અષ્ટાધ્યાયી (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 6.01

એક=અચ્-અઃ=દ્વ્-એ પ્રથમ-સ્ય

અચ્=આદે-ર્ દ્વિ-તીય-સ્ય

ન=ન્-દ્-ર્-આઃ સં-યોગ્-અ=આદય્-અઃ

પૂર્વ-ઃ અભ્ય્-આસ્-અ-ઃ

ઉભ્-એ અભ્ય્-અસ્-ત-મ્

જક્ષ્-ઇ-તિ=આદય્-અઃ ષટ્

તુજ્-આદી-નાં દીર્ઘ-ઃ=અભ્ય્-આસ્-અ-સ્ય

લિટ્-ઇ ધાતોર્ અન્-અભ્ય્-આસ્-અ-સ્ય

સન્-યઙ્-ઓઃ

શ્લ્-ઔ

ચઙ્-ઇ

દાશ્-વાન્ સાહ્-વાન્ મીઢ્-વાન્=ચ

ષ્યઙ્-અઃ સમ્-પ્ર-સાર્-અણ-મ્ પુત્ર-પત્ય્-ઓસ્ તત્પુરુષ્-એ

બન્ધુ-ન્-ઇ બહુવ્રીહ્-ઔ

વચિ-સ્વપિ-યજ=આદિ-ન્-આં ક્-ઇત્-ઇ

ગ્રહિ-જ્યા-વયિ-વ્યધિ-વષ્-ટિ-વિચ્-અ-તિ-વૃશ્ચ્-અ-તિ-પૃછ્હ્-અ-તિ-ભૃજ્જ્-અ-તી-ન્-આમ્ ઙ્-ઇત્-ઇ ચ

લિટ્-ઇ=અભ્ય્-આસ્-અ-સ્ય=ઉભયે-ષામ્

સ્વાપ્-એ-સ્=ચઙ્-ઇ

સ્વપિ-સ્યમિ-વ્યેઞ્-આમ્ યઙ્-ઇ

ન વશ્-અઃ

ચાય્-અઃ કી

સ્ફ્સાય્-અઃ સ્ફી નિષ્ઠા-ય્-આમ્

સ્ત્ય્-અઃ પ્ર-પૂર્વ-સ્ય

દ્રવ-મૂર્તિ-સ્પર્શય્-ઓઃ શ્ય્-અઃ

પ્રતેસ્=ચ

વિભાષા અભિ=અવ-પૂર્વ-સ્ય

શૃ-ત-મ્ પાક્-એ

પ્યાય્-અઃ પી

લિટ્=યઙ્-ઓસ્=ચ

વિભાષા શ્વે-ઃ

ણ્-ઔ ચ સન્=ચઙ્-ઓઃ

હ્વ્-અઃ સમ્પ્રસારણમ્

અભ્ય્-અસ્-ત-સ્ય ચ

બહુલ-મ્ છન્દસ્-ઇ

ચાય્-અઃ કી

અપ-સ્પૃધ્-એ-થામ્=આન્-ઋચ્-ઉસ્=આન્-ઋહ્-ઉસ્-ચિ-ચ્યુ-ષે-તિ-ત્યાજ્-અ-શ્રાતા-ઃ-શ્રિ-તમ્=આશીર્-તઃ

