અષ્ટાધ્યાયી · અધ્યાય 3.3
ઉણાદયો બહુલમ્
ભૂતે ઽપિ દૃશ્યન્તે
ભવિષ્યતિ ગમ્યાદયઃ
યાવત્-પુરા-નિપાતયોર્ લટ્
વિભાષા કદા-કર્હ્યોઃ
કિંવૃત્તે લિપ્સાયામ્
લિપ્સ્યમાન-સિદ્ધૌ ચ
લોડ્-અર્થલક્ષને ચ
લિઙ્ ચ+ઊર્ધ્વ-મૌહૂર્તિકે
તુમુન્-ણ્વુલૌ ક્રિયાયાં ક્રિય-અર્થાયામ્
ભાવ-વચનાશ્ ચ
અણ્ કર્મણિ ચ
લૃટ્ શેષે ચ
લૃટઃ સદ્વા
અનદ્યતને લુટ્
પદ-રુજ-વિશ-સ્પૃશો ઘઞ્
સૃ સ્થિરે
ભાવે
અકર્તરિ ચ કારકે સઞ્જ્ઞાયામ્
પરિમાણ-આખ્યાયાં સર્વેભ્યઃ
ઇઙશ્ ચ
ઉપસર્ગે રુવઃ
સમિ યુ-દ્રુ-દુવઃ
શ્રિ-ણી-ભુવો ઽનુપસર્ગે
વૌ ક્ષુ-શ્રુવઃ
અવ-ઉદોર્ નિયઃ
પ્રે દ્રુ-સ્તુ-સ્રુવઃ
નિર્-અભ્યોઃ પૂ-લ્વોઃ
ઉન્-ન્યોર્ ગ્રઃ
કૄ ધાન્યે
યજ્ઞે સમિ સ્તુવઃ
પ્રે સ્ત્રો ઽયજ્ઞે
પ્રથને વાવ્ અશબ્દે
છન્દોનામ્નિ ચ
ઉદિ ગ્રહઃ
સમિ મુષ્ટૌ
પરિ-ન્યોર્ ની-ણોર્ દ્યૂત-અભ્રેષયોઃ
પરાવ્ અનુપાત્યય ઇણઃ
વ્ય્-ઉપયોઃ શેતેઃ પર્યાયે
હસ્ત-અદાને ચેર્ અસ્તેયે
નિવાસ-ચિતિ-શરીર-ઉપસમાધાનેષ્વ્ આદેશ્ ચ કઃ
સઙ્ઘે ચ અનૌત્તરાધર્યે
કર્મ-વ્યતિહારે ણચ્ સ્ત્રિયામ્
અભિવિધૌ ભાવે ઇનુણ્
આક્રોશે ઽવન્યોર્ ગ્રહઃ
પ્રે લિપ્સાયામ્
પરૌ યજ્ઞે
નૌ વૃ ધાન્યે
ઉદિ શ્રયતિ-યૌતિ-પૂ-દ્રુવઃ
વિભાષા+આઙિ રુ-પ્લુવોઃ
અવે ગ્રહો વર્ષ-પ્રતિબન્ધે
પ્રે વણિજામ્
રશ્મૌ ચ
વૃણોતેર્ આચ્છાદને
પ્રૌ ભુવો ઽવજ્ઞાને
એર્ અચ્
ૠદોર્ અપ્
ગ્રહ-વૃ-દૃ-નિશ્ચિગમશ્ ચ
ઉપસર્ગે ઽદઃ
નૌ ણ ચ
વ્યધ-જપોર્ અનુપસર્ગે
સ્વન-હસોર્ વા
યમઃ સમ્-ઉપ-નિ-વિષુ ચ
નૌ ગદ-નદ-પઠ-સ્વનઃ
ક્વણો વીણાયાં ચ
નિત્યં પણઃ પરિમાણે
મદો ઽનુપસર્ગે
પ્રમદ-સમ્મદૌ હર્ષે
સમ્-ઉદોર્ અજઃ પશુષુ
અક્ષેષુ ગ્લહઃ
પ્રજને સર્તેઃ
હ્વઃ સમ્પ્રસારણં ચ ન્ય્-અભ્ય્-ઉપ-વિષુ
આઙિ યુદ્ધે
નિપાનમ્ આહાવઃ
ભાવે ઽનુપસર્ગસ્ય
હનશ્ ચ વધઃ
મૂર્તૌ ઘનઃ
અન્તર્ઘનો દેશે
અગાર-એકદેશે પ્રઘણઃ પ્રઘાણાશ્ ચ
ઉદ્ઘનો ઽત્યાધાનમ્
અપઘનો ઽઙ્ગમ્
કરણે ઽયો-વિદ્રુષુ
સ્તમ્બે ક ચ
પરૌ ઘઃ
ઉપઘ્ન આશ્રયે
સઙ્ઘ-ઉદ્ઘૌ ગણ-પ્રશંસયોઃ
નિઘો નિમિતમ્
ડ્વિતઃ ક્ત્રિઃ
ટ્વિતો ઽથુચ્
યજ-યાચ-યત-વિચ્છ-પ્રચ્છ-રક્ષો નઙ્
સ્વપો નન્
ઉપસર્ગે ઘોઃ કિઃ
કર્મણ્ય્ અધિકરણે ચ
સ્ત્રિયાં ક્તિન્
સ્થા-ગા-પાપચો ભાવે
મન્ત્રે વૃષ-ઇષ-પચ-મન-વિદ-ભૂ-વી-રા ઉદાત્તઃ
ઊતિ-યૂતિ-જૂતિ-સાતિ-હેતિ-કીર્તયશ્ ચ
વ્રજ-યજોર્ ભાવે ક્યપ્
