અવદાનકલ્પલતા · અધ્યાય 22

ઇતિ ક્ષેમેન્દ્રવિરચિતાયાં બોધિસત્ત્વાવદાનકલ્પલતાયાં જેતવનપ્રતિગ્રહાવદાનં નામ એકવિંશં પલ્લવઃ ॥
22. પિતાપુત્રસમાદાનમ્ ।
અહો મહાર્હં મણિવન્મહત્ત્વં ભવ્યા ભજન્તે ગુણગૌરવેણ ।
વિના ગુણં યદ્વપુષામ્ ગુરુત્વં સ્થૂલોપલાનામિવ નિષ્ફલં તત્

શ્રીમાન્ પુરા શાક્યપુરે નરેન્દ્રઃ શુદ્ધોદનઃ શુદ્ધિસુધાનિધાનમ્ ।
વૈરાગ્યયોગાત્સુગતત્વમાપ્તં સ્મૃત્વા સુતં સુત્સુકતામવાપં

સો ઽચિન્તયત્પુણ્યગુણાધિવાસં સરસ્વતીવાસસરોરુહશ્રિ ।
મનઃ પ્રસાદસ્ય વિલાસસૌધં દ્રક્ષામિ સૂનોર્વદનં કદાહમ્

એહીતિ તદ્દર્શનલાલસેન યે યે મયા જેતવનં વિસૃષ્ટાઃ ।
તે તે તદાલોકનનિર્નિમેષં તત્રૈવ તિષ્ઠન્ત્યમૃતં પિબન્તઃ

સંપ્રેષિતસ્તસ્ય મયા સ નાયયૌ યો ઽપ્યાત્મતુલ્યં પ્રણયાદુદાયી ।
સ લેખહસ્તસ્ત્રિદિવાભિરામે તત્રૈવ લેખત્વમિરાભિયાતઃ

સંદેશવાક્યં પ્રહિતં મયા યત્ તદ્વિસ્મૃતં તસ્ય મુખેન નૂનમ્ ।
સર્વો હિ નામ સ્વહિતાભિલાષી ધત્તે પરાર્થે કિલ શીતલત્વમ્

વિલોકનેનૈત્ય નિષિઞ્ચ તૂર્ણં પીયૂષપૂરેણ મમાઙ્ગસઙ્ગમ્ ।
નિઃસઙ્ગતો વિશ્રમતાં મુહૂર્તં દયાવિધેયઃ કુરુ બન્ધુકાર્યમ્

ઇત્યેતદાકર્ણ્ય કથામ્ સ કુર્યાત્ ક્ષણં વિલમ્બં મમ દર્શને ઽપિ ।
તચ્ચેતસઃ પલ્લવપેશલસ્ય ન હિ સ્વભાવઃ પ્રણયાવભઙ્ગઃ

મનોરથેનેતિ પુરઃ પ્રયાતે તદ્દર્શનાયેવ ધરાધિનાથે ।
પ્રવ્રજ્યા વ્યઞ્જિતતત્પ્રસાદઃ સમાયયૌ હર્ષરસાદુદાયી

દૃષ્ટ્વા તમાનન્દવિપૂર્ણમાનસં પ્રવ્રજ્યયા તત્સદૃશાનુભાવમ્ ।
ઉત્કણ્ઠિતઃ કુણ્ઠિતધૈર્યવૃત્તિઃ સંમોહમૂર્ચ્છાં નૃપતિઃ પ્રપેદે

સ લબ્ધસંજ્ઞઃ શિશિરૈઃ પયોભિઃ પપ્રચ્છ તં કિં નુ સમેષ્યતીતિ ।
સો ઽપ્યબ્રવીદ્દેવ દિનૈર્ભવન્તમસંભૃતૈઃ સાદરમેષ્યતીતિ

