આર્યાસપ્તશતી · શ્લોક 289-308

દર્શિત-યમુનોચ્છ્રાયે ભ્રૂ-વિભ્રમ-ભાજિ વલતિ તવ નયને ।
ક્ષિપ્ત-હલે હલધર ઇવ સર્વં પુરમર્જિતં સુતનુ

દયિત-પ્રાર્થિત-દુર્લભ-મુખ-મદિરા-સારસેક-સુકુમારઃ ।
વ્યથયતિ વિરહે બકુલઃ ક્વ પરિચયઃ પ્રકૃતિ-કઠિનાનામ્

દ્વિત્રૈર્ એષ્યામિ દિનૈર્ ઇતિ કિં તદ્ વચસિ સખિ તવાશ્વાસઃ ।
કથયતિ ચિર-પથિકં તં દૂર-નિખાતો નખાઙ્કસ્ તે

દયિત-સ્પર્શોન્મીલિત-ધર્મ-જલ-સ્ખલિત-ચરણ-ખલાક્ષે ।
ગર્વ-ભર-મુખરિતે સખિ તચ્-ચિકુરાન્ કિમ્ અપરાધયસિ

દુષ્ટ-ગ્રહેણ ગેહિનિ તેન કુપુત્રેણ કિં પ્રજાતેન ।
ભૌમેનેવ નિજં કુલમ્ અઙ્ગાર-કવત્-કૃતં યેન

દર્શિત-ચાપોચ્છ્રાયૈસ્ તેજોવદ્ભિઃ સુગોત્ર-સઞ્જાતૈઃ ।
હીરૈર્ અપ્સ્વ્ અપિ વીરૈર્ આપત્સ્વ્ અપિ ગમ્યતે નાધઃ

દર-નિદ્રાણસ્યાપિ સ્મરસ્ય શિલ્પેન નિર્ગતાસૂન્ મે ।
મુગ્ધે તવ દૃષ્ટિર્ અસાવ્ અર્જુન-યન્ત્રેષુર્ ઇવ હન્તિ

દુર્ગત-ગૃહિણી તનયે કરુણાર્દ્રા પ્રિયતમે ચ રાગમયી ।
મુગ્ધા રતાભિયોગં ન મન્યતે ન પ્રતિક્ષિપતિ

દુર્ગત-ગેહિનિ જર્જર-મન્દિર-સુપ્તૈવ વન્દસે ચન્દ્રમ્ ।
વયમ્ ઇન્દુ-વઞ્ચિત-દૃશો નિચુલિત-દોલા-વિહારિણ્યઃ

દીપ-દશા કુલ-યુવતિર્ વૈદગ્ધ્યેનૈવ મલિનતામ્ એતિ ।
દોષા અપિ ભૂષાયૈ ગણિકાયાઃ શશિ-કલાયાશ્ ચ

દીર્ઘ-ગવાક્ષ-મુખાન્તર્-નિપાતિનસ્ તરણિ-રશ્મયઃ શોણાઃ ।
નૃહરિ-નખા ઇવ દાનવ-વક્ષઃ પ્રવિશન્તિ સૌધ-તલમ્

દર-તરલેઽક્ષણિ વક્ષસિ દરોન્નતે તવ મુખે ચ દર-હસિતે ।
આસ્તાં કુસુમં વીરઃ સ્મરો ઽધુના ચિત્ર-ધનુષાપિ

દુષ્ટ-સખી-સહિતેયં પૂર્ણેન્દુ-મુખી સુખાય નેદાનીમ્ ।
રાકેવ વિષ્ટિ-યુક્તા ભવતો ઽભિમતાય નિશિ ભવતુ

દલિતે પલાલ-પુઞ્જે વૃષભં પરિભવતિ ગૃહ-પતૌ કુપિતે ।
નિભૃત-નિભાલિત-વદનૌ હલિક-વધૂ-દેવરૌ હસતઃ

દીપ્યન્તાં યે દીપ્ત્યૈ ઘટિતા મણયશ્ ચ વીર-પુરુષાશ્ ચ ।
તેજઃ સ્વ-વિનાશાય તુ નૃણાં તૃણાનામ્ ઇવ લઘૂનામ્

ઇતિ વિભાવ્યાખ્યા-સમેતા દ-કાર-વ્રજ્યા ॥
ધ-કાર-વ્રજ્યા
ધૂમૈર્ અશ્રુ નિપાતય દહ શિખયા દહન-મલિનયાઙ્ગારૈઃ ।
જાગરયિષ્યતિ દુર્ગત-ગૃહિણી ત્વાં તદ્ અપિ શિશિર-નિશિ

ધૈર્યં નિધેહિ ગચ્છતુ રજની સો ઽપ્ય્ અસ્તુ સુમુખિ સોત્કણ્ઠઃ ।
પ્રવિશ હૃદિ તસ્ય દૂરં ક્ષણ-ધૃત-મુક્તા સ્મરેષુર્ ઇવ

ધવલ-નખ-લક્ષ્મ દુર્બલમ્ અકલૈત-નેપથ્યમ્ અલક-પિહિતાક્ષ્યાઃ ।
દ્રક્ષ્યામિ મદ્-અવલોક-દ્વિ-ગુણાશ્રુ વપુઃ પુર-દ્વારિ

ધર્મારમ્ભેઽપ્ય્ અસતાં પર-હિંસૈવ પ્રયોજિકા ભવતિ ।
કાકાનામ્ અભિષેકેઽકારણતાં વૃષ્ટિર્ અનુભવતિ

ઇતિ વિભાવ્યાખ્યા-સમેતા ધ-કાર-વ્રજ્યા ॥
ન-કાર-વ્રજ્યા
નીરાવતરણ-દન્તુરસૈકત-સમ્ભેદ-મેદુરૈઃ શિશિરે ।
રાજન્તિ તૂલ-રાશિ-સ્થૂલ-પટૈર્ ઇવ તટૈઃ સરિતઃ