અષ્ટાઙ્ગહૃદયસૂત્ર · અધ્યાય 114

અસૃગ્-દરાર્શો-ગુલ્માદીન્ આબાધાંશ્ ચાનિલાદિભિઃ ॥ 52ઊઅબ્ ॥
33.52ઊબ્વ્ આબાધાશ્ ચાનિલાદિભિઃ
ઉત્તરસ્થાન
મેઢ્ર-મધ્યે સિરાં વિધ્યેદ્ ઉપદંશે નવોત્થિતે ।
શીતાં કુર્યાત્ ક્રિયાં શુદ્ધિં વિરેકેણ વિશેષતઃ

34.1બ્વ્ અવદંશે નવોત્થિતે
તિલ-કલ્ક-ઘૃત-ક્ષૌદ્રૈર્ લેપઃ પક્વે તુ પાટિતે ।
જમ્બ્વ્-આમ્ર-સુમનો-નીપ-શ્વેત-કામ્બોજિકાઙ્કુરાન્

શલ્લકી-બદરી-બિલ્વ-પલાશ-તિનિશોદ્ભવાઃ ।
ત્વચઃ ક્ષીરિ-દ્રુમાણાં ચ ત્રિ-ફલાં ચ પચેજ્ જલે

સ ક્વાથઃ ક્ષાલનં તેન પક્વં તૈલં ચ રોપણમ્ ।
તુત્થ-ગૈરિક-લોધ્રૈલા-મનોહ્વાલ-રસાઞ્જનૈઃ

34.4અવ્ સ ક્વાથઃ ક્ષાલને તેન
હરેણુ-પુષ્પ-કાસીસ-સૌરાષ્ટ્રી-લવણોત્તમૈઃ ।
લેપઃ ક્ષૌદ્ર-દ્રુતૈઃ સૂક્ષ્મૈર્ ઉપદંશ-વ્રણાપહઃ

34.5દ્વ્ અવદંશ-વ્રણાપહઃ
કપાલે ત્રિ-ફલા દગ્ધા સ-ઘૃતા રોપણં પરમ્ ।
સામાન્યં સાધનમ્ ઇદં પ્રતિ-દોષં તુ શોફ-વત્

ન ચ યાતિ યથા પાકં પ્રયતેત તથા ભૃશમ્ ।
પક્વૈઃ સ્નાયુ-સિરા-માંસૈઃ પ્રાયો નશ્યતિ હિ ધ્વજઃ

અર્શસાં છિન્ન-દગ્ધાનાં ક્રિયા કાર્યોપદંશ-વત્ ।
સર્ષપા લિખિતાઃ સૂક્ષ્મૈઃ કષાયૈર્ અવચૂર્ણયેત્

34.8બ્વ્ ક્રિયા કાર્યાવદંશ-વત્ 34.8ચ્વ્ સર્ષપાં લિખિતાં સૂક્ષ્મૈઃ
તૈર્ એવાભ્યઞ્જનં તૈલં સાધયેદ્ વ્રણ-રોપણમ્ ।
ક્રિયેયમ્ અવમન્થે ઽપિ રક્તં સ્રાવ્યં તથોભયોઃ

કુમ્ભીકાયાં હરેદ્ રક્તં પક્વાયાં શોધિતે વ્રણે ।
તિન્દુક-ત્રિ-ફલા-લોધ્રૈર્ લેપસ્ તૈલં ચ રોપણમ્

અલજ્યાં સ્રુત-રક્તાયામ્ અયમ્ એવ ક્રિયા-ક્રમઃ ।
ઉત્તમાખ્યાં તુ પિટિકાં સંછિદ્ય બડિશોદ્ધૃતામ્

કલ્કૈશ્ ચૂર્ણૈઃ કષાયાણાં ક્ષૌદ્ર-યુક્તૈર્ ઉપાચરેત્ ।
ક્રમઃ પિત્ત-વિસર્પોક્તઃ પુષ્કર-વ્યૂઢયોર્ હિતઃ

ત્વક્-પાકે સ્પર્શ-હાન્યાં ચ સેચયેદ્ મૃદિતં પુનઃ ।
બલા-તૈલેન કોષ્ણેન મધુરૈશ્ ચોપનાહયેત્