તતઃ પ્રયાતેષુ દિનેષુ કેષુ વ્યોમ્ના શનૈર્ભિક્ષુગણાનુયાતઃ ।
સહાયયૌ નાકસદામ્ નિકાયૈઃ સર્વાર્થસિદ્ધૈર્ભગવાન્ કુમારઃ

દ્યુસુન્દરીપાણિસરોજમુક્તમન્દારમાલાકલિતશ્ચકાશે ।
સ્વર્ગીયગઙ્ગાસ્ફુટફેનકૂટવિલાસહાસાઙ્ગ ઇવામરાદ્રિઃ

સંઘટ્ટભિન્નાભ્રસખૈઃ સ્ખલિદ્ભિઃ સશબ્દજામ્બૂનદકિઙ્કિણીકૈઃ ।
બભુર્વિમાનૈઃ કકુભાં મુખાનિ ભક્ત્યેવ શાસ્તુર્વિહિતસ્તવાનિ

નિરન્તરૈરન્તરિવાર્કતારૈઃ સુરૈઃ સવિદ્યાધરસિદ્ધસંઘૈઃ ।
પર્યાપ્તસંસક્તસિતાતપત્રૈર્વ્યાપ્તઃ સમાપ્તિં ગગનં જગામ

તં સર્વલોકોપકૃતિપ્રપન્નં સર્વાકૃતિં સર્વમયાવભાસમ્ ।
સમાપતન્તં નભસો ઽથ દિગ્ભ્યઃ ક્ષિતેશ્ચ સર્વે દદૃશુઃ ક્ષણેન

પ્રહર્ષરાશિં જનલોચનાનાં પુણ્યપ્રમાણં સુકૃતોત્સવાનામ્ ।
લોકસ્તમાલોકનિધિં વિલોક્ય સમુલ્લલન્નુચ્છલિતાદ્ભુતોર્મિઃ

આશ્ચર્યભૂતં રુચિરપ્રભાવમુદાયિના સૂચિતમાકલય્ય ।
જગદ્ગુરું ભૂમિપતિઃ કુમારં કૃતાઞ્જલિસ્તં પ્રણનામ દૂરાત્

અથાવતીર્યાર્યજનાનુયાતઃ સંપૂજ્યમાનઃ પ્રણયેન રાજ્ઞા ।
સ્ફીટપ્રભાભાસિતદિગ્વિભાગાં ન્યગ્રોધિનીં રત્નભુવમ્ વિવેશ

હેમાસનં શાસનસંનિવિષ્ટલોકત્રયઃ સંગતપાદપીઠમ્ ।
સ તત્ર રત્નાઙ્કુરચિત્રપત્રં ભાસ્વદ્વપુર્મેરુન્

તન્માનસેન્દોર્નયનામૄતૌઘં મનોરથપ્રાર્થનયોપયાતમ્ ।
વિલોકયન્નિર્વૃતિનિર્નિમેષઃ ક્ષણં ક્ષિતીશસ્ત્રિદશત્વમાપ

સ તં જગાદાશ્રુનિરુદ્ધકણ્ઠઃ સોત્કર્ષહર્ષાકુલિતં કુમારમ્ ।
હારાગ્રરત્નપ્રતિબિમ્બસક્તં પ્રવેશયન્ પ્રીતિરસાદિવાન્તઃ

સંતોષશીતાચલવત્ સ્વભાવાત્ સર્વે રમન્તે કુશલસ્થલીષુ ।
કૃતસ્ત્વયાસ્માકમયં તુ કસ્માત્ સત્સૂપકારી વિરહોપદેશઃ

સ્નેહાત્પ્રમોદાદ્ગુણગૌરવાચ્ચ ધીર્ધાવતીયં ત્વયિ મે પ્રસહ્ય ।
આલિઙ્ગનાય સ્થિરસંગમાય પાદપ્રણામાય ચ તુલ્યમેવ

