અવદાનકલ્પલતા · અધ્યાય 42

ઇતિ ક્ષેમેન્દ્રવિરચિતાયાં બોધિસત્ત્વાવદાનકલ્પલતાયાં કપિલાવદાનં નામૈકચત્વારિંશઃ પલ્લવઃ ॥
42. કનકવર્ણાવદાનમ્ ।
સત્ત્વેન સૂર્યરુચયસ્તમસિ સ્ફુરન્તિ ધર્મેણ રત્નનિચયા નભસઃ તપન્તિ ।
ધૈર્યેણ સર્વવિપદઃ પ્રશમં વ્રજન્તિ દાનેન ભોગસુભગાઃ કકુભો ભવન્તિ

ભગવાન્ સુગતઃ પૂર્વં શ્રાવસ્ત્યાં જેતકાનને ।
કુશલાનાં પ્રપાન્નાનાં વિદધે ધર્મદેશનામ્

પૂર્વકલ્પાન્તરજને વત્સરાષ્ટાયુતાયુષિ ।
શ્રીમાન્ કનકવર્ણાખ્યો બભૂવ પૃથિવીપતિઃ

કનકાખ્યા પુરી તસ્ય શક્રસ્યેવામરાવતી ।
સર્વલોકેશ્વરસ્યાપિ વસતિર્વલ્લભાભવત્

નાયકાર્હં યશઃશુભ્રં ચારુવૃત્તગુણોચિતમ્ ।
હૄદયે યઃ પ્રજાકાર્યં મુક્તાહારમિવાવહત્

પ્રજાકર્મવિપાકેન પુરે પરમદારુણા ।
અવૃષ્ટિરભવત્ તત્ર સર્વભૂતભયપ્રદા

સા ધૈર્યહારિણી સર્વલોકસંતાપકારિણી ।
અવૃષ્ટિઃ પ્રયયૌ ભૂભૃન્માનસાયાસહેતુતામ્

કુણ્ઠસર્વપ્રતીકારઃ સ ચિન્તાસ્તિમિતં પુરઃ ।
ઉવાચ સુચિરં ધ્યાત્વા પ્રધાનામાત્યમણ્ડલમ્

અવર્ષોપનિપાતો ઽયં પ્રજાનાં નિષ્પ્રતિક્રિયઃ ।
કરોતિ મે યત્નકૃતં નિષ્ફલં પરિપાલનમ્

નિવૃત્તવર્ષાઃ કકુભો ભવન્ત્યભ્રાશ્ચ સ્વચ્છકાઃ ।
પ્રવૃત્તબાષ્પવર્ષાશ્ચ પ્રજાઃ પાપેન ભૂભુજામ્

ત્રાણં મહાભયાદ્રાજા પ્રજાનાં ન કરોતિ યઃ ।
તસ્ય સ્પષ્ટં નટસ્યેવ કિરીટમુકુટગ્રહઃ

તદા કૄતયુગં લોકે યદા રાજા પ્રજાહિતઃ

દુર્ભિક્ષક્ષયિતાઃ પૃથુતરક્લેશાવલીવિહ્વલાઃ ।
હાહાકારવિશૃઙ્ખલાઃ ખલતરૈરત્યર્દિતા વલ્લભૈઃ
શોચન્ત્યઃ પ્રલયં પ્રયાન્તશરણાઃ પાપૈર્નૃપાણાં પ્રજાઃ

તસ્માત્સમસ્તકોષેણ રક્ષણીયા મયા પ્રજાઃ ।
રાજ્ઞાં પ્રજાપરિત્રાણપુણ્યં રત્નમયો નિધિઃ

ઇત્યુક્ત્વા સર્વલોકસ્ય સંચિન્ત્ય કોષ્ઠકોષયોઃ ।
સ નિનાય નિજં સર્વં સદા ભોગ્યોપભોગ્યતામ્

તતઃ કાલેન તસ્યોગ્રદુર્ભિક્ષેણાન્નસંચયઃ ।
યયૌ મહાવ્યયાદેકપુરુષાશનશેષતામ્

તસ્મિન્નવસરે વ્યોમ્ના સમભ્યેત્ય રવિપ્રભઃ ।
પ્રત્યેકબુદ્ધસ્તસ્યાથ વિદધે ભોજનાર્થનામ્

નિયમે સંશયે તસ્મિન્નાત્મનઃ પ્રાણધારણે ।
નિર્વિકલ્પ્ય સ તતસ્ર્વં દદૌ તસ્મૈ પ્રસન્નધીઃ

સ્વપ્રાણવૃત્તિં તેનાસૌ કૃત્વાતિથ્યપ્રસાદિના ।
પ્રયયૌ નબહ્સા તસ્ય પ્રસંશન્ સત્ત્વશીઅલ્તામ્

અથોદ્યયૌ વ્યઓમમહાદ્વિપસ્ય નીલાલિમાલેવ સદમ્બુલેખા ।
મેઘાવલી પશ્ચિમદિક્પ્રલમ્બા કપોલકાલાગુરુમઞ્જરીવ

તતઃ સમસ્તં ગગનાન્તરાલમુત્ફુલ્લનીલોત્પલકાનનાભમ્ ।
આચ્છાદ્યમાનં સરસૈર્બભાસે ભૃઙ્ગપ્રવન્ધૌરિવ મેઘસંઘૈઃ

તતઃ પપાતાખિલભોજ્યવૃષ્ટિરિષ્ટા પ્રજાનાં ભુવિ સપ્ત રાત્રીઃ ।
ધાન્યાદિવૃષ્ટિસ્તદનન્તરં ચ રત્નદિવૃષ્ટિશ્ચ તતઃ ક્રમેણ

ઇતિ સ કનકવર્ણઃ ક્ષ્માપતિર્ભૂપતીનાં મુકુટમણિરિવોચ્ચૈર્ભ્રાજમાનઃ પ્રજાનામ્ ।
અકૃત સુકૃતસંપત્પ્રીણિતહ્ પ્રાણરક્ષાં પ્રભવતિ હિ પરાર્થે સજ્જનાનાં પ્રભાવઃ

ભૂપતિઃ કનકવર્ણ એષ યઃ સો ઽહમેવ વપુષાત્મનાધુના ।
ઇત્યુદીર્ય ભગવાન્ જિનઃ સતાં ધીમતાં વ્યધિત ધર્મદેશનામ્