અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 12.5

દૈવ.તેજ્યાયામ્(દેવતા.ઇજ્યાયામ્?) યાત્રાયામ્ અમિત્રસ્ય બહૂનિ પૂજા.આગમ.સ્થાનાનિ ભક્તિતઃ ॥

તત્ર^અસ્ય યોગમ્ ઉબ્જયેત્ ॥

દેવતા.ગૃહ.પ્રવિષ્ટસ્ય^ઉપરિ યન્ત્ર.મોક્ષણેન ગૂઢ.ભિત્તિં શિલાં વા પાતયેત્ ॥

શિલા.શસ્ત્ર.વર્ષમ્ ઉત્તમ.આગારાત્, કપાટમ્ અવપાતિતં વા, ભિત્તિ.પ્રણિહિતમ્ એક.દેશ.બદ્ધં વા પરિઘં મોક્ષયેત્ ॥

દેવતા.દેહ.ધ્વજ.પ્રહરણાનિ વા^અસ્ય^ઉપરિષ્ટાત્ પાતયેત્ ॥

સ્થાન.આસન.ગમન.ભૂમિષુ વા^અસ્ય ગો.મય.પ્રદેહેન ગન્ધ.ઉદક.પ્રસેકેન વા રસમ્ અતિચારયેત્, પુષ્પ.ચૂર્ણ.ઉપહારેણ વા ॥

ગન્ધ.પ્રતિચ્છન્નં વા^અસ્ય તીક્ષ્ણં ધૂમમ્ અતિનયેત્ ॥

શૂલકૂપમ્ અવપાતનં વા શયન.આસનસ્ય^અધસ્તાદ્ યન્ત્ર.બદ્ધ.તલમ્ એનં કીલ.મોક્ષણેન પ્રવેશયેત્ ॥

પ્રત્યાસન્ને વા^અમિત્રે જન.પદાજ્ જનમ્ અવરોધ.ક્ષમમ્ અતિનયેત્ ॥

દુર્ગાચ્ ચ^અનવરોધ.ક્ષમમ્ અપનયેત્, પ્રત્યાદેયમ્ અરિ.વિષયં વા પ્રેષયેત્ ॥

જન.પદં ચ^એકસ્થં શૈલ.વન.નદી.દુર્ગેષ્વ્ અટવી.વ્યવહિતેષુ વા પુત્ર.ભ્રાતૃ.પરિગૃહીતં સ્થાપયેત્ ॥

ઉપરોધ.હેતવો દણ્ડ.ઉપનત.વૃત્તે વ્યાખ્યાતાઃ ॥

તૃણ.કાષ્ઠમ્ આ.યોજનાદ્ દાહયેત્ ॥

ઉદકાનિ ચ દૂષયેત્, અવસ્રાવયેચ્ ચ ॥

કૂપ.કૂટ.અવપાત.કણ્ટકિનીશ્ ચ બહિર્ ઉબ્જયેત્ ॥

સુરુઙ્ગામ્ અમિત્ર.સ્થાને બહુ.મુખીં કૃત્વા નિચય.મુખ્યાન્ અભિહારયેત્, અમિત્રં વા ॥

પર.પ્રયુક્તાયાં વા સુરુઙ્ગાયાં પરિખામ્ ઉદક.અન્તિકીં ખાનયેત્, કૂપ.શાલામ્ અનુસાલં વા ॥

તોય.કુમ્ભાન્ કાંસ્ય.ભાણ્ડાનિ વા શઙ્કા.સ્થાનેષુ સ્થાપયેત્ ખાત.અભિજ્ઞાન.અર્થમ્ ॥

જ્ઞાતે સુરુઙ્ગા.પથે પ્રતિસુરુઙ્ગાં કારયેત્ ॥

મધ્યે ભિત્ત્વા ધૂમમ્ ઉદકં વા પ્રયચ્છેત્ ॥

પ્રતિવિહિત.દુર્ગો વા મૂલે દાયાદ્<અમ્> કૃત્વા પ્રતિલોમામ્ અસ્ય દિશં ગચ્છેત્, યતો વા મિત્રૈર્ બન્ધુભિર્ આટવિકૈર્ વા સંસૃજ્યેત પરસ્ય^અમિત્રૈર્ દૂષ્યૈર્ વા મહદ્ભિઃ, યતો વા ગતો^અસ્ય મિત્રૈર્ વિયોગં કુર્યાત્ પાર્ષ્ણિં વા ગૃહ્ણીયાત્ રાજ્યં વા^અસ્ય હારયેત્ વીવધ.આસાર.પ્રસારાન્ વા વારયેત્, યતો વા શક્નુયાદ્ આક્ષિકવદ્ અપક્ષેપેણ^અસ્ય પ્રહર્તુમ્, યતો વા
સ્વં રાજ્યં ત્રાયેત મૂલસ્ય^ઉપચયં વા કુર્યાત્ ॥

યતઃ સંધિમ્ અભિપ્રેતં લભેત તતો વા ગચ્છેત્ ॥

સહ.પ્રસ્થાયિનો વા^અસ્ય પ્રેષયેયુઃ "અયં તે શત્રુર્ અસ્માકં હસ્ત.ગતઃ, પણ્યં વિપ્રકારં વા^અપદિશ્ય હિરણ્યમ્ અન્તઃ.સાર.બલં ચ પ્રેષય યસ્ય^એનમ્ અર્પયેમ બદ્ધં પ્રવાસિતં વા" ઇતિ ॥

