અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 13.5

દ્વિવિધં વિજિગીષોઃ સમુત્થાનં - અટવ્ય્.આદિકમ્ એક.ગ્રામ.આદિકં ચ ॥

ત્રિવિધશ્ ચ^અસ્ય લમ્ભઃ - નવો, ભૂત.પૂર્વઃ, પિત્ર્ય ઇતિ ॥

નવમ્ અવાપ્ય લાભં પર.દોષાન્ સ્વ.ગુણૈશ્ છાદયેત્, ગુણાન્ ગુણ.દ્વૈગુણ્યેન ॥

સ્વ.ધર્મ.કર્મ.અનુગ્રહ.પરિહાર.દાન.માન.કર્મભિશ્ ચ પ્રકૃતિ.પ્રિય.હિતાન્ય્ અનુવર્તેત ॥

યથા.સમ્ભાષિતં ચ કૃત્ય.પક્ષમ્ ઉપગ્રાહયેત્, ભૂયશ્ ચ કૃત.પ્રયાસમ્ ॥

અવિશ્વાસો હિ વિસંવાદકઃ સ્વેષાં પરેષાં ચ ભવતિ, પ્રકૃતિ.વિરુદ્ધ.આચારશ્ ચ ॥

તસ્માત્ સમાન.શીલ.વેષ.ભાષા.આચારતામ્ ઉપગછેત્ ॥

દેશ.દૈવત.સ્માજ.ઉત્સવ.વિહારેષુ ચ ભક્તિમ્ અનુવર્તેત ॥

દેશ.ગ્રામ.જાતિ.સંઘ.મુખ્યેષુ ચ^અભીક્ષ્ણં સત્ત્રિણઃ પરસ્ય^અપચારં દર્શયેયુઃ, માહાભાગ્યં ભક્તિં ચ તેષુ સ્વામિનઃ, સ્વામિ.સત્કારં ચ વિદ્યમાનમ્ ॥

ઉચિતૈશ્ ચ^એનાન્ ભોગ.પરિહાર.રક્ષા.અવેક્ષણૈર્ ભુઞ્જીત ॥

સર્વ.દેવતા.આશ્રમ.પૂજનં ચ વિદ્યા.વાક્ય.ધર્મ.શૂર.પુરુષાણાં ચ ભૂમિ.દ્રવ્ય.દાન.પરિહારાન્ કારયેત્, સર્વ.બન્ધન.મોક્ષણમ્ અનુગ્રહં દીન.અનાથ.વ્યાધિતાનાં ચ ॥

ચાતુર્માસ્યેષ્વ્ અર્ધ.માસિકમ્ અઘાતમ્, પૌર્ણમાસીષુ ચ ચાતૂરાત્રિકં રાજ.દેશ.નક્ષત્રેષ્વ્ ઐકરાત્રિકમ્ ॥

યોનિ.બાલ.વધં પુંસ્ત્વ.ઉપઘાતં ચ પ્રતિષેધયેત્ ॥

યચ્ ચ કોશ.દણ્ડ.ઉપઘાતકમ્ અધર્મિષ્ઠં વા ચરિત્રં મન્યેત તદ્ અપનીય ધર્મ્ય.વ્યવહારં સ્થાપયેત્ ॥

ચોર.પ્રકૃતીનાં મ્લેચ્છ.જાતીનાં ચ સ્થાન.વિપર્યાસમ્ અનેકસ્થં કારયેત્, દુર્ગ.રાષ્ટ્ર.દણ્ડ.મુખ્યાનાં ચ ॥

પરા.ઉપગૃહીતાનાં ચ મન્ત્રિ.પુરોહિતાનાં પરસ્ય પ્રત્યન્તેષ્વ્ અનેકસ્થં વાસં કારયેત્ ॥

અપકાર.સમર્થાન્ અનુક્ષિયતો વા ભર્તૃ.વિનાશમ્ ઉપાંશુ.દણ્ડેન પ્રશમયેત્ ॥

સ્વ.દેશીયાન્ વા પરેણ વા^અપરુદ્ધાન્ અપવાહિત.સ્થાનેષુ સ્થાપયેત્ ॥

યશ્ ચ તત્.કુલીનઃ પ્રત્યાદેયમ્ આદાતું શક્તઃ, પ્રત્યન્ત.અટવીસ્થો વા પ્રબાધિતુમ્ અભિજાતઃ, તસ્મૈ વિગુણાં ભૂમિં પ્રયચ્છેત્, ગુણવત્યાશ્ ચતુર્.ભાગં વા કોશ.દણ્ડ.દાનમ્ અવસ્થાપ્ય, યદ્ ઉપકુર્વાણઃ પૌર.જાનપદાન્ કોપયેત્ ॥

કુપિતૈસ્ તૈર્ એનં ઘાતયેત્ ॥

પ્રકૃતિભિર્ ઉપક્રુષ્ટમ્ અપનયેત્, ઔપઘાતિકે વા દેશે નિવેશયેત્ - ઇતિ ॥

ભૂત.પૂર્વે યેન દોષેણ^અપવૃત્તસ્ તં પ્રકૃતિ.દોષં છાદયેત્, યેન ચ ગુણેન^ઉપાવૃત્તસ્ તં તીવ્રી.કુર્યાત્ - ઇતિ ॥

પિત્ર્યે પિતુર્ દોષાંશ્ છાદયેત્, ગુણાંશ્ ચ પ્રકાશયેત્ - ઇતિ ॥
કz13.5.24અબ્। ચરિત્રમ્ અકૃતં ધર્મ્યં કૃતં ચ^અન્યૈઃ પ્રવર્તયેત્ ।
કz13.5.24ચ્દ્। પ્રવર્તયેન્ ન ચ^અધર્મ્યં કૃતં ચ^અન્યૈર્ નિવર્તયેત્ ॥એ
પર.બલ.ઘાત.પ્રયોગહ્)