ન સમ્-પ્ર-સાર્-અણ્-એ સમ્-પ્ર-સાર્-અણ-મ્

લિટ્-ઇ વય્-ઓ ય્-અઃ

વ-સ્=ચ=અ-સ્ય=અન્ય-તર-સ્યામ્ ક્-ઇત્-ઇ

વેઞ્-અઃ

લ્યપ્-ઇ ચ

જ્ય્-અસ્=ચ

વ્ય્-અસ્=ચ

વિભાષા પરે-ઃ

આત્=એચ્-અઃ=ઉપ-દેશ્-એ=અશ્-ઇત્-ઇ

ન વ્ય્-અઃ=લિટ્-ઇ

સ્ફુર્-અ-તિ-સ્ફુલ્-અ-ત્ય્-ઓર્ ઘઞ્-ઇ

ક્રી-ઇઙ્-જી-ન્-આમ્ ણ્-ઔ

સિધ્-ય-તે-ર્ અ-પાર-લૌકિક્-એ

મી-ના-તિ-મિ-નો-તિ-દીઙ્-આં લ્યપ્-ઇ ચ

વિભાષા લી-ય-તે-ઃ

ખિદે-સ્=છન્દસ્-ઇ

અપ-ગુર્-ઓ ણમુલ્-ઇ

ચિ-સ્ફુર્-ઓર્ ણ્-ઔ

પ્ર-જન્-એ વી-ય-તે-ઃ

બિ-ભે-તે-ર્ હેતુ-ભય્-એ

નિત્ય-ં સ્મય્-અ-તે-ઃ

સૃજિ-દૃશ્-ઓર્ ઝલ્-ઇ=અમ્=અ-ક્-ઇત્-ઇ

અનુદાત્ત-સ્ય ચ=ઋત્=પધ-સ્ય=ન્ય-તર-સ્યામ્

શીર્ષન્=છન્દસ્-ઇ

ય્-એ ચ તદ્ધિત્-એ

અચ્-ઇ શીર્ષ-ઃ

પદ્-દત્=નસ્=માસ્=હૃદ્=નિશ્=અસન્=યૂષન્=દોષન્=યકન્=શકન્-ઉદન્=આસન્ શસ્-પ્ર-ભૃ-તિ-ષુ

ધાત્વ્=આદેઃ ષ્-અઃ સ-ઃ

ણ્-અઃ ન-ઃ

લોપો વ્-ય્-ઓર્ વલ્-ઇ

વે-ર્ અ-પૃક્-ત-સ્ય

હલ્=ઙી=આપ્=ભ્ યઃ દીર્ઘ્-આત્ સુ-તિ-સિ=અ-પૃક્-ત-મ્ હલ્

એઙ્=હ્રસ્વ્-આત્ સમ્-બુદ્-ધે-ઃ

શે-સ્=છન્દસ્-ઇ બહુલ-મ્

હ્રસ્વ-સ્ય પ્-ઇત્-ઇ કૃત્-ઇ તુક્

સં-હિતા-ય્-આમ્

છ્-એ ચ

આઙ્-માઙ્-ઓસ્=ચ

દીર્ઘ્-આત્

પદ=અન્ત્-આત્=વા

ઇક્-અઃ યણ્ અચ્-ઇ

એચ્-અઃ=અય્-અવ્-આય્-આવ્-અઃ

વ=અન્ત-ઃ ય્-ઇ પ્રત્ય્-અય્-એ

ધાતો-સ્ તન્-નિમિત્ત-સ્ય=એવ