34.13અવ્ ત્વક્-પાકે સ્પર્શ-હાન્યૌ વા
અષ્ઠીલિકાં હૃતે રક્તે શ્લેષ્મ-ગ્રન્થિ-વદ્ આચરેત્ ।
નિવૃત્તં સર્પિષાભ્યજ્ય સ્વેદયિત્વોપનાહયેત્

ત્રિ-રાત્રં પઞ્ચ-રાત્રં વા સુ-સ્નિગ્ધૈઃ શાલ્વણાદિભિઃ ।
સ્વેદયિત્વા તતો ભૂયઃ સ્નિગ્ધં ચર્મ સમાનયેત્

34.15દ્વ્ સ્નિગ્ધં ચર્મ સમાહરેત્
મણિં પ્રપીડ્ય શનકૈઃ પ્રવિષ્ટે ચોપનાહનમ્ ।
મણૌ પુનઃ પુનઃ સ્નિગ્ધં ભોજનં ચાત્ર શસ્યતે

અયમ્ એવ પ્રયોજ્યઃ સ્યાદ્ અવપાટ્યામ્ અપિ ક્રમઃ ।
નાડીમ્ ઉભયતો-દ્વારાં નિરુદ્ધે જતુના સૃતામ્

34.17દ્વ્ નિરુદ્ધે જતુના શૃતામ્ 34.17દ્વ્ નિરુદ્ધે જતુના કૃતામ્
સ્નેહાક્તાં સ્રોતસિ ન્યસ્ય સિઞ્ચેત્ સ્નેહૈશ્ ચલાપહૈઃ ।
ત્ર્ય્-અહાત્ ત્ર્ય્-અહાત્ સ્થૂલ-તરાં ન્યસ્ય નાડીં વિવર્ધયેત્

સ્રોતો-દ્વારમ્ અ-સિદ્ધૌ તુ વિદ્વાન્ શસ્ત્રેણ પાટયેત્ ।
સેવનીં વર્જયન્ યુઞ્જ્યાત્ સદ્યઃ-ક્ષત-વિધિં તતઃ

34.19અવ્ સ્રોતો-દ્વારમ્ અ-સિદ્ધૌ વા
ગ્રન્થિતં સ્વેદિતં નાડ્યા સ્નિગ્ધોષ્ણૈર્ ઉપનાહયેત્ ।
લિમ્પેત્ કષાયૈઃ સ-ક્ષૌદ્રૈર્ લિખિત્વા શત-પોનકમ્

રક્ત-વિદ્રધિ-વત્ કાર્યા ચિકિત્સા શોણિતાર્બુદે ।
વ્રણોપચારં સર્વેષુ યથાવસ્થં પ્રયોજયેત્

યોનિ-વ્યાપત્સુ ભૂયિષ્ઠં શસ્યતે કર્મ વાત-જિત્ ।
સ્નેહન-સ્વેદ-વસ્ત્ય્-આદિ વાત-જાસુ વિશેષતઃ

ન હિ વાતાદ્ ઋતે યોનિર્ વનિતાનાં પ્રદુષ્યતિ ।
અતો જિત્વા તમ્ અન્યસ્ય કુર્યાદ્ દોષસ્ય ભેષજમ્

34.23ચ્વ્ અતો ઽ-જિત્વા તમ્ અન્યચ્ ચ 34.23ચ્વ્ અતો ઽ-જિત્વા તમ્ અન્યસ્ય 34.23દ્વ્ ન
કુર્યાદ્ દોષ-ભેષજમ્
પાયયેત બલા-તૈલં મિશ્રકં સુ-કુમારકમ્ ।
સ્નિગ્ધ-સ્વિન્નાં તથા યોનિં દુઃ-સ્થિતાં સ્થાપયેત્ સમામ્

34.24અવ્ પાયયેચ્ ચ બલા-તૈલં 34.24અવ્ પાયયેત્ તાં બલા-તૈલં 34.24અવ્
પાયયેદ્ વા બલા-તૈલં
પાણિના નમયેજ્ જિહ્માં સંવૃતાં વ્યધયેત્ પુનઃ ।
પ્રવેશયેન્ નિઃસૃતાં ચ વિવૃતાં પરિવર્તયેત્

34.25અવ્ પાણિના નામયેજ્ જિહ્માં 34.25અવ્ પાણિનોન્નમયેજ્ જિહ્માં 34.25બ્વ્
સંવૃતાં વ્યાસયેત્ પુનઃ
સ્થાનાપવૃત્તા યોનિર્ હિ શલ્ય-ભૂતા સ્ત્રિયો મતા ।
કર્મભિર્ વમનાદ્યૈશ્ ચ મૃદુભિર્ યોજયેત્ સ્ત્રિયમ્

