અષ્ટાધ્યાયી (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 3.03

ઉણ્=આદય્-અઃ=બહુલમ્

ભૂત્-એ=અપિ દૃશ્-યન્તે

ભવિષ્યત્-ઇ ગમિ(ન્)=આદય્-અઃ

યાવત્-પુરા-નિપાતય્-ઓઃ=લટ્

વિભાષા કદા-કર્હ્ય્-ઓઃ

કિં-વૃત્ત્-એ લિપ્સા-યામ્

લિપ્-સ્ય-મ્-આન-સિદ્ધ્-ઔ ચ

લોટ્=અર્થ-લક્ષણ્-એ ચ

લિઙ્ ચ=ઊર્ધ્વ-મૌહૂર્તિક્-એ

તુમુન્=ણ્વુલ્-ઔ ક્રિયા-યામ્ ક્રિયા-અર્થા-યામ્

ભાવ-વચનાશ્ ચ

અણ્ કર્મણ્-ઇ ચ

લૃટ્ શેષ્-એ ચ

લૃટ્-અઃ સત્=વા

અન્-અદ્ય-તન્-એ લુટ્

પદ-રુજ-વિશ્ઃ-સ્પૃશ્-અઃ=ઘઞ્

સૃ સ્થિર્-એ

ભાવ્-એ

અ-કર્તર્-ઇ ચ કારક્-એ સંજ્ઞા-યામ્

પરિમણ=આખ્યા-યામ્ સર્વે-ભ્યઃ

ઇઙ્-અસ્=ચ

ઉપસર્ગ્-એ રુવ્-અઃ

સમ્-ઇ યુ-દ્રુ-દુવ્-અઃ

શ્રિ-ણી-ભુવ્-અઃ=અન્યતર-સ્યામ્

વ્-ઔ ક્ષુ-સ્રુવ્-અઃ

અવ=ઉદ્-ઓર્ નિય્-અઃ

પ્ર્-એ દ્રુ-સ્તુ-સ્રુવ્-અઃ

નિસ્=અભ્ય્-ઓઃ પૂ-લ્વ્-ઓઃ

ઉદ્=ન્ય્-ઓર્ ગ્ર્-અઃ

કૄ ધાન્ય્-એ

યજ્ઞ્-એ સમ્-ઇ સ્તુવ્-અઃ

પ્ર્-એ સ્ત્ર્-અઃ=અ-યજ્ઞ્-એ

પ્રથન્-એ વ્-ઔ=અ-શબ્દ્-એ

છન્દો-નામ્ન્-ઇ ચ

ઉદ્-ઇ ગ્રહ્-અઃ

સમ્-ઇ મુષ્ટ્-ઔ

પરિ-ન્ય્-ઓર્ ની-ઇણ્-ઓર્ દ્યૂત-અભ્રેષ-યોઃ

પર્-ઔ=અન્-ઉપ=અત્યય્-એ=ઇણ્-અઃ

વિ=ઉપય્-ઓઃ શેતે-ઃ પર્ય્-આય્-એ

હસ્ત=આ-દાન્-એ ચે-ર્ અ-સ્તેય્-એ

નિવાસ-ચિતિ-શરીર-ઉપ-સમ્-આ-ધાને-ષુ આદેસ્=ચ ક-ઃ

સંઘ્-એ ચ=અન્-ઔત્તરાધર્ય્-એ

કર્મ-વ્ય્-અતિ-હાર્-એ ણચ્ સ્ત્રિય્-આમ્

અભિ-વિધ્-ઔ ભાવ્-એ=ઇનુણ્

આ-ક્રોશ્-એ=અવ-ન્ય્-ઓર્ ગ્રહ્-અઃ

પ્ર્-એ લિપ્સા-યામ્

પર્-ઔ યજ્ઞ્-એ

ન્-ઔ વૃ ધાન્ય્-એ

ઉદ્-ઇ શ્રય્-અ-તિ-યૌ-તિ-પૂ-દ્રુવ્-અઃ

વિભાષા=આઙ્-ઇ રુ-પ્લુવ્-ઓઃ

અવ્-એ ગ્રહ્-અઃ=વર્ષ-પ્રતિ-બન્ધ્-એ

પ્ર્-એ વણિજ્-આમ્

રશ્મ્-ઔ ચ

વૃ-ણો-તે-ર્ આ-ચ્છાદન્-એ

પર્-ઔ ભુવ્-અઃ=અવ-જ્ઞાન્-એ

એ-ર્ અચ્

ૠદ્-ઓ-ર્ અપ્

ગ્રહ્ઃ-વૃ-દૃ-નિસ્=ચિ-ગમ્-અઃ=ચ

ઉપસર્ગ્-એ અદ્-અઃ

ન્-ઔ ણ ચ