યદ્વસ્તુ કિંચિદ્ગદિતં મયા તત્ શ્રોતવ્યમેવ પ્રણયોપરોધાત્ ।
ગુણોજ્ઝિતં વા વિરસક્રમં વા ન સ્નેહમોહસ્ય ભવત્યવાચ્યમ્

પ્રત્યર્ણરત્નપ્રતિબિમ્બિતાર્કપ્રૌઢપ્રભાપ્રાવરણાન્યમૂનિ ।
ત્વં હેમહર્મ્યાણિ વિહાય કસ્માત્ વિગાહસે શૂન્યવનાન્તરાણિ

કાન્તાકરાવર્જિતહેમકુમ્ભસત્સૌરભામ્ભઃપ્રવરાભિષિક્તઃ ।
એકઃ કથં સ્નાસિ વિકાસિપાંશુસંતપ્તતોયાસુ મરુસ્થલીષુ

ગણ્ડસ્થલાત્ કુણ્ડલરત્નકાન્તિ કિં લમ્બિતં મણ્ડનમેવ વેત્સિ ।
કસ્માદકસ્માત્તવ નિઃસુખસ્ય ન ચન્દનં નન્દનમિન્દુશુભ્રમ્

મહાવિતાને શયને નૃપાર્હે શેષે ન કિં શેષવિશેષશુભ્રે ।
લક્ષ્મીનવાલિઙ્ગનભોગયોગ્યા કથં તનુસ્તે સહતે કુશય્યામ્

કાન્તાસ્મિતોર્મિપ્રતિમાંશુકાર્હં કિં ચીવરસ્યોચિતમેતદઙ્ગમ્ ।
પાણૌ ચ લીલાકમલાસ્પદે ઽસ્મિન્ પાત્રં કથં તે પ્રિયમદ્ય જાતમ્

અયં વિહારસ્તવ કણ્ઠપીઠઃ સોત્કણ્ઠકાન્તાભુજબન્ધનાર્હઃ ।
સંભોગલક્ષ્મીક્ષપિતપ્રમોદઃ કરોત્યકસ્માત્ પ્રણયાવભઙ્ગમ્

રૂપં વિલક્ષીકૃતપુષ્પચાપં મત્તેભકુમ્ભોચ્ચકુચા વિભૂતિઃ ।
રતેર્વિલાસ્પ્પવનં વયશ્ચ કેનાસમસ્તે કલિતો વિરાગઃ

શ્રત્વેતિ તં શીલનિધિર્બધાષે શશાઙ્કલેખાલલિતસ્મિતેન ।
સંક્રાન્તનાનાનૃપરત્નરાગાં કુર્વન્નલક્ષામિવ રાજલક્ષ્મીમ્

રાજન્ જરારોગહતેવ ન સ્યાત્તરઙ્ગલોલા યદિ જીવવૃત્તિઃ ।
તત્કસ્ય ન સ્યાદનિશં પ્રહર્ષપીયૂષવર્ષી વિષયાભિલાષઃ

શમામૃતાસ્વાદનસુસ્થિરાણામપાતનં શૂન્યવનાન્તભૂમેઃ ।
વિભૂતિલીલામદવિહ્વલાનાં હર્મ્યાણિ પર્યન્તનિપાતનાનિ

સકુઙ્કુમૈઃ સ્નાન્તિઃ નૃપાઃ પયોભિઃ સરાગતાં યૈઃ સતતં પ્રયાન્તિ ।
સંતોષશીલસ્તુ મનઃ પ્રસાદશુદ્ધામ્બુધૌતા વિમલીભવન્તિ

શ્રોત્રં શ્રુતેનૈવન કુણ્ડલેન દાનેન પાણિર્ન તુ કઙ્કણેન ।
વિભાતિ કાયઃ કરુણાકુલાનાં પરોપકારેણ ન ચન્દનેન

એતાનિ મોહાહતવલ્લભાનિ સંસક્તમુક્તાંશુસિતસ્મિતાનિ ।
સતાં ન ભોગ્યાનિ ભવન્તિ ભૂભૃદુચ્છિષ્ટશિષ્ટાનિ વિભૂષણાનિ

