અષ્ટાધ્યાયી · અધ્યાય 4.1

ઙ્ય્-આપ્-પ્રાતિપદિકાત્

સ્વ્-ઔ-જસ્-અમ્-ઔટ્-છષ્-ટા-ભ્યાં-ભિસ્-ઙેભ્યામ્-ભ્યસ્-ઙસિ-ભ્યાં-ભ્યસ્-ઙસ્-ઓસ્-આમ્-ઙ્ય્-ઓસ્-સુપ્

સ્ત્રિયામ્

અજાદ્ય્-અતષ્ ટાપ્

ઋન્-નેભ્યો ઙીપ્

ઉગિતશ્ ચ

વનો ર ચ

પાદો ઽન્યતરસ્યામ્

ટાબ્ ઋચિ

ન ષટ્સ્વસ્રાદિભ્યઃ

મનઃ

અનો બહુવ્રીહેઃ

ડાબ્ ઉભાભ્યામ્ અન્યતરસ્યામ્

અનુપસર્જનાત્

ટિડ્-ઢ-અણ્-અઞ્-દ્વયસજ્-દઘ્નઞ્-માત્રચ્-તયપ્-ઠક્-ઠઞ્-કઞ્-ક્વરપ્ખ્યુનામ્

યઞશ્ ચ

પ્રાચાં ષ્ફ તદ્ધિતઃ

સર્વત્ર લોહિતાદિ-કતન્તેભ્યઃ

કૌરવ્ય-માણ્ડૂકાભ્યાં ચ

વયસિ પ્રથમે

દ્વિગોઃ

અપરિમાણ-બિસ્ત-આચિત-કમ્બલ્યેભ્યો ન તદ્ધિતલુકિ

કાણ્ડ-અન્તાત્ ક્ષેત્રે

પુરુષાત્ પ્રમાણે ઽન્યતરસ્યામ્

બહુવ્રીહેર્ ઊધસો ઙીષ્

સઙ્ખ્યાવ્યયાદેર્ઙીપ્

દામ-હાયન-અનાચ્ ચ

અન ઉપધાલોપિનો ઽન્યતરસ્યામ્

નિત્યં સઞ્જ્ઞા-છન્દસોઃ

કેવલ-મામક-ભાગધેય-પાપ-અપર-સમાન-આર્યકૃત-સુમઙ્ગલ-ભેષજાચ્ ચ

રાત્રેશ્ ચ અજસૌ

અન્તર્વત્-પતિવતોર્ નુક્

પત્યુર્ નો યજ્ઞસંયોગે

વિભાષા સપૂર્વસ્ય

નિત્યં સપત્ન્યાદિષુ

પૂતક્રતોર્ ઐ ચ

વૃષાકપ્ય્-અગ્નિ-કુસિત-કુસિદાનામ્ ઉદાત્તઃ

મનોર્ ઔ વા

વર્ણાદ્ અનુદાત્તાત્ તોપધાત્તો નઃ

અન્યતો ઙીષ્

ષિદ્-ગૌરાદિભ્યશ્ ચ

જાનપદ-કુણ્ડ-ગોણ-સ્થલ-ભાજ-નાગ-કાલ-નીલ-કુશ-કામુક-કબરાદ્ વૃત્ત્ય્-અમત્ર-આવપન-અકૃત્રિમા-શ્રાણા-સ્થૌલ્ય-વર્ણ-અનાચ્છાદન-અયોવિકાર-મૈથુનેચ્છા-કેશવેશેષુ