ક્ષય્-ય-જય્-ય-ઔ શક્ય=અર્થ્-એ

ક્રય્-ય-સ્ તદ્-અર્થ્-એ

ભય્-ય- પ્ર-વય્-ય્-એ ચ=છન્દસ્-ઇ

એક-ઃ પૂર્વ-પરય્-ઓઃ

અન્ત=આદિ-વત્=ચ

ષ-ત્વ-તુક્-ઓર્ અ-સિદ્-ધ-ઃ

આત્=ગુણ-ઃ

વૃદ્-ધિ-ર્ એચ્-ઇ

એ-તિ=એધ્-અ-તિ=ઊઠ્-સુ

આટ્-અસ્=ચ

ઉપ-સર્ગ્-આત્ ઋત્-ઇ ધાત્-ઔ

વા સુપ્-ય્ આપિશલે-ઃ

આ=ઓત્-અઃ=અમ્-શસ્-ઓઃ

એઙ્-ઇ પર-રૂપ-મ્

ઓમ્=આઙ્-ઓસ્=ચ

ઉસ્-ઇ અ-પદ=અન્ત્-આત્

અત્-અઃ=ગુણ્-એ

અ-વ્યક્-ત=અનુ-કર્-અણ-સ્ય=અત્-અઃ ઇત્-ઔ

ન=આ-મ્રેડ્-ઇ-ત-સ્ય=અન્ત્-ય-સ્ય તુ વા

નિત્ય-મ્ આ-મ્રેડ્-ઇ-ત્-એ ડાચ્-ઇ

અક્-અઃ સ-વર્ણ્-એ દીર્ઘ-ઃ

પ્રથમય્-ઓઃ પૂર્વ-સવર્ણ-ઃ

ત-સ્માત્=શસ્-અઃ=ન-ઃ પુંસ્-ઇ

ન=આત્=ઇચ્-ઇ

દીર્ઘ્-આત્=જસ્-ઇ ચ

વા છન્દસ્-ઇ

અમ્-ઇ પૂર્વ-ઃ

સમ્-પ્ર-સાર્-અણ્-આત્=ચ

એઙ્-અઃ પદ=અન્ત્-આત્=અત્-ઇ

ઙસિ-ઙસ્-ઓસ્=ચ

ઋત્-અઃ=ઉત્

ખ્ય-ત્ય્-આત્ પર-સ્ય

અત્-અઃ=રો-ઃ=અ-પ્લુત્-આત્=અ-પ્લુત્-એ

હશ્-ઇ ચ

પ્ર-કૃ-ત્ય્-આ=અન્તઃ-પાદ-મ્ અ-વ્-ય્-અ-પર્-એ

અવ્યાત્=અવદ્યાત્=અવ-ક્રમુસ્=અ-વ્રત=અયમ્=અવન્તુ=અવ્ અસ્-યુ-ષુ

યજુષ્-ઇ=ઉરઃ

આપો=જુસાણો=વૃષ્ણો=વર્ષ્-ઇષ્ઠે=અમ્બે=અમ્બાલે=અમ્બિકે-પૂર્વ્-એ

અઋગ ઇત્ય્-આદ્-ઔ ચ

અનુ-દાત્ત્-એ ચ કુ-ધ-પર્-એ

અ-વપ્-અ-થાસ્-ઇ ચ

સર્વ-ત્ર વિભાષા ગો-ઃ

અવઙ્ સ્ફોટાયન-સ્ય

ઇન્દ્ર્-એ (નિત્ય-મ્*)