રાગાતુરાણાં રિતુપાપિતાનાં નિદ્રા ધનધ્યાનવતાં ન નામ ।
શય્યાસુ સુસ્પર્શવતીષુ રાજ્ઞા સર્વત્ર શાન્તઃ સુખમેવ શેતે

નિર્મોકકાન્તેન વરામ્શુકેન ભુજઙ્ગવૃત્તિર્ન તુ ચીવરેણ ।
પાત્રં પવિત્રાણિ સમાપ્લિતાનિ પીયૂષમૈત્રાણ્યશનાનિ સૂતે

છત્રાણિ વક્ર્ક્રં ભૃશમપ્રકાશં મનિવિલોલં વ્યજનાનિલૌઘાઃ ।
સંસક્તજાઙ્યં હૃદયં નૃપાણાં કુર્વન્તિ હારા હરિચન્દનાર્દ્રાઃ

વિયોગરોગાનુગતા વિભૂતિઃ કાન્તાહ્ ક્ષણાન્તા વિરસો વિલાસઃ ।
યસ્મિન્નપાયઃ સતતાનુશાયી સ કસ્ય ભોગઃ સુભગોપયોગઃ

જાડ્યં સજૃમ્ભં જનયત્યજસ્રં તનોતિ તૃષ્ણાભ્રમમોહમૂર્ચ્છાઃ
કરોત્યસહ્યં સરસત્વમેવ ભોગોપભોગઃ પ્રસભપ્રયોગઃ

યદા સુખશ્રીર્નવચન્દ્રલેખા પ્રભાતપુષ્પાણ્યપિ યૈવનાણિ ।
કર્મોર્મિમાલાગ્રહણં શરીતં તદા મમાયં ગમિતો ઽનુરાગઃ

સચામરાહ્ સધ્વજપુઞ્જપટ્ટાઃ સવાજિવાલા દ્વિપકર્ણતાલાઃ ।
સ્વભાવલોલાઃ કિલ રાજલક્ષ્મ્યઃ સર્વે વિલાસાહ્ ક્ષણભઙ્ગસઙ્ગાઃ

ઉક્ત્વેતિ તત્તત્કુશલાય રાજ્ઞશ્ચિત્તપ્રસાદં પરમં વિધાય ।
સ શાન્તિકલ્લોલસુધાપ્રવાહં કિરન્ દૃશા પાર્ષદમાલુલોકે

મનીષિણાં શાક્યકુલોદ્ગતાનાં સપ્તાયુતાનિ પ્રતિપાદ્ય ધર્મમ્ ।
ચક્રે સહસ્રાણિ ચ સપ્ત તત્ર સંપ્રાપ્તપર્યાપ્તવિશેષભાઞ્જિ

શક્લોદનાદ્યૈઃ કુશલોપપન્નૈઃ ગણે ઽથ તત્તુલ્યસહસ્રસંખ્યૈઃ ।
દ્રોણોદનાદ્યૈરમૃત્પ્દનાદ્યૈશ્ચિત્તપ્રસાદઃ સુમહાનવાપ્તઃ

કેચિદ્યયુઃ શ્રાવકબોધિયુક્તપ્રત્યેકબોધૌ નિરતાશ્ચ કેચિત્ ।
સમ્યક્ તથાનુત્તરબોધિસક્તાઃ પરે બભૂવુર્ગગનપ્રસન્નાઃ

સ્રોતઃ પરિપ્રાપ્તફલં તતો ઽન્યે સકૃત્તથાગામિફલં તથાન્યે ।
અન્યે ઽપ્યનાગાંઇફલં તદાપુરર્હત્ફલં ક્લેશવિમુક્તિમન્યે