શોણાત્ પ્રાચામ્

વા+ઉતો ગુણવચનાત્

બહ્વ-આદિભ્યશ્ ચ

નિત્યં છન્દસિ

ભુવશ્ ચ

પુંયોગાદ્ આખ્યાયામ્

ઇન્દ્ર-વરુણ-ભવ-શર્વ-રુદ્ર-મૃડ-હિમ-અરણ્ય-યવ-યવન-માતુલ-આચાર્યાણામાનુક્

ક્રીતાત્ કરણ-પૂર્વાત્

ક્તાદ્ અલ્પાઅખ્યાયામ્

બહુવ્રીહેશ્ ચ અન્તોદત્તાત્

અસ્વાઙ્ગ-પૂર્વપદાદ્ વા

સ્વાઙ્ગાચ્ ચ+ઉપસર્જનાદ્ અસંયોગ-ઉપધાત્

નાસિકા-ઉદર-ઓષ્ઠ-જઙ્ઘા-દન્ત-કર્ણ-શૃઙ્ગાચ્ ચ

ન ક્રોડાદિ-બહ્વચઃ

સહ-નઞ્-વિદ્યમાન-પૂર્વાચ્ ચ

નખ-મુખાત્ સઞ્જ્ઞાયામ્

દીર્ઘજિહ્વી ચ ચ્છન્દસિ

દિક્-પૂર્વપદાન્ ઙીપ્

વાહઃ

સખ્ય્ અશિષ્વી ઇતિ ભાષાયામ્

જાતેર્ અસ્ત્રીવિષયાદ્ અય-ઉપધાત્

પાક-કર્ણ-પર્ણ-પુષ્પ-ફલ-મૂલ-વાલ-ઉત્તરપદાચ્ ચ

ઇતો મનુસ્ય-જાતેઃ

ઊઙ્ ઉતઃ

બાહ્વન્તાત્ સઞ્જ્ઞાયામ્

પઙ્ગોશ્ ચ

ઊરુ-ઉત્તરપદાદ્ ઔપમ્યે

સંહિત-શફ-લક્ષણ-વામ-આદેશ્ ચ

કદ્રુ-કમણ્ડલ્વોશ્ છન્દસિ

સઞ્જ્ઞાયામ્

શાર્ઙ્ગરવ-આદ્ય્-અઞો ઙીન્

યઙશ્ ચાપ્

આવઙ્યાચ્ ચ

તદ્ધિતાઃ

યૂનસ્ તિઃ

અણ્-ઇઞોર્ અનાર્ષયોર્ ગુરુ-ઉપોત્તમયોઃ ષ્યઙ્ ગોત્રે

ગોર-અવયવાત્

ક્રૌડ્ય્-આદિભ્યશ્ ચ

દૈવયજ્ઞિ-શૌચિવૃક્ષિ-સાત્યમુગ્રિ-કાણ્ઠેવિદ્ધિભ્યો ઽન્યતરસ્યામ્

સમર્થાનાં પ્રથમાદ્ વા

પ્રાગ્ દીવ્યતો ઽણ્

અશ્વપત્યાદિભ્યશ્ ચ

દિત્ય્-અદિત્ય્-આદિત્ય-પત્ય્-ઉત્તરપદાણ્ ણ્યઃ

ઉત્સ-આદિભ્યો ઽઞ્

સ્ત્રી-પુંસાભ્યાં નઞ્-સ્નઞૌ ભવનાત્

દ્વિગોર્ લુગ્-અનપત્યે

ગોત્રે ઽલુગ્-અચિ

યૂનિ લુક્

ફક્-ફિઞોર્ અન્યતરસ્યામ્

તસ્ય અપત્યમ્

એકો ગોત્રે

ગોત્રાદ્ યૂન્ય્ અસ્ત્રિયાં

અત ઇઞ્

બાહ્વ્-આદિભ્યશ્ ચ

સુધાતુર્ અકઙ્ ચ

ગોત્રે કુઞ્જ-આદિભ્યશ્ ચ્ફઞ્

નડાદિભ્યઃ ફક્

હરિત-આદિભ્યો ઽઞઃ

યઞ્-ઇઞોશ્ ચ

શરદ્વચ્-છુનક-દર્ભાદ્ ભૃગુ-વત્સ-આગ્રાયણેષુ

દ્રોણ-પર્વત-જીવન્તાદ્ અન્યતરસ્યામ્

અનૃષ્ય્-આનન્તર્યે બિદ-આદિભ્યો ઽઞ્

ગર્ગ-આદિભ્યો યઞ્

મધુ-બભ્વ્રોર્ બ્રાહ્મણ-કૌશિકયોઃ

કપિ-બોધાદ્ આઙ્ગિરસે

