અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 12.4

યે ચ^અસ્ય દુર્ગેષુ વૈદેહકવ્યઞ્જનાઃ, ગ્રામેસુ ગૃહપતિક.વ્યઞ્જનાઃ, જન.પદ.સંધિષુ ગો.રક્ષક.તાપસ.વ્યઞ્જનાઃ, તે સામન્ત.આટવિક.તત્.કુલીન.અપરુદ્ધાનાં પણ્ય.આગાર.પૂર્વં પ્રેષયેયુઃ "અયં દેશો હાર્યઃ" ઇતિ ॥

આગતાંશ્ ચ^એષાં દુર્ગે ગૂઢ.પુરુષાન્ અર્થ.માનાભ્યામ્ અભિસત્કૃત્ય પ્રકૃતિચ્.છિદ્રાણિ પ્રદર્શયેયુઃ ॥

તેષુ તૈઃ સહ પ્રહરેયુઃ ॥

સ્કન્ધ.આવારે વા^અસ્ય શૌણ્ડિક.વ્યઞ્જનઃ પુત્રમ્ અભિત્યક્તં સ્થાપયિત્વા^અવસ્કન્દ.કાલે રસેન પ્રવાસયિત્વા "નૈષેચનિકમ્" ઇતિ મદન.રસ.યુક્તાન્ મદ્યકુમ્ભાન્^શતશઃ પ્રયચ્છેત્ ॥

શુદ્ધં વા મદ્યં પાદ્યં વા મદ્યં દદ્યાદ્ એકમ્ અહઃ, ઉત્તરં રસ્.સિદ્ધં પ્રયચ્છેત્ ॥

શુદ્ધં વા મદ્યં દણ્ડ.મુખ્યેભ્યઃ પ્રદાય મદ.કાલે રસ.સિદ્ધં પ્રયચ્છેત્ ॥

દણ્ડ.મુખ્ય.વ્યઞ્જનો વા પુત્રમ્ અભિત્યક્તમ્ ઇતિ સમાનમ્ ॥

પાક્વ.માંસિક.ઔદનિક.ઔણ્ડિક.આપૂપિક.વ્યઞ્જના વા પણ્ય.વિશેષમ્ અવઘોષયિત્વા પરસ્પર.સંઘર્ષેણ કાલિકં સમર્ઘતરમ્ ઇતિ વા પરાન્ આહૂય રસેન સ્વ.પણ્યાન્ય્ અપચારયેયુઃ ॥

સુરા.ક્ષીર.દધિ.સર્પિસ્.તૈલાનિ વા તદ્.વ્યવહર્તૃ.હસ્તેષુ ગૃહીતા સ્ત્રિયો બાલાશ્ ચ રસ.યુક્તેષુ સ્વ.ભાજનેષુ પરિકિરેયુઃ ॥

"અનેન^અર્ઘેણ, વિશિષ્ટં વા ભૂયો દીયતામ્" ઇતિ તત્ર^એવ^અવાકિરેયુઃ ॥

એતાન્ય્ એવ વૈદેહક.વ્યઞ્જનાઃ, પણ્ય.વિરેયેણ^આહર્તારો વા ॥

હસ્ત્ય્.અશ્વાનાં વિધા.યવસેષુ રસમ્ આસન્ના દદ્યુઃ ॥

કર્મ.કર.વ્યઞ્જના વા રસ.અક્તં યવસમ્ ઉદકં વા વિક્રીણીરન્ ॥

ચિર.સંસૃષ્ટા વા ગો.વાણિજકા ગવામ્ અજ.અવીનાં વા યૂથાન્ય્ અવસ્કન્દ.કાલેષુ પરેષાં મોહ.સ્થાનેષુ પ્રમુઞ્ચેયુઃ, અશ્વ.ખર.ઉષ્ટ્રમહિષ.આદીનાં દુષ્ટાંશ્ ચ ॥

તદ્.વ્યઞ્જના વા ચુચ્છુન્દરી.શોણિત.અક્ત.અક્ષાન્ ॥

લુબ્ધક.વ્યઞ્જના વા વ્યાલ.મૃગાન્ પઞ્જરેભ્યઃ પ્રમુઞ્ચેયુઃ, સર્પ.ગ્રાહા વા સર્પાન્ ઉગ્ર.વિષાન્, હસ્તિ.જીવિનો વા હસ્તિનઃ ॥

અગ્નિ.જીવિનો વા^અગ્નિમ્ અવસૃજેયુઃ ॥

ગૂઢ.પુરુષા વા વિમુખાન્ પત્ત્ય્.અશ્વ.રથ.દ્વિપ.મુખ્યાન્ અભિહન્યુઃ, આદીપયેયુર્ વા મુખ્ય.આવાસાન્ ॥

દૂષ્ય.અમિત્ર.આટવિક.વ્યઞ્જનાઃ પ્રણિહિતાઃ પૃષ્ઠ.અભિઘાતમ્ અવસ્કન્દ.પ્રતિગ્રહં વા કુર્યુઃ ॥

વન.ગૂઢા વા પ્રત્યન્ત.સ્કન્ધમ્ ઉપનિષ્કૃષ્ય^અભિહન્યુઃ, એક.અયને વીવધ.આસાર.પ્રસારાન્ વા ॥

સસંકેતં વા રાત્રિ.યુદ્ધે ભૂરિ.તૂર્યમ્ આહત્ય બ્રૂયુઃ "અનુપ્રવિષ્ટાઃ સ્મો, લબ્ધં રાજ્યમ્" ઇતિ ॥

રાજ.આવાસમ્ અનુપ્રવિષ્ટા વા સંકુલેષુ રાજાનં હન્યુઃ ॥

સર્વતો વા પ્રયાતમ્ એન(?એવ?) મ્લેચ્છ.આટવિક.દણ્ટ.ચારિણઃ સત્ત્ર.અપાશ્રયાઃ સ્તમ્ભ.વાટ.અપાશ્રયા વા હન્યુઃ ॥

લુબ્ધક.વ્યઞ્જના વા^અવસ્કન્દ.સંકુલેષુ ગૂઢ.યુદ્ધ.હેતુભિર્ અભિહન્યુઃ ॥

એક.અયને વા શૈલ.સ્તમ્ભ.વાટ.ખઞ્જન.અન્તર્.ઉદકે વા સ્વ.ભૂમિ.બલેન^અભિહન્યુઃ ॥

નદી.સરસ્.તટાક.સેતુ.બન્ધ.ભેદ.વેગેન વા પ્લાવયેયુઃ ॥

ધાન્વન.વન.દુર્ગ.નિમ્ન.દુર્ગસ્થં વા યોગ.અગ્નિ.ધૂમાભ્યાં નાશયેયુઃ ॥

સંકટ.ગતમ્ અગ્નિના, ધાન્વન.ગતં ધૂમેન, નિધાન.ગતં રસેન, તોય.અવગાઢં દુષ્ટ.ગ્રાહૈર્ ઉદક.ચરણૈર્ વા તીક્ષ્ણાઃ સાધયેયુઃ, આદીપ્ત.આવાસાન્ નિષ્પતન્તં વા ॥
કz12.4.29અબ્। યોગ.વામન.યોગાભ્યાં યોગેન^અન્યતમેન વા ।
કz12.4.29ચ્દ્। અમિત્રમ્ અતિસંદધ્યાત્ સક્તમ્ ઉક્તાસુ ભૂમિષુ ॥એ
(યોગ.અતિસમ્ધાનમ્ - દણ્ડ.અતિસમ્ધાનમ્ - એક.વિજયહ્)