34.26અવ્ સ્થાનાપવર્તા યોનિર્ હિ
સર્વતઃ સુ-વિશુદ્ધાયાઃ શેષં કર્મ વિધીયતે ।
વસ્ત્ય્-અભ્યઙ્ગ-પરીષેક-પ્રલેપ-પિચુ-ધારણમ્

34.27અવ્ સર્વતસ્ તુ વિશુદ્ધાયાઃ
કાશ્મર્ય-ત્રિ-ફલા-દ્રાક્ષા-કાસમર્દ-નિશા-દ્વયૈઃ ।
ગુડૂચી-સૈર્યકાભીરુ-શુકનાસા-પુનર્નવૈઃ

34.28ચ્વ્ ગુડૂચી-ગૈરિકાભીરુ-
પરૂષકૈશ્ ચ વિપચેત્ પ્રસ્થમ્ અક્ષ-સમૈર્ ઘૃતાત્ ।
યોનિ-વાત-વિકાર-ઘ્નં તત્ પીતં ગર્ભ-દં પરમ્

34.29અવ્ પરૂષકૈશ્ ચ વિપચેદ્ 34.29બ્વ્ પ્રસ્થમ્ અક્ષ-સમૈર્ ઘૃતમ્ 34.29બ્વ્
અક્ષૈઃ પ્રસ્થ-સમં ઘૃતમ્
વચોપકુઞ્ચિકાજાજી-કૃષ્ણા-વૃષક-સૈન્ધવમ્ ।
અજમોદા-યવ-ક્ષાર-શર્કરા-ચિત્રકાન્વિતમ્

પિષ્ટ્વા પ્રસન્નયાલોડ્ય ખાદેત્ તદ્ ઘૃત-ભર્જિતમ્ ।
યોનિ-પાર્શ્વાર્તિ-હૃદ્-રોગ-ગુલ્માર્શો-વિનિવૃત્તયે

34.31દ્વ્ -ગુલ્માર્શો-ઽર્તિ-નિવૃત્તયે
વૃષકં માતુલુઙ્ગસ્ય મૂલાનિ મદયન્તિકામ્ ।
પિબેન્ મદ્યૈઃ સ-લવણૈસ્ તથા કૃષ્ણોપકુઞ્ચિકે

34.32અવ્ વૃષસ્ય માતુલુઙ્ગસ્ય 34.32દ્વ્ તથા કૃષ્ણોપકુઞ્ચિકા
રાસ્ના-શ્વદંષ્ટ્રા-વૃષકૈઃ શૃતં શૂલ-હરં પયઃ ।
ગુડૂચી-ત્રિ-ફલા-દન્તી-ક્વાથૈશ્ ચ પરિષેચનમ્

નત-વાર્તાકિની-કુષ્ઠ-સૈન્ધવામરદારુભિઃ ।
તૈલાત્ પ્રસાધિતાદ્ ધાર્યઃ પિચુર્ યોનૌ રુજાપહઃ

પિત્તલાનાં તુ યોનીનાં સેકાભ્યઙ્ગ-પિચુ-ક્રિયાઃ ।
શીતાઃ પિત્ત-જિતઃ કાર્યાઃ સ્નેહનાર્થં ઘૃતાનિ ચ

34.35અવ્ પિત્તલાનાં ચ યોનીનાં
શતાવરી-મૂલ-તુલા-ચતુષ્કાત્ ક્ષુણ્ણ-પીડિતાત્ ।
રસેન ક્ષીર-તુલ્યેન પાચયેત ઘૃતાઢકમ્

જીવનીયૈઃ શતાવર્યા મૃદ્વીકાભિઃ પરૂષકૈઃ ।
પિષ્ટૈઃ પ્રિયાલૈશ્ ચાક્ષાંશૈર્ દ્વિ-બલા-મધુકાન્વિતૈઃ

34.37દ્વ્ મધુકર્દ્ધિ-બલાન્વિતૈઃ
સિદ્ધ-શીતે તુ મધુનઃ પિપ્પલ્યાશ્ ચ પલાષ્ટકમ્ ।
શર્કરાયા દશ-પલં ક્ષિપેલ્ લિહ્યાત્ પિચું તતઃ