વતણ્ડાચ્ ચ

લુક્ સ્ત્રિયામ્

અશ્વાદિભ્યઃ ફઞ્

ભર્ગાત્ ત્રૈગર્તે

શિવ-આદિભ્યો ઽણ્

અવૃદ્ધાભ્યો નદી-માનુષીભ્યસ્ તન્નામિકાભ્યઃ

ઋષ્ય્-અન્ધક-વૃષ્ણિ-કુરુભ્યશ્ ચ

માતુર્ ઉત્ સઙ્ખ્યા-સં-ભદ્ર-પૂર્વાયાઃ

કન્યાયાઃ કનીન ચ

વિકર્ણ-શુઙ્ગ-છઙ્ગલાદ્ વત્સ-ભરદ્વાજ-અત્રિષુ

પીલાયા વા

ઠક્ ચ મણ્ડૂકાત્

સ્ત્રીભ્યો ઢક્

દ્વ્યચઃ

ઇતશ્-ચ-અનિઞઃ

શુભ્ર-આદિભ્યશ્ ચ

વિકર્ણ-કુષીતકાત્ કાષ્યપે

ભ્રવો વુક્ ચ

કલ્યાણ્યાદીનામ્ ઇનઙ્

કુલટાયા

ચટકાયા ઐરક્

ગોધાયા ઢ્રક્

આરગ્ ઉદીચામ્

ક્ષુદ્રાભ્યો વા

પિતૃષ્વસુશ્ છણ્

ઠકિ લોપઃ

માતૃ-ષ્વસુશ્ ચ

ચતુષ્પાદ્ભ્યો ઢઞ્

ગૃષ્ટ્ય્-આદિભ્યશ્ ચ

રાજ-શ્વશુરાદ્ યત્

ક્ષત્રાદ્ ઘઃ

કુલાત્ ખઃ

અપૂર્વપદાદ્ અન્યત્રસ્યાં યઙ્-ઢકઞૌ

મહાકુલાદ્ અઞ્-ખઞૌ

દુષ્કુલાડ્ ઢક્

સ્વસુશ્ છઃ

ભ્રાતુર્ વ્યચ્ ચ

વ્યન્ સપત્ને

રેવત્ય્-આદિભ્યષ્ ઠક્

ગોત્ર-સ્ત્રિયાઃ કુત્સને ણ ચ

વૃદ્ધાટ્ ઠક્ સૌવીરેષુ બહુલમ્

ફેશ્ છ ચ

ફાણ્ડાહૃતિ-મિમતાભ્યાં ણ-ફિઞૌ

કુર્વાદિભ્યો ણ્યઃ

સેનાન્ત-લક્ષણ-કારિભ્યશ્ ચ

ઉદીચામ્ ઇઞ્

તિકાદિભ્યઃ ફિઞ્

કૌશલ્ય-કાર્માર્યાભ્યાં ચ

અણો દ્વ્યચઃ

ઉદીચાં વૃદ્ધાદ્ અગોત્રાત્

વાકિન-અદીનાં કુક્ ચ

પુત્રાન્તાદ્ અન્યતરસ્યામ્

પ્રાચામ્ અવૃદ્ધાત્ ફિન્ બહુલમ્

મનોર્ જાતાવ્ અઞ્-અયતૌ ષુક્ ચ

અપત્યેઅં પૌત્રપ્રભૃતિ ગોત્રમ્

જીવતિ તુ વંશ્યે યુવા

ભ્રાતરિ ચ જ્યાયસિ

વા અન્યસ્મિન્ સપિણ્ડે સ્થવિરતરે જિવતિ

વૃદ્ધસ્ય ચ પૂજાયામ્

યૂનશ્ ચ કુત્સાયામ્

જનપદ-શબ્દાત્ ક્ષત્રિયાદ્ અઞ્

સાલ્વેય-ગાન્ધારિભ્યાં ચ

દ્વ્ય્-અઞ્-મગધ-કલિઙ્ગ્-અસૂરમસાદ્ અણ્

વૃદ્ધ-ઇત્-કોસલ-અજાદાઞ્ ઞ્યઙ્

કુરુ-નાદિભ્યો ણ્યઃ

સાલ્વાવયવ-પ્રત્યગ્રથ-કલકૂટ-અશ્મકાદ્ ઇઞ્

તે તદ્રાજાઃ

કમ્બોજાલ્ લુક્

સ્ત્રિયામ્ અવન્તિ-કુન્તિ-કુરુભ્યશ્ ચ

અતશ્ ચ

ન પ્રાચ્ય-ભર્ગ-આદિ-યૌધેય-આદિભ્યઃ