અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 10.6

પક્ષાવ્ ઉરસ્યં પ્રતિગ્રહ ઇત્ય્ ઔશનસો વ્યૂહ.વિભાગઃ ॥

પક્ષૌ કક્ષાવ્ ઉરસ્ય્મ્ પ્રતિગ્રહ ઇતિ બાર્હસ્પ્ત્યઃ ॥

પ્રપક્ષ.કક્ષ.ઉરસ્યા ઉભયોઃ દણ્ડ.ભોગ.મણ્ડલ.અસંહતાઃ પ્રકૃતિ.વ્યૂહાઃ ॥

તત્ર તિર્યગ્.વૃત્તિર્ દણ્ડઃ ॥

સમસ્તાનામ્ અન્વાવૃત્તિર્ ભોગઃ ॥

સરતાં સર્વતો.વૃત્તિર્ મણ્ડલઃ ॥

સ્થિતાનાં પૃથગ્.અનીક.વૃત્તિર્ અસંહતઃ ॥

પક્ષ.કક્ષ.ઉરસ્યૈઃ સમં વર્તમાનો દણ્ડઃ ॥

સ કક્ષ.અતિક્રાન્તઃ પ્રદરઃ ॥

સ એવ પક્ષ.કક્ષાભ્યાં પ્રતિક્રાન્તો દૃઢકઃ ॥

સ એવ^અતિક્રાન્તઃ પક્ષાભ્યામ્ અસહ્યઃ ॥

પક્ષાવ્ અવસ્થાપ્ય^ઉરસ્ય.અતિક્રાન્તઃ શ્યેનઃ ॥

વિપર્યયે ચાપં ચાપ.કુકુષિઃ પ્રતિષ્ઠઃ સુપ્રતિષ્ઠશ્ ચ ॥

ચાપ.પક્ષઃ સંજયઃ ॥

સ એવ^ઉરસ્ય.અતિક્રાન્તો વિજયઃ ॥

સ્થૂલ.કર્ણ.પક્ષઃ સ્થૂણ.અકર્ણઃ ॥

દ્વિ.ગુણ.પક્ષ.સ્થૂણો વિશાલ.વિજયઃ ॥

ત્ર્ય્.અભિક્રાન્ત.પક્ષશ્ ચમૂ.મુખઃ ॥

વિપર્યયે ઝષ.આસ્યઃ ॥

ઊર્ધ્વ.રાજિર્ દણ્ડઃ સૂચી ॥

દ્વૌ દણ્ડૌ વલયઃ ॥

ચત્વારો દુર્જયઃ ॥

ઇતિ દણ્ડ.વ્યૂહાઃ ॥

પક્ષ.કક્ષ.ઉરસ્યૈર્ વિષમં વર્તમાનો ભોગઃ ॥

સ સર્પ.સારી ગો.મૂત્રિકા વા ॥

સ યુગ્મ.ઉરસ્યો દણ્ડ.પક્ષઃ શકટઃ ॥

વિપર્યયે મકરઃ ॥

હસ્ત્ય્.અશ્વ.રથૈર્ વ્યતિકીર્ણઃ શકટઃ પારિપતન્તકઃ ॥

ઇતિ ભોગ.વ્યૂહાઃ ॥

પક્ષ.કક્ષ.ઉરસ્યાનામ્ એકી.ભાવે મણ્ડલઃ ॥

સ સર્વતો.મુખઃ સર્વતો.ભદ્રઃ ॥

અષ્ટ.અનીકો દુર્જયઃ ॥

ઇતિ મણ્ડલ.વ્યૂહાઃ ॥

પક્ષ.કક્ષ.ઉરસ્યાનામ્ અસંહતાદ્ અસંહતઃ ॥

સ પઞ્ચ.અનીકાનામ્ આકૃતિ.સ્થાપનાદ્ વજ્રો ગોધા વા ॥

ચતુર્ણામ્ ઉદ્ધાનકઃ કાકપદી વા ॥

ત્રયાણામ્ અર્ધ.ચન્દ્રકઃ કર્કટક.શૃઙ્ગી વા ॥

ઇત્ય્ અસંહત.વ્યૂહાઃ ॥

રથ.ઉરસ્યો હસ્તિ.કક્ષો^અશ્વ.પૃષ્ઠો^અરિષ્ટઃ ॥

પત્તયો^અશ્વા રથા હસ્તિનશ્ ચ^અનુપૃષ્ઠમ્ અચલઃ ॥

હસ્તિનો^અશ્વા રથાઃ પત્તયશ્ ચ^અનુપૃષ્ઠમ્ અપ્રતિહતઃ ॥

તેષાં પ્રદરં દૃઢકેન ઘાતયેત્, દૃઢકમ્ અસહ્યેન, શ્યેનં ચાપેન, પ્રતિષ્ઠં સુપ્રતિષ્ઠેન, સંજયં વિજયેન, સ્થૂણ.આકર્ણં વિશાલ.વિજયેન, પારિપતન્તકં સર્વતો.ભદ્રેણ ॥

દુર્જયેન સર્વાન્ પ્રતિવ્યૂહેત ॥

પત્ત્ય્.અશ્વ.રથ.દ્વિપાનાં પૂર્વં પૂર્વમ્ ઉત્તરેણ ઘાતયેત્, હીન.અઙ્ગમ્ અધિક.અઙ્ગેન ચ^ઇતિ ॥

અઙ્ગ.દશકસ્ય^એકઃ પતિઃ પતિકઃ, પતિક.દશકસ્ય^એકઃ સેના.પતિઃ, તદ્.દશકસ્ય^એકો નાયક ઇતિ ॥

સ તૂર્ય.ઘોષ.ધ્વજ.પતાકાભિર્ વ્યૂહ.અઙ્ગાનાં સંજ્ઞાઃ સ્થાપયેદ્ અઙ્ગ.વિભાગે સંઘાતે સ્થાને ગમને વ્યાવર્તને પ્રહરણે ચ ॥

સમે વ્યૂહે દેશ.કાલ.સાર.યોગાત્ સિદ્ધિઃ ॥
કz10.6.48અબ્। યન્ત્રૈર્ ઉપનિષદ્.યોગૈસ્ તીક્ષ્ણૈર્ વ્યાસક્ત.ઘાતિભિઃ ।
કz10.6.48ચ્દ્। માયાભિર્ દેવ.સમ્યોગૈઃ શકટૈર્ હસ્તિ.ભીષણૈઃ ॥
કz10.6.49અબ્। દૂષ્ય.પ્રકોપૈર્ ગો.યૂથૈઃ સ્કન્ધ.આવાર.પ્રદીપનૈઃ ।
કz10.6.49ચ્દ્। કોટી.જઘન.ઘાતૈર્ વા દૂત.વ્યઞ્જન.ભેદનૈઃ ॥
કz10.6.50અબ્। "દુર્ગં દગ્ધં હૃતં વા તે કોપઃ કુલ્યઃ સમુત્થિતઃ ।
કz10.6.50ચ્દ્। શત્રુર્ આટવિકો વા" ઇતિ પરસ્ય^ઉદ્વેગમ્ આચરેત્ ॥
કz10.6.51અબ્। એકં હન્યાન્ ન વા હન્યાદ્ ઇષુઃ ક્ષિપ્તો ધનુષ્મતા ।
કz10.6.51ચ્દ્। પ્રજ્ઞાનેન તુ મતિઃ ક્ષિપ્તા હન્યાદ્ ગર્ભ.ગતાન્ અપિ ॥એ
(ભેદ.ઉપાદાનાનિ - ઉપામ્શુ.દણ્ડાહ્)