યોન્ય્-અસૃક્-શુક્ર-દોષ-ઘ્નં વૃષ્યં પું-સવનં પરમ્ ।
ક્ષતં ક્ષયમ્ અસૃક્-પિત્તં કાસં શ્વાસં હલીમકમ્

34.39ચ્વ્ ક્ષત-ક્ષયમ્ અસૃક્-પિત્તં
કામલાં વાત-રુધિરં વિસર્પં હૃચ્-છિરો-ગ્રહમ્ ।
અપસ્મારાર્દિતાયામ-મદોન્માદાંશ્ ચ નાશયેત્

34.40ચ્વ્ અપસ્મારાર્દિતાયામાન્ 34.40દ્વ્ મદોન્માદાંશ્ ચ નાશયેત્
એવમ્ એવ પયઃ-સર્પિર્ જીવનીયોપસાધિતમ્ ।
ગર્ભ-દં પિત્ત-જાનાં ચ રોગાણાં પરમં હિતમ્

બલા-દ્રોણ-દ્વય-ક્વાથે ઘૃત-તૈલાઢકં પચેત્ ।
ક્ષીરે ચતુર્-ગુણે કૃષ્ણા-કાકનાસા-સિતાન્વિતૈઃ

જીવન્તી-ક્ષીર-કાકોલી-સ્થિરા-વીરર્દ્ધિ-જીવકૈઃ ।
પયસ્યા-શ્રાવણી-મુદ્ગ-પીલુ-માષાખ્ય-પર્ણિભિઃ

34.43બ્વ્ -સ્થિરા-વીરર્દ્ધિ-જીરકૈઃ 34.43બ્વ્ -સ્થિરા-વીરા-દ્વિ-જીવકૈઃ 34.43દ્વ્
-પીલુ-માષાખુકર્ણિભિઃ
વાત-પિત્તામયાન્ હત્વા પાનાદ્ ગર્ભં દધાતિ તત્ ।
રક્ત-યોન્યામ્ અસૃગ્-વર્ણૈર્ અનુબન્ધમ્ અવેક્ષ્ય ચ

34.44બ્વ્ પાનાદ્ ગર્ભં દદાતિ તત્
યથા-દોષોદયં યુઞ્જ્યાદ્ રક્ત-સ્થાપનમ્ ઔષધમ્ ।
પાઠાં જમ્બ્વ્-આમ્રયોર્ અસ્થિ શિલોદ્ભેદં રસાઞ્જનમ્

મઞ્જિષ્ઠાગુરુ-કટ્ફલ-મુસ્ત-પ્રિયઙ્ગુ-મિશિ-કુષ્ઠૈઃ ।
કટ્વઙ્ગ-કુટજ-શાબર-કકુભ-ત્વઙ્-મધુક-પદ્મક-મધૂકૈઃ ॥ 45.1+1 ॥
34.45.1+1અવ્ મઞ્જિષ્ઠા-મધુ-કટ્ફલ-
કુઙ્કુમ-બિલ્વાતિવિષા-માક્ષીક-રસાઞ્જનૈઃ સ-કિઞ્જલ્કૈઃ ।
પિષ્ટૈર્ ઘૃતં વિપક્વં દ્વિ-ગુણાજ-ક્ષીર-સંયુક્તમ્ ॥ 45.1+2 ॥
સ્ત્રીણામ્ અપત્ય-જનનં યોનિ-રુજા-દોષ-જિત્ સદા યુઞ્જ્યાત્ ।
ઉત્તર-વસ્તિષુ સર્પિર્ યોજ્યં કલ્યાણકં નામ ॥ 45.1+3 ॥
અમ્બષ્ઠાં શાલ્મલી-પિચ્છાં સમઙ્ગાં વત્સક-ત્વચમ્ ।
બાહ્લીક-બિલ્વાતિવિષા-લોધ્ર-તોયદ-ગૈરિકમ્

34.46બ્વ્ સમઙ્ગાં વત્સક-ત્વચામ્
શુણ્ઠી-મધૂક-માચીક-રક્ત-ચન્દન-કટ્ફલમ્ ।
કટ્વઙ્ગ-વત્સકાનન્તા-ધાતકી-મધુકાર્જુનમ્