એકસ્તુ તત્રાર્જિતપાપશાપસ્તમઃસમૂહોપહિતપ્રમોહઃ ।
માયેયમિત્યાહ હસન્ જનાનાં સત્યસ્થિતિં સંસદિ દેવદત્તઃ

નૃપં તુ વાત્સલ્યનિલીનમેવ પુત્રોદયાત્પ્રત્યુપજાતદર્પમ્ ।
મૌદ્ગલ્યભિક્ષુર્જિનશાસનેન મહર્દ્ધિભિર્વીતમદં ચકારમ્

દૃષ્ટ્વાપિ રાજા ભગવત્પ્રભાવં નાત્યદ્ભુતમ્ પૌરુષમેવ મેને ।
અભ્યાસલીનાનિ જનસ્ય નૂનં સોત્કર્ષકૃત્યાનિ ન વિસ્મયાય

અથાપરેદ્યુર્ભગવાન્ સુરેન્દ્રસંપાદિતે હેમમહાવિમાને ।
સુમેરુશીર્ર્ષ્ણીવ સમાનકાન્તૌ સિંહાસને રત્નમયે ન્યષીદત્

બ્રહ્મેન્દ્રમુખ્યેષુ તતઃ સુરેષુ તત્રોપવિષ્ટેષુ પૃથુપ્રભેષુ ।
બભુસ્તદુષ્ણીષશિખાવિલાસૈશ્ચન્દ્રાંશુમાલાજટીલા ઇવાશાઃ

અન્યોન્યસંઘટ્ટવિલોલહારૈર્ધનાવહારૈસ્ત્રિદશૈર્વિશદ્ભિઃ ।
નિરન્તરામ્ તામ્ ભવમેત્ય રાજા દ્વારેષુ માર્ગાન્ન ચતુર્ષુ લેભે

સભ્રૂભ્રમૈસ્તત્ર કુવેરમુખ્યૈર્નિવાર્યમાણાભિમતપ્રવેશહ્ ।
વિચ્છાયવક્રઃ સ્ખલિતાભિધાયી ભૂભૃત્પરં નિષ્પ્રતિભો બભૂવ

પ્રવેશિતસ્તૈર્જિનશાસનેન કદાચિદાસાદ્ય તદગ્રભૂમિમ્ ।
શુદ્ધોદનસ્ત્ અપ્રણિપત્ય મૂર્ધ્ના ચિત્તપ્રસાદેન પુરો ઽસ્ય તસ્થૌ

શાસ્તા તુ તસ્મૈ ચતુરાર્યસત્યપ્રબોધિકાં ધર્મકથામ્ દિદેશ ।
જ્ઞાનેન યા વિંશતિશૃઙ્ગમસ્ય સત્કાયદૃગ્ભૂધરમપ્યબ્ઃઆઙ્ક્ષીત્

તતઃ સ ગત્વા કૃતકૃત્યજન્મા શુક્લોદનં પ્રાપ્ત ભજસ્વ રાજ્યમ્ ।
સ્વસ્યાવ્રતીત્તં ભગવત્પ્રદિષ્ટં તચ્છાસનં મોદયિતું ન રાજ્યમ્

દ્રોણોદને રાજ્યપરાઙ્ભુખે ઽપિ વૈરાગ્યયોગાદમૃતોદને ચ ।
જગ્રાહ શુદ્ધોદનસંપ્રદિષ્ટાં તાં રાજલક્ષ્મીમથ ભદ્રકાખ્યઃ

રાજાર્હભોગૈરથ પૂજયિત્વા જિનઃ જનેશઃ શુચિસંપ્રણિતૈઃ ।
ન્યગ્રોધધામ પ્રતિપાદ્ય ચાસ્મૈ શુદ્ધોદનં શુદ્ધમનોરથો ઽભૂત્

દ્રોણોદનસ્યાપિ સુતૌ યુવાનૌ રાજાજ્ઞયા પ્રેરણયા ચ માતુઃ ।
એકસ્તુ યઃ પ્રવ્રજિતો ઽનિરુદ્ધઃ પરો મહાન્નામ ગૃહી બભૂવ