પ્લુ-ત=પ્ર-ગૃહ્-ય્-આ-ઃ અચ્-ઇ નિત્ય-મ્

આઙ્-અઃ=અનુ-નાસ્-ઇક-સ્=છન્દસ્-ઇ

ઇક્-અઃ=અ-સ-વર્ણ્-એ શાકલ્ય-સ્ય હ્રસ્વશ્સ્=ચ

ઋત્-ય્ અક્-અઃ

અ-પ્લુ-ત-વત્=ઉપ-સ્થિ-ત્-એ

ઈ3 ચાક્ર-વર્મણ્-અ-સ્ય

દિવ્-અઃ=ઉત્

એતદ્=તદ્-ઓઃ સુ-લોપ-ઃ=અ-ક્-ઓઃ અ-નઞ્-સમ્-આસ્-એ હલ્-ઇ

સ્ય-શ્ છન્દસ્-ઇ બહુલ-મ્

સ્-અઃ=અચ્-ઇ લોપ્-એ ચેત્ પાદ-પૂર્-અણ-મ્

સુટ્ ક્-અત્ પૂર્વ-ઃ

અટ્=અભ્યાસ-વ્ય્-અવ્-આય્-એ=અપિ

સમ્-પરિ=ઉપે-ભ્ય્ઃ કર્-ઓ-ત્-ઔ ભૂષ્-અણ્-એ

સમ્-અવ્-આય્-એ ચ

ઉપ્-આત્ પ્રતિ-યત્-ન-વૈ-કૃ-ત-વાક્ય=ધ્ય્-આ-હાર્-એ-ષુ

કિર્-અ-ત્-ઔ લવ્-અન્-એ

હિંસા-ય્-આમ્ પ્રતે-સ્=ચ

અપ્-આત્=ચતુષ્-પાદ્=શકુનિ-ષુ=આ-લેખ્-અન્-એ

કુ-સ્-તુમ્બુરૂ-ણ્-ઇ જા-તિ-ઃ

અ-પર-સ્-પર્-આ-ઃ ક્રિય્-આ-સાતત્-ય્-એ

ગો-ષ્-પદ-મ્ સેવિત=અ-સેવિત-પ્રમાણે-ષુ

આ-સ્-પદ-મ્ પ્રતિ-ષ્ઠા-ય્-આમ્

આ-શ્-ચર્-ય-મ્ અ-નિ-ત્ય્-એ

વર્ચ્-અસ્-ક્-એ=અવ-સ્-કર્-અ-ઃ

અપ-સ્-કર્-ઓ રથ=અઋગ-મ્

વિ-ષ્-કિર્-અ-ઃ શકુનિ-ર્ વા

હ્રસ્વ્-આત્=ચન્દ્ર=ઉત્-તર-પદ્-એ મન્ત્ર્-એ

પ્રતિ-ષ્-કશ-સ્=ચ કશે-ઃ

પ્ર-સ્-કણ્વ-હરિ-સ્-ચન્દ્ર્-ઔ=ઋષ્-ઈ

મ-સ્-કર્-અ-મ-સ્-કર્-ઇણ્-ઔ વેણુ-પરિ-વ્રાજ્-અકય્-ઓઃ

કા-સ્-તીર=અજ-સ્-તુન્દ્-એ નગર્-એ

કાર્-અ-સ્-કર્-ઓ વૃક્ષ-ઃ

પાર-સ્-કર્-અ=પ્ર-ભૃ-તી-ન્-ઇ ચ સંજ્ઞા-ય્-આમ્

અન્-ઉદત્ત-મ્ પદ-મ્ એક-વર્જ-મ્

કર્ષ્-અ=આત્-વત્-અઃ ઘઞ્-અઃ=અન્ત=દાત્ત-ઃ

ઉઞ્છ્-અ=આદી-ન્-આં ચ

અન્-ઉદાત્ત-સ્ય ચ યત્ર=ઉદાત્ત-લોપ-ઃ

ધાતો-ઃ

ચ્-ઇત્=અઃ

તદ્ધિત-સ્ય

ક્-ઇત્-અઃ

તિસૃ-ભ્યઃ જસ્-અઃ

ચતુર્-અઃ શસ્-ઇ

સ્-ઔ એક=અચ્-અસ્=તૃ-તીયા=આદિર્ વિ-ભક્-તિ-ઃ

અન્ત=દત્ત્-આત્=ઇત્તર-પદ્-આત્=ન્ય-તર-યામ્ અ-નિત્ય-અમ્-આસ્-એ

અઞ્ચે-સ્=છન્દસ્-ઇ=અ-સર્વ-આમ-સ્થા-ને