વ્યધ્ઃ-જપ્-ઓર્ અન્-ઉપસર્ગ્-એ

સ્વન્ઃ-હસ્-ઓર્ વા

યમ્-અઃ સમ્-ઉપ-નિ-વિ-ષુ

ન્-ઔ ગદ્ઃ-નદ્ઃ-પઠ્ઃ-સ્વન્-અઃ

ક્વણ્-અઃ=વીણા-યાં=ચ

નિત્યમ્ પણ્-અઃ પરિ-માણ્-એ

મદ્-અઃ=અન્=ઉપસર્ગ્-એ

પ્ર-મદ્-અ-સમ્-મદ્-ઔ હર્ષ્-એ

સમ્-ઉદ્-ઓર્ અજ્-અઃ પશુ-ષુ

અક્ષે-ષુ ગ્લહ્-અઃ

પ્ર-જન્-એ સર્-તે-ઃ

હ્વ્-અઃ સમ્-પ્ર-સારણં ચ નિ=અભિ=ઉપ-વિ-ષુ

આઙ્-ઇ યુદ્ધ્-એ

નિ-પાન્-અમ્ આ-હાવ્-અ-ઃ

ભાવ્-એ=અન્-ઉપ-સર્ગ-સ્ય

હન્-અસ્=ચ વધ્-અ-ઃ

મૂર્ત્-ઔ ઘન-ઃ

અન્તર્-ઘન્-અ-ઃ=દેશ્-એ

અગાર=એક-દેશ્-એ પ્ર-ઘણ્-અ=પ્ર-ઘાણ્-ઔ ચ

ઉદ્-ઘન્-અ-ઃ અત્ય્-આ-ધાન-મ્

અપ-ઘન્-અ-ઃ=અઋગ-મ્

કરણ્-એ અયસ્=વિ-દ્રુ-ષુ

સ્તમ્બ્-એ ક ચ

પર્-ઔ ઘ-ઃ

ઉપ-ઘ્ન્-અ-ઃ આ-શ્રય્-એ

સં-ઘ્-અ=ઉદ્-ઘ્-ઔ ગણ-પ્ર-શંસય્-ઓઃ

નિ-ઘ્-અ-ઃ=નિઇમિત-મ્

ડુ=ઇત્=અઃ=ક્ત્રિ-ઃ

ટુ-ઇત્-અઃ=અથુચ્

યજ-યાચ-યત-વિછ્ઃ-પ્રછ્ઃ-રક્ષ્-અઃ=નઙ્

સ્વપ્-અઃ=નન્

ઉપ-સર્ગ્-એ ઘો-ઃ કિ-ઃ

કર્મણ્-ઇ=અધિ-કરણ્-એ ચ

સ્ત્રિય્-આમ્ ક્તિન્

સ્થા-ગા-પા-પચ્-આમ્ ભાવ્-એ

મન્ત્ર્-એ વૃષ=ઇષ-પચ-મન-વિદ્ઃ-ભૂ-વી-રા-ઃ ઉદાત્ત-ઃ

ઊ-તિ-યૂ-તિ-જૂ-તિ-સા-તિ-હે-તિ-કીર્-તય્-અસ્=ચ

વ્રજ્ઃ-યજ્-ઓર્ ભાવ્-એ ક્યપ્

સંજ્ઞા-યામ્ સમ્-અજ્ઃ-નિ-ષદ-નિ-પત-મન-વિદ્ઃ-ષુઞ્-શીઙ્-ભૃઞ્=ઇણ્-અઃ

કૃઞ્-અઃ શ ચ

ઇચ્છ્-આ

અ પ્રત્ય્-અય્-આત્

ગુરો-સ્=ચ હલ્-અઃ

ષ્-ઇત્=ભિદ્-આ=આદિ-ભ્યઃ=અઙ્

ચિન્ત્-ઇ-પૂજ્-ઇ-કથ્-ઇ-કુમ્બ્-ઇ-ચર્ચ્-અસ્=ચ

આત્=અસ્=ચ=ઉપ-સર્ગ્-એ

ણિ=આસ-સ્રન્થ્-અઃ=યુચ્

રોગ=આખ્યા-યાં ણ્વુલ્ બહુલમ્

સંજ્ઞા-યામ્

વિભાષા=આખ્યાન-પરિ-પ્રશ્ન-યોર્ ઇઞ્ ચ

પર્ય્-આય=અર્હ=ઋણ=ઉત્-પત્તિ-ષુ ણ્વુચ્

આ-ક્રોશ્-એ નઞ્-ઇ=અનિ-ઃ

કૃત્ય-લ્યુટ્-અઃ=બહુલમ્

નપુંસક્-એ ભાવ્-એ ક્ત-ઃ

લ્યુટ્ ચ

કર્મણ્-ઇ ચ ય્-એન સં-સ્પ્રશ્-આત્ કર્ત્-ઉઃ શરીર-સુખ-મ્

કરણ-અધિ-કરણય્-ઓસ્=ચ

પુંસ્-ઇ સંજ્ઞા-યામ્ ઘ-ઃ પ્રાય્-એણ

ગો-ચર-સં-ચર-વહ-વ્રજ=વ્યજ્-અ=આ-પણ્-અ-નિ-ગમાસ્=ચ

