોપસંક્રાન્તાઃ । અપિ સ પ્રેતઃ કાલં કૃત્વા પ્રેતમહર્દ્ધિકેષૂપપન્નઃ । સ ઇમાં રાત્રિં મત્સકાશમ્ ઉપસંક્રાન્તઃ । તસ્ય મયા ધર્મો દેશિતઃ । સ પ્રસાદજાતઃ પ્રક્રાન્તઃ । તસ્માત્ તર્હિ ભિક્ષવો માત્સર્યપ્રહાણાય વ્યાયન્તવ્યમ્* । એતે દોષા ન ભવિષ્યન્તિ, યે તસ્ય શ્રેષ્ઠિનઃ પ્રેતભૂતસ્ય । ઇત્ય્ એવં ભિક્ષવઃ શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ । આત્તમનસસ્ તે ભિક્ષવો ઽન્યે ચ દેવાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાદયો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્* ॥
અવ્શ્_49 પુત્રાઃ । (એદ્. સ્પેયેર્, વોલ્. ઇ)
બુદ્ધો ભગવાન્ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો રાજભી રાજમાત્રૈર્ ધનિભિઃ પૌરૈઃ શ્રેષ્ઠિભિઃ સાર્થવાહૈર્ દેવૈર્ નાગૈર્ યક્ષૈર્ અસુરૈર્ ગરુડૈઃ કિન્નરૈર્ મહોરગૈર્ ઇતિ દેવનાગયક્ષાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાભ્યર્ચિતો બુદ્ધો ભગવાન્ જ્ઞાતો મહાપુણ્યો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં સશ્રાવકસંઘો રાજગૃહમ્ ઉપનિશ્રિત્ય વિહરતિ સ્મ વેણુવને કલન્દકનિવાપે । અથાયુષ્માન્ નાલદઃ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમ્ આદાય રાજગૃહં પિણ્ડાય પ્રાવિક્ષત્* । રાજગૃહં પિણ્ડાય ચરિત્વા કૃતભક્તકૃત્યઃ પશ્ચાદ્ભક્તપિણ્ડપાતપ્રતિક્રાન્તઃ પાત્રચીવરં પ્રતિસમર્પ્ય પ્રેતચારિકાં પ્રક્રાન્તઃ ॥
સ ગૃધ્રકૂટપર્વતસામન્તકે પ્રેતીં દદર્શ યમરાક્ષસસદૃશીં રુધિરબિન્દુચિતામ્ અસ્થિશકલાપરિવૃતાં શ્મશાનમધ્ય ઇવાવસ્થિતમ્* । રાત્રિંદિવેન પઞ્ચ પુત્રાન્ પ્રસૂય તાદૃશં દુઃખમ્ અનુભૂય પુત્રસ્નેહે સત્ય્ અપિ ક્ષુત્ક્ષામતયા પુત્રાંસ્ તાન્ ભક્ષયન્તીમ્* । તતઃ સ્થવિરો નાલદસ્ તાં પૃષ્ટવાન્: કિં ત્વયા પ્રકૃતં પાપં યેનૈવંવિધં દુઃખમ્ અનુભવસીતિ । પ્રેતી આહ: આદિત્યે હિ સમુદ્ગતે ન દીપેન પ્રયોજનમ્* । ભગવન્તમ્ એતમ્ અર્થં પરિપૃચ્છ । સ તે અસ્માકીનાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરિષ્યતીતિ । યાં શ્રુત્વા અન્યે ઽપીહ સત્વાઃ પાપાત્ કર્મણઃ પ્રતિવિરંસ્યન્તીતિ । અથાયુષ્માન્ નાલદો યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ ॥
તેન ખલુ સમયેન ભગવાન્ પ્રતિસંલયનાદ્ વ્યુત્થાય ચતસૃણાં પર્ષદાં મધુરમધુરં ધર્મં દેશયતિ ક્ષૌદ્રં મધ્વ્ ઇવાનેડકમ્* । અનેકશતા ચ પર્ષદ્ ભગવતઃ સકાશાન્ મધુરમધુરં ધર્મં
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 122 --------------------
શૃણોત્ય્ અનિજ્યમાનૈર્ ઇન્દ્રિયૈઃ । તતો બુદ્ધા ભગવન્તઃ પૂર્વાલાપિનઃ એહીતિ સ્વાગતવાદિનઃ સ્મિતપૂર્વંગમાશ્ ચ । તત્ર ભગવાન્ આયુષ્મન્તં નાલદમ્ ઇદમ્ અવોચત્*: એહિ નાલદ, સ્વાગતં તે, કુતસ્ ત્વં નાલદ એતર્હ્ય્ આગચ્છસીતિ । નાલદ આહ: આગચ્છામ્ય્ અહં ભદન્ત પ્રેતચારિકાયાઃ । તત્રાહં પ્રેતીમ્ અદ્રાક્ષં યમરાક્ષસસદૃશીં રુધિરબિન્દુચિતામ્ અસ્થિશકલાપરિવૃતાં શ્મશાનમધ્ય ઇવાવસ્થિતમ્* । આહ ચ:
પઞ્ચ પુત્રાન્ અહં રાત્રૌ દિવા પઞ્ચ તથાપરાન્* ।
ભક્ષયામિ જનિત્વા તાન્ નાસ્તિ તૃપ્તસ્ તથાપિ મે

ઇતિ
કિં તયા પ્રકૃતં પાપં મર્ત્યલોકે સુદારુણમ્* ।
યેન એવંવિધં દુઃખમ્ અનુભવતિ ભયાનકમ્*