અષ્ટાધ્યાયી (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 1.04

આ કડારાત્=એકા સંજ્ઞા

વિપ્રતિષેધે પરમ્ કાર્યમ્

યૂ સ્ત્રી=અખ્યૌ નદી

ન=ઇયઙ્=ઉવઙ્-સ્થાનૌ=અ-સ્ત્રી

વા=આમિ

ઙિત્-ઇ હ્રસ્વશ્ ચ

શેષો ઘિ=અ-સખિ

પતિઃ સમાસે=એવ

ષષ્ઠી-યુક્તશ્ છન્દસિ વા

હ્રસ્વમ્ લઘુ

સંયોગે ગુરુ

દીર્ઘં ચ

યસ્માત્ પ્રત્યય-વિધિસ્ તદ્-આદિ પ્રત્યયે=અઋગમ્

સુપ્-તિઙ્=અન્તમ્ પદમ્

નઃ ક્યે

સ્-ઇત્-ઇ ચ

સ્ઃ=આદિષુ=અ-સર્વનમસ્થાને

ય્-અચિ ભમ્

ત-સૌ મતુ=અર્થે

અયસ્મય=આદીનિ છન્દસિ

બહુષુ બહુ-વચનમ્

દ્વિ=એકયોર્ દ્વિ-વચન=એક-વચને

કારકે

ધ્રુવમ્ અપાયે=અપાદાનમ્

ભી-ત્રા-અર્થાનામ્ ભય-હેતુઃ

પરા-જેર્ અ-સોઢઃ

વારણ=અર્થાનામ્ ઈપ્સિતઃ

અન્તર્ધૌ યેન અ-દર્શનમ્ ઇચ્છતિ

આખ્યાતા=ઉપયોગે

જનિ-કર્તુઃ પ્રકૃતિઃ

ભુવઃ પ્રભવઃ

કર્મણા યમ્ અભિ-પ્રૈતિ સ સમ્પ્રદાનમ્

રુચિ=અર્થાનામ્ પ્રીયમાણઃ

શ્લાઘ-હ્નુઙ્-સ્થા-શપામ્ જ્ઞીપ્સ્યમાનઃ

ધારેર્ ઉત્તમર્ણઃ

સ્પૃહેર્ ઈપ્સિતઃ

ક્રુધ્ઃ-દ્રુહ્ઃ-ઈર્ષ્ય્ઃ=અસૂયાન્ આમ્

ક્રુધ્ઃ-દ્રુહોર્ ઉપસૃષ્ટયોઃ કર્મ

રાધ્-ઈક્ષ્યોર્ યસ્ય વિપ્રશ્નઃ

પ્રતિ=આઙ્ભ્યાં શ્રુવઃ પૂર્વસ્ય કર્તા

અનુ-પ્રતિ-ગૃણશ્ ચ

સાધકતમમ્ કરણમ્

દિવઃ કર્મ ચ

પરિ-ક્રયણે સમ્પ્રદાનન્ અન્યતરસ્યામ્

આધારઃ=અધિકરણમ્

અધિ-શીઙ્-સ્થા=આસાં કર્મ

અભિ-નિ-વિશશ્ ચ

ઉપ=અનુ=અધિ-આઙ્-અસઃ

કર્તુર્ ઈપ્સિતતમમ્ કર્મ

તથા-યુક્તં ચ=અન્-ઇપ્સીતમ્

અ-કથિતં ચ

ગતિ-બુદ્ધિ-પ્રત્યવસાન=અર્થ-શબ્દ-કર્મ=અ-કર્મકાણામ્ અણિ કર્તા સ ણૌ

હૃ-ક્રોર્ અન્યતરસ્યામ્

સ્વતન્ત્રઃ કર્તા

તત્-પ્રયોજકો હેતુશ્ ચ

પ્રાક્=ઇશ્વરાત્=નિપા તઃ

ચ=આદયો=અ-સત્ત્વે

પ્ર=આદયઃ

ઉપસર્ગાઃ ક્રિયા-યોગે

ગતિશ્ ચ

ઊરી=આદિ-ચ્વિ-ડાચશ્ ચ

અનુકરણમ્ ચ=અન્=ઇતિ-પરમ્

આદર=અન્-આદરયોઃ સત્-અસત્-ઈ

ભૂષણે=અલમ્

અન્તર્ અ-પરિગ્રહે

કણે-મનસ્-ઈ શ્રદ્ધા-પ્રતીઘાતે

પુરસ્=અવ્યયમ્

અસ્તં ચ

અચ્છ ગતિ=અર્થ-વદેષુ

અદઃ=અન્-ઉપ-દેશે

તિરઃ=અન્તર્ધૌ

વિભાષા કૃઞ્-ઇ

ઉપાજે=અન્વાજે

સાક્ષાત્-પ્રભૃતીનિ ચ

અન્-અત્યાધાને=ઉરસિ-મનસી

મધ્યે-પદે-નિવચને ચ

નિત્યં હસ્તે પાણૌ=ઉપયમને

પ્રાધ્વમ્ બન્ધને

જીવિકા-ઉપનિષદૌ=ઔપમ્યે

તે પ્રાગ્ ધાતોહ્

છન્દસિ પરે=અપિ

વ્યવહિતાશ્ ચ

કર્મ-પ્રવચનીયાઃ

અનુર્ લક્ષણે

તૃતીયા=અર્થે

હીને

ઉપઃ=અધિકે ચ

અપ-પરી વર્જને

આઙ્ મર્યાદા-વચને

લક્ષણ=ઇત્થમ્-ભૂત=આખ્યાન-ભાગ-વીપ્સાસુ પ્રતિ-પરિ-અનવઃ

અભિર્ અ-ભાગે

પ્રતિઃ પ્રતિનિધિ-પ્રતિદાનયોઃ

અધિ-પરી અનર્થકૌ

સુઃ પૂજાયામ્

અતિર્ અતિક્રમણે ચ

અપિઃ પદાર્થ-સમ્ભાવન=અન્વવસર્ગ-ગર્હા-સમુચ્ચયેષુ

અધિર્ ઈશ્વરે

વિભાષા કૃઞ્-ઇ

લઃ પરસ્મૈપદમ્

તઙ્-આમૌ=આત્મનેપદમ્

તિઙસ્ ત્રીણિ ત્રીણિ પ્રથમ-મધ્યમ=ઉત્તમાઃ

તાનિ=એકવચન-દ્વિવચન-બહુવચનાનિ એકશઃ

સુપઃ

વિભક્તિશ્ ચ

યુષ્મદિ=ઉપપદે સમાન=ધિકરણે સ્થાનિન્ય્=અપિ મધ્યમઃ

પ્રહાસે ચ મન્ય=ઉપપદે મન્યતેર્ ઉત્તમ એકવત્=ચ

અસ્મદ્ય્ ઉત્તમઃ

શેષે પ્રથમઃ

પરઃ સંનિકર્ષઃ સંહિતા

વિરામઃ અવસાનમ્