પ્રતિપન્ને હિરણ્યં સાર.બલં ચ^આદદીત ॥

અન્ત.પાલો વા દુર્ગ.સમ્પ્રદાને બલ.એક.દેશમ્ અતિનીય વિશ્વસ્તં ઘાતયેત્ ॥

જન.પદમ્ એકસ્થં વા ઘાતયિતુમ્ અમિત્ર.અનીકમ્ આવાહયેત્ ॥

તદ્ અવરુદ્ધ.દેશમ્ અતિનીય વિશ્વસ્તં ઘાતયેત્ ॥

મિત્ર.વ્યઞ્જનો વા બાહ્યસ્ય પ્રેષયેત્ "ક્ષીણમ્ અસ્મિન્ દુર્ગે ધાન્યં સ્નેહાઃ ક્ષારો લવણં વા, તદ્ અમુષ્મિન્ દેશે કાલે ચ પ્રવેક્ષ્યતિ, તદ્ ઉપગૃહાણ" ઇતિ ॥

તતો રસ.વિદ્ધં ધાન્યં સ્નેહં ક્ષારં લવણં વા દૂષ્ય.અમિત્ર.આટવિકાઃ પ્રવેશયેયુઃ, અન્યે વા^અભિત્યક્તાઃ ॥

તેન સર્વ.ભાણ્ડ.વીવધ.ગ્રહણં વ્યાખ્યાતમ્ ॥

સંધિં વા કૃત્વા હિરણ્ય.એક.દેશમ્ અસ્મૈ દદ્યાત્, વિલમ્બમાનઃ શેષમ્ ॥

તતો રક્ષા.વિધાનાન્ય્ અવસ્રાવયેત્ ॥

અગ્નિ.રસ.શસ્ત્રૈર્ વા પ્રહરેત્ ॥

હિરણ્ય.પ્રતિગ્રાહિણો વા^અસ્ય વલ્લભાન્ અનુગૃહ્ણીયાત્ ॥

પરિક્ષીણો વા^અસ્મૈ દુર્ગં દત્ત્વા નિર્ગચ્છેત્ ॥

સુરુઙ્ગયા કુક્ષિ.પ્રદરેણ વા પ્રાકાર.ભેદેન નિર્ગચ્છેત્ ॥

રાત્રાવ્ અવસ્કન્દં દત્ત્વા સિદ્ધસ્ તિષ્ઠેત્, અસિદ્ધઃ પાર્શ્વેન^અપગચ્છેત્ ॥

પાષણ્ડચ્.છદ્મના મન્દ.પરિવારો નિર્ગચ્છેત્ ॥

પ્રેત.વ્યઞ્જનો વા ગૂઢૈર્ નિહ્રિયેત ॥

સ્ત્રી.વેષ.ધારી વા પ્રેતમ્ અનુગચ્છેત્ ॥

દૈવત.ઉપહાર.શ્રાદ્ધ.પ્રહવણેષુ વા રસ.વિદ્ધમ્ અન્ન.પાનમ્ અવસૃજ્ય ॥

કૃત.ઉપજાપો દૂષ્ય.વ્યઞ્જનૈર્ નિષ્પત્ય ગૂઢ.સૈન્યો^અભિહન્યાત્ ॥

એવં ગૃહીત.દુર્ગો વા પ્રાશ્ય.પ્રાશં ચૈત્યમ્ ઉપસ્થાપ્ય દૈવત.પ્રતિમાચ્.છિદ્રં પ્રવિશ્ય^આસીત, ગૂઢ.ભિત્તિં વા, દૈવત.પ્રતિમા.યુક્તં વા ભૂમિ.ગૃહમ્ ॥

વિસ્મૃતે સુરુઙ્ગયા રાત્રૌ રાજ.આવાસમ્ અનુપ્રવિશ્ય સુપ્તમ્ અમિત્રં હન્યાત્ ॥

યન્ત્ર.વિશ્લેષણં વા વિશ્લેષ્ય^અધસ્તાદ્ અવપાતયેત્ ॥

રસ.અગ્નિ.યોગેન^અવલિપ્તં ગૃહં જતુ.ગૃહં વા^અધિશયાનમ્ અમિત્રમ્ આદીપયેત્ ॥

પ્રમદ.વન.વિહારાણામ્ અન્યતમે વા વિહાર.સ્થાને પ્રમત્તં ભૂમિ.ગૃહ.સુરુઙ્ગા.ગૂઢ.ભિત્તિ.પ્રવિષ્ટાસ્ તીક્ષ્ણા હન્યુઃ, ગૂઢ.પ્રણિહિતા વા રસેન ॥

સ્વપતો વા નિરુદ્ધે દેશે ગૂઢાઃ સ્ત્રિયઃ સર્પ.રસ.અગ્નિ.ધૂમાન્ ઉપરિ મુઞ્ચેયુઃ ॥

પ્રત્યુત્પન્ને વા કારણે યદ્ યદ્ ઉપપદ્યેત તત્ તદ્ અમિત્રે^અન્તઃ.પુર.ગતે ગૂઢ.સંચારઃ પ્રયુઞ્જીત ॥

તતો ગૂઢમ્ એવ^અપગચ્છેત્, સ્વજન.સંજ્ઞાં ચ પ્રરૂપયેત્ ॥
કz12.4.51અબ્। દ્વાહ્સ્થાન્ વર્ષધરાંશ્ ચ^અન્યાન્ નિગૂઢ.ઉપહિતાન્ પરે ।
કz12.4.51ચ્દ્।તૂર્ય.સંજ્ઞાભિર્ આહૂય દ્વિષત્.શેષાણિ ઘાતયેત્ ॥એ
(ઉપજાપહ્)