સઞ્જ્ઞાયાં સમ્-અજ-નિષદ-નિપત-મન-વિદ-ષુઞ્-શીઙ્-ભૃઞ્-ઇણઃ
કૃઞઃ શ ચ
ઇચ્ચ્યા
અ પ્રત્યયાત્
ગુરોશ્ ચ હલઃ
ષિદ્-ભિદાદિભ્યો ઽઙ્
ચિન્તિ-પૂજિ-કથિ-કુમ્બિ-ચર્ચશ્ ચ
આતશ્ ચ+ઉપસર્ગે
ણ્ય્-આસ-શ્રન્થો યુચ્
રોગ-આખ્યાયં ણ્વુલ્ બહુલમ્
સઞ્જ્ઞાયામ્
વિભા-આષખ્યાન-પરિપ્રશ્નયોર્ ઇઞ્ ચ
પર્યાય-અર્હ-ર્ણ-ઉત્પત્તિષુ ણ્વુચ્
આક્રોશે નઞ્ય્ અતિઃ
કૃત્ય-લ્યુટો બહુલમ્
નપુંસકે ભાવે ક્તઃ
લ્યુટ્ ચ
કર્મણિ ચ યેન સંસ્પર્શાત્ કર્તુઃ શરીર-સુખમ્
કરણ-અધિકરણયોશ્ ચ
પુંસિ સઞ્જ્ઞાયાં ઘઃ પ્રાયેણ
ગોચર-સઞ્ચર-વહ-વ્રજ-વ્યજ-આપણ-નિગમાશ્ ચ
અવે તૄ-સ્ત્રોર્ ઘઞ્
હલશ્ ચ
અધ્યાય-ન્યાય-ઉદ્યાવ-સંહાર-આધાર-આવાયાશ્ ચ
ઉદઙ્કો ઽનુદકે
જાલમ્ આનાયઃ
ખનો ઘ ચ
ઈષદ્-દુઃ-સુષુ કૃચ્છ્ર-અકૃચ્ચ્ર-અર્થેષુ ખલ્
કર્તૃ-કર્મણોશ્ ચ ભૂ-ક્ર્ઞોઃ
આતો યુચ્
છન્દસિ ગત્ય્-અર્થેભ્યઃ
અન્યેભ્યો ઽપિ દૃશ્યતે
વર્તમાન-સામીપ્યે વર્તમાનવદ્ વા
આશંસાયાં ભૂતવચ્ ચ
ક્ષિપ્ર-વચને લૃટ્
આશંસા-વચને લિઙ્
ન અનદ્યતનવત્ ક્રિયાપ્રબન્ધ-સામીપ્યયોઃ
ભવિષ્યતિ મર્યાદા-વચને ઽવરસ્મિન્
કાલ-વિહ્ભાગે ચ અનહોરાત્રાણામ્
પરસ્મિન્ વિભાષા
લિઙ્-નિમિત્તે લૃઙ્ ક્રિયા-અતિપત્તૌ
ભૂતે ચ
વા-ઊ-ઉત-અપ્યોઃ
ગર્હાયાં લડ્-અપિ-જાત્વોઃ
વિભાષ કથમિ લિઙ્ ચ
કિંવૃત્તે લિઙ્-લૃટૌ
અનવક્લૃપ્ત્ય્-અમર્ષયોર્ અકિંવૃત્તે ઽપિ
કિંકિલ-અસ્ત્ય્-અર્થેષુ લૃટ્
જાતુ-યદોર્ લિઙ્
યચ્ચયત્રયોઃ
ગર્હાયાં ચ
ચિત્રીકરણે ચ
શેષે લૃડ્-અયદૌ
ઉત-અપ્યોઃ સમર્થયોર્ લિઙ્
કામ-પ્રવેદને ઽકચ્ચિતિ
સમ્ભાવને ઽલમ્ ઇતિ ચેત્ સિદ્ધ-અપ્રયોગે
વિભાષા ધાતૌ સમ્ભાવન-વચને ઽયદિ
હેતુ-હેતુમતોર્ લિઙ્
ઇચ્છા-અર્થેષુ લિઙ્-લોટૌ
સમાન-કર્તૃકેષુ તુમુન્
લિઙ્ ચ
ઇચ્છાર્થેભ્યો વિભાષા વર્તમાને
વિધિ-નિમન્ત્રણ-આમન્ત્રણ-અધીષ્ટ-સંપ્રશ્ન-પ્રાર્થનેષુ લિઙ્
લોટ્ ચ
પ્રૈષ-અતિસર્ગ-પ્રાપ્તકાલેષુ કઋત્યાશ્ ચ
લિઙ્ ચ+ઊર્ધ્વ-મૌહૂર્તિકે
સ્મે લોટ્
અધીષ્ટે ચ
કાલ-સમય-વેલાસુ તુમુન્
લિઙ્ યદિ
અર્હે કૃત્ય-તૃચશ્ ચ
આવશ્યક-આધમર્ણ્યયોર્ ણિનિઃ
કૃત્યાશ્ ચ
શકિ લિઙ્ ચ
આશિષિ લિઙ્ લોટૌ
ક્તિચ્-ક્તૌ ચ સઞ્જ્ઞાયામ્
માઙિ લુઙ્
સ્મ-ઉત્તરે લઙ્ ચ
મૂળ પાઠ: Aṣṭādhyāyī · Edition: Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) · Data entry Ms. Mari Minamino · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0