અથાભવચ્ચેતસિ ભદ્રક્સ્ય રાજ્ઞો વિરક્તસ્ય વનાભિલાષઃ ।
વિવેકભાજાં પ્રશમપ્રવૃત્તં નવાપિ લક્ષ્મીર્ન મનો રુણદ્ધિ

તતઃ સમાહૂય સ દેવદત્તં રાજ્યાભિષેકપ્રતિપન્નચિત્તમ્ ।
ઉવાચ મે પ્રવ્રજનસ્ય કાલઃ સમાગતઃ કિં ભવતાભિધેયમ્

તં પ્રત્યુવાચાત્તવિવેકદમ્ભઃ સુસંવૃતં સંસદિ દેવદત્તઃ ।
રાજન્ન રાજ્યે ઽસ્તિ મમાભિલાષઃ પ્રવ્રજ્યયા ત્વત્સદૃશો ભવામિ

શ્રુત્વેતિ રાજા કુટિલસ્ય તસ્ય મિથ્યાવિનીતસ્ય કદર્થવાક્યમ્ ।
ઉદીરિતં શાક્યગણસ્તવાયં સંકલ્પસાક્ષીતિ હસન્નુવાચ

અથાર્થતાપોપહતઃ પ્રદધ્યૌ ભોગાનુરાગાદિતિ દેવદત્તઃ ।
મયા કિમેતદવિપાતમુક્તં ભજેત વા પ્રવ્રજિતો ઽપિ રાજ્યમ્

રાજ્યં સમુત્સૃજ્ય નિજં વ્રજન્તઃ શાક્યં કુમારાઃ સહ ભદ્રકાદ્યાઃ ।
શુદ્ધોદનં નિર્યયુરાયવૃત્તપ્રીતિં પુરસ્કૃત્ય રથૈર્દ્વિપૈશ્ચ

વ્રજત્સુ સર્વેષ્વથ દેવદત્તઃ કિરીટસક્તં પૃથિપદ્મરાગમ્ ।
જહાર રક્તાક્તમિવામિષાર્થી શ્યેનઃ પ્રભાપલ્લવિતામ્બરાર્કમ્

નૈમિત્તિકૈરુક્તમથાસ્ય લક્ષ્મદૃષ્ટ્વા તદુગ્રં નરકપ્રયાણમ્ ।
ચિત્તં સદોષં કિલ દુર્નિમિત્તં નિમિત્તમન્યત્ પુનરુક્તમેવ

કોકાલિખણ્ડોત્કટમોરકાણાં તિથ્યાદિનામ્નામ્ મદદુર્મદાનાં ।
સંસૂચિતાન્યત્યધિકાનિ તત્ર તથાવિધાનૈર્બહુલક્ષણાનિ

ભૂપપ્રમોદાદથ ભદ્રકો ઽપિ તૈર્દેવદતપ્રમુખૈઃ સહૈવ ।
પ્રવ્રજ્યયા ચીવરપાત્રયોગાત્ ચકાર વૈરાગ્યમયીમિવ ક્ષ્મામ્

રાજ્ઞસ્તથા રાજકુમારકાણામુત્સૃષ્ટહારાઙ્ગદકુણ્ડલાનામ્ ।
સાસ્રો વિરાગાદવતાર્ય તેષાં કેશાનુપાલી કિલ કલ્પકો ઽભૂત્

મૂર્ખઃ સ નીચો ઽપિ જિનાજ્ઞયૈવ પ્રવ્રજ્યયા પૂજ્યતરો બભૂવ ।
ચિત્તપ્રસાદસ્ય પરસ્ય મન્યે ન કારણં પણ્ડિતતા નજાતિઃ