ઊઠ્=ઇદમ્=પદ્-આદિ=અપ્-પુમ્-રૈ-દ્યુ-ભ્યઃ

અષ્ટન્-ઓ દીર્ઘ્-આત્

શતુ-ર્ અ-નુમ્-અઃ નદી=અચ્=આદી

ઉદાત્ત-યણ્-અઃ હલ્-પૂર્વ્-આત્

ન=ઊઙ્-ધાત્વ્-ઓઃ

હ્રસ્વ-નુટ્=ભ્યામ્ મતુપ્

ન્-આમ્ અન્ય-તર-સ્યામ્

ઙ્ય્-આસ્=છન્દસ્-ઇ બહુલ-મ્

ષષ્-ત્રિ-ચતુર્-ભ્યઃ હલ્=આદિ-ઃ

ઝલ્-ઇ ઉપોત્તમ-મ્

વિભાષા ભાષા-ય્-આમ્

ન ગો-શ્વન્-સૌ=અ-વર્ણ=રાજ્=અઋ=ક્રુઋ=કૃદ્-ભ્યઃ

દિવ્-ઓ ઝલ્

નૃ ચ=અન્ય-તર-સ્યામ્

ત્=ઇત્ સ્વર્-ઇ-ત-મ્

તાસિ=અન્-ઉદાત્ત=ઇત્=ઙિત્=અત્=ઉપ-દેશ્-આત્ લ-સાર્વધાતુક-મ્ અનુ-દાત્તમ્ અ-હ્નુ=ઇઙ્-ઓઃ

આદિ-ઃ સિચ્-અઃ=અન્ય-તર-સ્યામ્

સ્વપ્=આદિ=હિંસ્-આમ્ અચ્-ઇ=અન્-ઇટ્-ઇ

અભ્ય્-અસ્-તા-ન્-આમ્ આદિ-ઃ

અન્-ઉદાત્ત્-એ ચ

સર્વ-સ્ય સુપ્-ઇ

ભી-હ્રી-ભૃ-હુ-મદ-જન-ધન-દરિદ્રા-જાગર્-આમ્ પૂર્વ-મ્ પ્-ઇત્-ઇ

લ્-ઇત્-ઇ

આદિ-ર્ ણમુલ્-ઇ=અન્ય-તર-સ્યામ્

અચ્-અઃ કર્-તૃ-યક્-ઇ

થલ્-ઇ ચ સ-ઇટ્-ઇ=ઇટ્=અન્ત-ઃ=વા

ઞ્-ન્-ઇત્-ય્ આદિ-ર્ નિત્ય-મ્

આ-મન્ત્ર્-ઇત-સ્ય ચ

પથિ-મથ્-ઓઃ સર્વનામસ્થાન્-એ

અન્તસ્=ચ તવૈ યુગપત્

ક્ષય્-અ-ઃ નિ-વાસ્-એ

જય્-અ-ઃ કર્-અણ-મ્

વૃષ=આદી-ન્-આં ચ

સંજ્ઞા-ય્-આમ્ ઉપ-મા-ન-મ્

નિષ્ઠા ચ દ્વ્ય્-અચ્ અન્-આત્

શુષ્-ક=ધૃષ્-ટ્-ઔ

આશ્-ઇ-ત-ઃ કર્-તા

રિક્-ત્-એ વિભાષા

જુષ્-ટ=અર્-પ્-ઇ-ત્-એ ચ=છન્દસ્-ઇ

નિત્ય-ં મન્ત્ર્-એ

યુષ્મદ્=અસ્મદ્-ઓર્ ઙસ્-ઇ

ઙય્-ઇ ચ

યત્-અઃ=અ-નાવ્-અઃ

ઈડ-વન્દ-વૃ-શંસ-દુહ્-આં ણ્યત્-અઃ

વિભાષા વેણુ=ઇન્ધાનય્-ઓઃ

ત્યાગ્-અ-રાગ્-અ=હાસ્-અ-કુહ્-અ-શ્વઠ્-અ-ક્રથ્-આ-ન્-આમ્

ઉપ=ઉત્-તમ-મ્ ર્-ઇત્-ઇ

ચઙ્-ઇ=અન્ય-તર-સ્યામ્

મતો-ઃ પૂર્વ-મ્ આત્ સંજ્ઞા-ય્-આં સ્ત્રિય્-આમ્

અન્ત-ઃ=અવત્ય્-આઃ

ઈ-વત્ય્-આઃ

ચ્-ઔ

સમ્-આસ્-અ-સ્ય