અવ્-એ તૄ-સ્ત્ર્-ઓર્ ઘઞ્

હલ્-અસ્=ચ

અધ્ય્-આય્-અ-ન્ય્-આય્-અ-ઉદ્-યાવ્-અ-સં-હાર્-અ=આ-ધાર્-અ=આ-વયાસ્=ચ

ઉદ્-અઋક્-અ-ઃ=અન્-ઉદક્-એ

જાલ્-અમ્ આ-નાય્-અ-ઃ

ખન્-અઃ=ઘ ચ

ઈષદ્-દુસ્-સુ-ષુ કૃચ્છ્ર=અકૃચ્છ્ર=અર્થેષુ ખલ્

કર્તૃ-કર્મણ્-ઓસ્=ચ ભૂ-કૃઞ્-ઓઃ

આત્-અઃ=યુચ્

છન્દસ્-ઇ ગત્ય્-અર્થે-ભ્યઃ

અન્યે-ભ્યઃ=અપિ દૃશ્-ય-તે

વર્તમાન-સામીપ્ય્-એ વર્તમાન-અત્=વા

આ-શંસા-યામ્ ભૂત-વત્=ચ

ક્ષિપ્ર-વચન્-એ લૃટ્

આ-શંસા-વચન્-એ લિઙ્

ન=અન્-અદ્ય-તન-વત્ ક્રિયા-પ્રબન્ધ-સામીપ્યય્-ઓઃ

ભવ્-ઇ-ષ્યત્-ઇ મર્યાદા-અચન્-એ=અવર-સ્મિન્

કાલ-વિ-ભાગ્-એ ચ=અન્-અહો-રાત્રા-ણામ્

પર-સ્મિન્ વિભાષા

લિઙ્-નિમિત્ત્-એ લૃઙ્ ક્રિયા=અતિ-પત્ત્-ઔ

ભૂત્-એ ચ

વા=આ=ઉત=અપ્ય્-ઓઃ

ગર્હા-યામ્ લટ્=અપિ-જાત્વ્-ઓઃ

વિભાષા કથમ્-ઇ લિઙ્ ચ

કિં-વૃત્ત્-એ લિઙ્-લૃટ્-ઔ

અન્-અવ-કૢપ્તિ=અ-મર્ષય્-ઓર્ અ-કિં-વૃત્ત્-એ=અપિ

કિં=કિલ=અસ્તિ=અર્થે-ષુ લૃટ્

જાતુ-યદ્-ઓર્ લિઙ્

યત્=ચ-યત્રય્-ઓઃ

ગર્હા-યાં ચ

ચિત્રી-કરણ્-એ ચ

શેષ્-એ લૃટ્=અ-યદ્-ઔ

ઉત-અપ્ય્-ઓઃ સમ્-અર્થય્-ઓઃ=લિઙ્

કામ-પ્ર-વેદન્-એ=અ-કચ્ચિત્-ઇ

સમ્-ભવાન્-એ=અલમ્ ઇતિ ચેત્ સિદ્ધ=અ-પ્રયોગ્-એ

વિભાષા ધાત્-ઔ સમ્-ભાવન-અચન્-એ=અ-યદિ

હેતુ-હેતુ-મત્-ઓર્ લિઙ્

ઇચ્છા=અર્થે-ષુ લિઙ્-લોટ્-ઔ

સમાન-કર્તૃકે-ષુ તુમુન્

લિઙ્ ચ

ઇચ્છા-અર્થે-ભ્યઃ=વિભાષા વર્ત્-અ-મ્-આન્-એ

વિધિ-નિ-મન્ત્ર્-અણ-આ-મન્ત્ર્-અણ=અધિ=ઇષ્ટ-સમ્-પ્રશ્-ન-પ્ર=અર્થ્-અને-ષુ લિઙ્

લોટ્ ચ

પ્રૈષ=અતિ-સર્ગ-પ્રાપ્ત-કાલે-ષુ કૃત્યાસ્=ચ

લિઙ્ ચ=ઊર્ધ્વ-મૌહુર્તિક્-એ

સ્મ્-એ લોટ્

અધીષ્ટ્-એ ચ

કાલ-સમય-વેલા-સુ તુમુન્

લિઙ્ યદ્-ઇ

અર્હ્-એ કૃત્ય-તૃચ્-અસ્=ચ

આવશ્યક=આધમર્ણ્યય્-ઓઃ=ણિનિ-ઃ

કૃત્યાસ્=ચ

શક્-ઇ લિઙ્ ચ

આશિષ્-ઇ લિઙ્-લોટ્-ઔ

ક્તિચ્=ક્ત્-ઔ ચ સંજ્ઞા-યામ્

માઙ્-ઇ લુઙ્

સ્મ=ઉત્તર્-એ લઙ્ ચ