34.47અવ્ શુણ્ઠી-મધુક-માચીક- 34.47અવ્ શુણ્ઠી-મધુક-માધ્વીક-
34.47અવ્ શુણ્ઠી-મધુક-માર્દ્વીક-
34.47અવ્ શુણ્ઠી-મધુક-માર્દ્વીકા- 34.47અવ્ શુણ્ઠી-મધૂક-મૃદ્વીકા-
34.47દ્વ્ -ધાતકી-મધુકાઞ્જનમ્
પુષ્યે ગૃહીત્વા સંચૂર્ણ્ય સ-ક્ષૌદ્રં તણ્ડુલામ્ભસા ।
પિબેદ્ અર્શઃસ્વ્ અતીસારે રક્તં યશ્ ચોપવેશ્યતે

34.48બ્વ્ સ-ક્ષૌદ્રં તણ્ડુલામ્બુના
દોષા જન્તુ-કૃતા યે ચ બાલાનાં તાંશ્ ચ નાશયેત્ ।
યોનિ-દોષં રજો-દોષં શ્યાવ-શ્વેતારુણાસિતમ્

34.49અવ્ દોષા દન્ત-કૃતા યે ચ
ચૂર્ણં પુષ્યાનુગં નામ હિતમ્ આત્રેય-પૂજિતમ્ ।
યોન્યાં બલાસ-દુષ્ટાયાં સર્વં રૂક્ષોષ્ણમ્ ઔષધમ્

ધાતક્ય્-આમલકી-પત્ત્ર-સ્રોતો-જ-મધુકોત્પલૈઃ ।
જમ્બ્વ્-આમ્ર-સાર-કાસીસ-લોધ્ર-કટ્ફલ-તિન્દુકૈઃ

સૌરાષ્ટ્રિકા-દાડિમ-ત્વગ્-ઉદુમ્બર-શલાટુભિઃ ।
અક્ષ-માત્રૈર્ અજા-મૂત્રે ક્ષીરે ચ દ્વિ-ગુણે પચેત્

તૈલ-પ્રસ્થં તદ્ અભ્યઙ્ગ-પિચુ-વસ્તિષુ યોજયેત્ ।
તેન શૂનોન્નતા સ્તબ્ધા પિચ્છિલા સ્રાવિણી તથા

34.53ચ્વ્ શૂનોત્તાનોન્નતા સ્તબ્ધા
વિપ્લુતોપપ્લુતા યોનિઃ સિધ્યેત્ સ-સ્ફોટ-શૂલિની ।
યવાન્નમ્ અભયારિષ્ટં સીધુ તૈલં ચ શીલયેત્

34.54બ્વ્ સિધ્યેત સ્ફોટ-શૂલિની
પિપ્પલ્ય્-અયો-રજઃ-પથ્યા-પ્રયોગાંશ્ ચ સ-માક્ષિકાન્ ।
કાસીસં ત્રિ-ફલા કાઙ્ક્ષી સામ્ર-જમ્બ્વ્-અસ્થિ ધાતકી

34.55ચ્વ્ કાસીસં ત્રિ-ફલા કાચ્છી
પૈચ્છિલ્યે ક્ષૌદ્ર-સંયુક્તશ્ ચૂર્ણો વૈશદ્ય-કારકઃ ।
પલાશ-ધાતકી-જમ્બૂ-સમઙ્ગા-મોચ-સર્જ-જઃ

દુર્-ગન્ધે પિચ્છિલે ક્લેદે સ્તમ્ભનશ્ ચૂર્ણ ઇષ્યતે ।
આરગ્વધાદિ-વર્ગસ્ય કષાયઃ પરિષેચનમ્

34.57દ્વ્ કષાયઃ પરિષેચને
સ્તબ્ધાનાં કર્કશાનાં ચ કાર્યં માર્દવ-કારકમ્ ।
ધારણં વેસવારસ્ય કૃશરા-પાયસસ્ય ચ

દુર્-ગન્ધાનાં કષાયઃ સ્યાત્ તૈલં વા કલ્ક એવ વા ।
ચૂર્ણો વા સર્વ-ગન્ધાનાં પૂતિ-ગન્ધાપકર્ષણઃ

34.59દ્વ્ પૂતિ-ગન્ધ્ય્-અપકર્ષણઃ
શ્લેષ્મલાનાં કટુ-પ્રાયાઃ સ-મૂત્રા વસ્તયો હિતાઃ ।
પિત્તે સ-મધુક-ક્ષીરા વાતે તૈલામ્લ-સંયુતાઃ