સામીચિકાયામથ ભદ્રકો ઽપિ જ્ઞાત્વા નૃપઃ પાર્ષદિકં તમેનમ્ ।
નીચસ્ય પાદૌ કથમસ્ય વન્દે મહીપતિ સન્નિતિ નિશ્ચલો ઽભૂત્

તમબ્રવીદસ્ખલિતાભિમાનં વિકલ્પભિન્નં ભગવાન્ વિહસ્ય ।
પ્રવ્રજ્યયા મોહમહાનુવન્ધી સંત્યજ્યતે જાતિમયો ઽભિમાનઃ

શ્રુત્વેતિ રાજ્ઞા સહ રાજપુત્રૈઃ કૃતે પ્રણામે પૃથિવી ચકમ્પે ।
ન દેવદત્તઃ પરુષાભિધાયી પદૌ વવન્દે ભગવદ્ગિરાસ્ય

કમ્પાત્ ક્ષિતેર્વિસ્મિતમાનસેન પૃષ્ટસ્તતો ભિક્ષુગણેન શાસ્તા ।
ઉવચ રાજા કિલ કલ્પસ્ય જન્માન્તરે ઽપ્યસ્ય કૃતઃ પ્રણામઃ

પુરા યુવા કાશિપુરે વિલોક્ય ભદ્રાભિધાનામ્ ગણીકાં દરિદ્રઃ ।
સેવામ્ વ્યઘાત્ સુન્દરકસ્તદાસ્યૈ રાગો હિ સર્વવ્ય્સનોપદેષ્ટા

તયા વિસૃષ્ટઃ કુસુમોચ્ચયાય પુનહ્પુનર્ભૃઙ્ગ ઇવાધિકાર્થી ।
તત્સઙ્ગમાનઙ્ગમનોરથેન શ્રાન્તઃ સ બભ્રામ વનાન્તરેષુ

અત્રાન્તર શ્રાન્તતરઃ ક્ષિતીશઃ પ્રાપ્તો વનાન્તં મૄગયારસેન ।
તં બ્રહ્મદત્તઃ પ્રસમીક્ષ્ય ગીતં તસ્યાશૃણોચ્છન્નતનુર્લતાભિઃ

નવનવકુસુમાશયા કિમેવં મધુકરં તાપહતો ઽસિ ગચ્છ તૂર્ણમ્ ।
વિકસિતકમલાનનાબ્જિની સા ભવતિ હિ સંકુચિતા દિનાવસાને

તસ્યા હિ ગીતં નૄપતિર્નિશમ્ય સ્મિતપ્રભાઘટ્ટિતહારકાન્તિઃ ।
ઉવાચ તં તીવ્રકરાર્કતાપઃ કો ઽયં સખે ગીતરસાભિઓયોગહ્

સો ઽપ્યબ્રવીદ્ભૂમિપતે ન નામ તપ્તો રવિસ્તપ્તતરસ્તુ કામઃ ।
સ્વકર્મદુઃખાનિ વિહન્તિ લોકે ન ગ્રીષ્મદગ્ધાનિ મરુસ્થલાનિ

ઇત્યર્થવદ્વાક્યગુણાર્પણેન સ ભૂપતેર્વલ્લભતામવાપ ।
સંવાદસંસ્પર્શસુભાષિતં હિ કેષામ્ ચ્ અસત્કારપદં ન યાતિ

તેનાથ રાજા વિજને શ્રમાતુરઃ શીતોપચારૈરપનીતતાપઃ ।
પ્રીત્યા તમાદાય તતઃ સહૈવ સ્વરાજધાનીમગમત્ કૃતજ્ઞહ્

તત્રાસ્ય જીવપ્રદ ઇત્યુદન્તસંતોષ સંપૂરિતચિત્તવૃત્તિઃ ।
રાજ્યાર્ધદાનાભિમુખઃ સ તસ્થૌ ચિત્તાનુવૃત્તસ્ય કિમસ્ય દેયમ્

