અવદાનકલ્પલતા · અધ્યાય 38

ઇતિ ક્ષેમેન્દ્રવિરચિતાયાં બોધિસત્ત્વાવદાનકલ્પલતાયાં મૂકપઙ્ગ્વવદાનં નામ સપ્તત્રિંશઃ પલ્લવઃ ॥
38. ક્ષાન્યવદાનમ્ ।
તે જયન્તિ ધૃતિશીલિનઃ પરં નિર્વિકારરુચિસૂચિતાદ્ભુતાઃ ।
શેષવત્ પૃથુલભારનિર્વ્યથાઃ યે વહન્તિ સુકૃતક્ષમાઃ ક્ષમામ્

પુરા પુરા પુણ્યવિપર્યયેણ રિપુઃ પ્રજાનાં જનિતપ્રકમ્પઃ ।
ઉદુન્બનામા નિબિડોપતાપૈર્યક્ષ ક્ષયાયૈવ કૃતક્ષણો ઽભૂત્

અકાલકાલં તમનાથબન્ધુર્લોકાનુકમ્પી ભગવાન્ પ્રસહ્ય ।
શિક્ષોપદેશં શરણં પ્રપન્નં શમાભિધાયી વિનયે ન્યયુઙ્ક્ત

તસ્મિન્ પ્રશાન્તે ભુવનોપતાપે દ્રષ્ટું પ્રહૃષ્ટઃ સુગતં સમેત્ય ।
સંચારિણં નાકપતિઃ પ્રણમ્ય તત્કાલજાતસ્મિતમિત્યુવાચ

કસ્માદકસ્માત્ સ્મિતચન્દ્રલેખા મુખામ્બુજે ભાતિ તવાદ્ભુતેયમ્ ।
અકારણં સત્ત્વસુધાસમુદ્રા ન લોકસામાન્યતયામ્ હસન્તિ

શ્રુત્વેતિ વાક્યં ત્રિદશેશ્વરસ્ય તત્ તં સર્વદર્શી ભગવાન્ બભાષે ।
અસ્મિન્ પ્રદેશે નિજપૂર્વવૃત્તં સ્મૃત્વા સ્મ્તં જાતમિદં મમેન્દ્રં

પુરા મુનિઃ ક્ષાનિરતિર્વને ઽસ્મિન્નુવાસ નિર્વાસિતરોષદોષઃ ।
યો ઽભૂદ્ભુવો રાગરજઃસ્વભાવે વિદ્વેષવાનિન્દુરિવારવિન્દે

અથોત્તરાશાધિપતિર્વસન્તે વનાન્તરાલોકનકૌતુકેન ।
સાન્તઃપુરઃ કેલિસુખાય કામી તદાશ્રમોપાન્તમહીમવાપ

રાગી કલિર્નામ સ ભૂમિપાલઃ પાદપ્રહારૈર્વદનાસવૈશ્ચ ।
લેભે વિલાસેષુ નિતમ્બિનીનામશોકશોભાં બકુલશ્રિયં ચ

દિશસ્તપોલોપપૃથુપ્રકોપભ્રૂભઙ્ગવૃન્દૈરિવ તાપસાનામ્ ।
તત્ર ભ્રમદ્ભિર્ભ્રમરૈર્બભૂવુઃ કામાગ્નિધૂમૈરિવ સાન્ધકારાહ્

લીલાવિલોલાઃ પવનાકુલાલીસ્તનાવનમ્રાઃ સ્તબકા લતાનામ્ ।
રક્તાધરાઃ પાટલપલ્લવાનામ્ પ્રાપુર્વિલાસં લલના લતાનામ્

રાજાઙ્ગનાઃ કૌતુકવિભ્રમેણ વને ચરન્ત્યસ્તમૃષિં વિલોક્ય ।
અચઞ્ચલધ્યાનસમાધિસક્તં વિમુક્તરાગં પરિવાર્ય તસ્થુઃ

તદ્દેશમભ્યેત્ય નરેશ્વરો ઽથ દૃષ્ટ્વા વભૂભિઃ પરિવારિતં તમ્ ।
ઈર્ષ્યાપ્રકોપાનલદુર્નિરીક્ષ્યઃ ચિચ્છેદ તસ્યાશુ સ પાણિપાદમ્

છિન્નાઙ્ગવર્ગો ઽપિ સ નિર્વિકારશ્ચુકોપ ભૂપાય ન નામ ધીરઃ ।
ન્યવારયત્ ક્રૂરતરં ચ તસ્મૈ ગન્ધર્વયક્ષોરગદેવસંઘમ્

તતઃ પ્રયાતે નૃપતૌ પુરં સ્વાં સમેત્ય સર્વે મુનયો વનેભ્યઃ ।
તં તત્ર કૃતાવયવં વિલોક્ય ક્ષાન્તા અપિ ક્રોધધુતા બભૂવુઃ

શાપપ્રદાનાભિમુખાન્ નિવાર્ય ક્ષન્તવ્યમિત્યેવ સ તાનુવાચ ।
ક્ષામાસમાલિઙ્ગિતમાનસાનામ્ કોપક્રિયાભિઃ ક્રિયતે ન સઙ્ગઃ

વિકારવેગો ઽપિ ન પાણિપાદચ્છેદે મમાભૂદ્ યદિ વીતમન્યોઃ ।
સત્યેન તેનાક્ષતદેહ એવ સ્યામિત્યવાદીત્ સ પુનઃ પ્રસાદી

તતઃ ક્ષણાત્ સંગતપાણિપાદં રૂઢવ્રણં પ્રેત્ય સદોદયેન ।
અપૂજયત્ ક્ષાન્તિગુણં સ્તવેન તં દેવતા સત્ત્વસિતૈશ્ચ પુષ્પૈઃ

રાજાપિ તત્કિલ્બિષકાલકૂટવિસ્ફોટસંઘટ્ટવિનષ્ટચેષ્ટઃ ।
પૂરોત્કટાવર્તવિવર્તમાનઃ સંવર્તપાકં નરકં જગામ

યો ઽભૂત્પુરા ક્ષાન્તિરતિર્મહર્ષિઃ સો ઽહં કલિર્યશ્ચ સ દેવદત્તઃ ।
અતીતવૃત્તસ્મરણેન શક્ર નાકારણં જાતમિદં સ્મિતં મે

ઇતિ ભગવતઃ શ્રુત્વા વાક્યં સ વિસ્મયમાનસઃ
પ્રમદવિકચવ્યક્તોત્સાહા વહન્નયનાવલીઃ ।
તરણિકિરણસ્પર્શેનેવ સ્ફુટઃ કમલાકરસ્
ત્રિદશવસતિં પ્રીતઃ પ્રાયાત્ પતિસ્ત્રિદિવૈકસામ્