સંનિપાત-સમુત્થાયાઃ કર્મ સાધારણં હિતમ્ ।
એવં યોનિષુ શુદ્ધાસુ ગર્ભં વિન્દન્તિ યોષિતઃ

34.61અવ્ સંનિપાત-સમુત્થાયાં 34.61દ્વ્ ગર્ભો ભવતિ યોષિતામ્
ચન્દનો નતયોશીર-તિક્તા-પદ્મેભ-કેસરૈઃ ।
કુટજ-ત્વક્-ફલં મુસ્તં જમ્બ્વ્-આમ્રાસ્થિ રસાઞ્જનમ્ ॥ 61.1+1 ॥
34.61.1+1બ્વ્ -તિક્તા-પદ્મેભ-કેસરમ્
પદ્મકોત્પલ-બિલ્વાબ્દ-કટ્ફલૈઃ સાધિતા નિશા ।
ધાતક્ય્-અતિવિષા-માંસી-પાઠા-મોચ-રસોદકમ્ ॥ 61.1+2 ॥
મધૂકં મધુકાનન્તા-શારિવા-દાડિમ-[ત્વ]ચમ્ ।
મૃલ્-લોધ્રાર્જુન-શૈલેય-સમઙ્ગા નાગરાઃ સમાઃ ॥ 61.1+3 ॥
ચૂર્ણં શ્રેષ્ઠામ્બુના પીતં હન્તિ લોહિત-મેહિનમ્ ।
મૂર્છા-તૃષ્ણા-જ્વરાર્તાય રક્તાતીસાર-મેહિનામ્ ॥ 61.1+4 ॥
સ્ત્રીણામ્ અસૃગ્-દરં યાતિ ગર્ભ-સંસ્થાપનં પરમ્ ॥ 61.1+5અબ્ ॥
અ-દુષ્ટે પ્રાકૃતે બીજે જીવોપક્રમણે સતિ ।
પઞ્ચ-કર્મ-વિશુદ્ધસ્ય પુરુષસ્યાપિ ચેન્દ્રિયમ્

પરીક્ષ્ય વર્ણૈર્ દોષાણાં દુષ્ટં તદ્-ઘ્નૈર્ ઉપાચરેત્ ।
મઞ્જિષ્ઠા-કુષ્ઠ-તગર-ત્રિ-ફલા-શર્કરા-વચાઃ

રસં શિરીષ-પત્ત્રાણાં કલ્કં ચ ષડ્-અહઃ પિબેત્ ।
ક્ષીરોપનાશિના યોષિદ્ ઋતુ-સ્નાતા સુતાર્થિની ॥ 63.1+1 ॥
દ્વે નિશે મધુકં મેદાં દીપ્યકં કટુ-રોહિણીમ્ ।
પયસ્યા-હિઙ્ગુ-કાકોલી-વાજિગન્ધા-શતાવરીઃ

34.64અવ્ દ્વે નિશે મધુકં મેદા 34.64બ્વ્ દીપ્યકઃ કટુ-રોહિણી 34.64ચ્વ્
પયસ્યા હિઙ્ગુ કાકોલી
34.64દ્વ્ વાજિગન્ધા શતાવરી
પિષ્ટ્વાક્ષાંશા ઘૃત-પ્રસ્થં પચેત્ ક્ષીર-ચતુર્-ગુણમ્ ।
યોનિ-શુક્ર-પ્રદોષેષુ તત્ સર્વેષુ પ્રશસ્યતે

34.65અવ્ પિષ્ટ્વાક્ષાંશૈર્ ઘૃત-પ્રસ્થં 34.65બ્વ્ પચેત્ ક્ષીરં ચતુર્-ગુણમ્
34.65બ્વ્ પચેત્ ક્ષીરે ચતુર્-ગુણે
34.65દ્વ્ તત્ સર્વેષુ ચ શસ્યતે
આયુષ્યં પૌષ્ટિકં મેધ્યં ધન્યં પું-સવનં પરમ્ ।
ફલ-સર્પિર્ ઇતિ ખ્યાતં પુષ્પે પીતં ફલાય યત્

મ્રિયમાણ-પ્રજાનાં ચ ગર્ભિણીનાં ચ પૂજિતમ્ ।
એતત્ પરં ચ બાલાનાં ગ્રહ-ઘ્નં દેહ-વર્ધનમ્