રાજ્યાર્ધદાનપ્રસૃતે ઽથ તસ્મિન્ નાચિન્તયત્ સુન્દરકઃ કૃપાયામ્
ભદ્રાં વિના રાજ્યસુખેન કિં મે ધન્યો હિ તત્પ્રીતિસુધાભિષિક્તઃ

મહ્મં ન રાજ્યાદ્યપિ રોચતે ઽર્ધમખણ્ડિતાલ્પાપિ હિ શોભતે શ્રીઃ ।
એકાર્થયોગે હિ સદા વિવાદઃ દ્વયોર્હિ ભોગૈઃ કલિરેવ મૂર્તઃ

તસ્માન્નૃપં કુણ્ઠમહં નિપાત્ય સમસ્તરાજ્યેન ભવામિ પૂર્ણઃ ।
ક્ષણં વિચિન્ત્યેત્યનુતાપતપ્તઃ તીવ્રં મનઃ સ્વસ્ય પુનઃ પ્રદધ્યૌ

કિં ચિન્તિતં નિન્દ્યપરં મયૈતત્ કો ઽયં પ્રકારઃ ખલુ તીક્ષ્ણતાયાઃ ।
કૃતઘ્નસંકલ્પકલઙ્કલેપાદહો નુ લજ્જા નિજચેતસો ઽપિ

સ્વસ્ત્યસ્તુ રાજ્યાય નમઃ સુખેભ્યઃ સંમોહમાતા ક્ષમતાં ચ લક્ષ્મીઃ ।
યેષામનાસ્વાદિતચિન્તિતાનામેવંવિધા ધીઃ પ્રથમઃ સ્વભાવઃ

ભ્રમં વિધત્તે વિદધાતિ મૂર્ચ્છાં નિપાતયત્યેવ તમસ્તનોતિ ।
આઘ્રાતમાત્રૈવ કરોતિ પુંસામહો વિનાશં વિષવલ્લરી શ્રીઃ

ચિરં વિચિન્ત્યેતિ સ જાતચિત્તઃ પ્રત્યેકબોધિર્વિમલઃ પ્રભાતે ।
અભ્યર્થમાનો ઽપિ નરેશ્વરેણ રાજ્યં ન્ અજગ્રાહ નિવૃત્તતૃષ્ણઃ

પ્રત્યેકબુદ્ધત્વમવાપ્તમેનં કાલેન દૃષ્ટ્વા નૃપતિર્મહર્દ્ધિઃ ।
તત્પાદપદ્મચ્યુતમૌલિમાલ્યશ્ચિત્તપ્રસાદોચિતમિત્યવેચત્

સ કો ઽપિ સત્કર્મવિપાકજન્મા વન્દ્યો વિવેકઃ પ્રશમાભિષેકઃ ।
યસ્ય પ્રભાવાદ્વિરતસ્પૃહાણાં ત્યાજ્યેવ રત્નાકરમેખલા ભૂઃ

શ્રુત્વેતિ રાજ્ઞા કથિતં તદર્થજાતં તદભ્યર્થનયા વિધાય ।
તત્કલ્પકઃ શાન્તિપદં પ્રપેદે સેવાન્તરઙ્ગઃ કિલ ગઙ્ગપાલઃ

પ્રાપ્તં તમયુત્તમકર્મયોગાત્ પ્રવ્રજ્યયા સજ્જનપૂજ્યભાવમ્ ।
રાજા વવન્દે પ્રણતઃ પૃથિવ્યાઃ કમ્પસ્તદાભૂદપિ ષડ્વિકારઃ

સો ઽયં રાજા વિહિતવિનતિર્ભદ્રકો બ્રહ્મદત્તો
પશ્યોપાલી સ કિલ કુશલી કલ્પકો ગઙ્ગપાલઃ ।
ઇત્યાશ્ચર્યં ભગવદુદિતં ભિક્ષવસ્તે નિશમ્ય
સ્વચ્છં ચિત્તં સુકૄતશરણે મેનિરે હેતુમેવ