અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 07.7

વિજિગીષુર્ દ્વિતીયાં પ્રકૃતિમ્ એવમ્ ઉપગૃહ્ણીયાત્ ॥

સામન્તં સામન્તેન સમ્ભૂય યાયાત્, યદિ વા મન્યેત "પાર્ષ્ણિં મે ન ગ્રહીષ્યતિ, પાર્ષ્ણિ.ગ્રાહં વારયિષ્યતિ, યાતવ્યં ન^અભિસરિષ્યતિ, બલ.દ્વૈગુણ્યં મે ભવિષ્યતિ, વીવધ.આસારૌ મે પ્રવર્તયિષ્યતિ, પરસ્ય વારયિષ્યતિ, બહ્વ્.આબાધે મે પથિ કણ્ટકાન્ મર્દયિષ્યતિ, દુર્ગ.અટવ્ય્.અપસારેષુ દણ્ડેન ચરિષ્યતિ, યાતવ્યમ્ અવિષહ્યે દોષે સંધૌ વા સ્થાપયિષ્યતિ,
લબ્ધ.લાભ.અંશો વા શત્રૂન્ અન્યાન્ મે વિશ્વાસયિષ્યતિ" ઇતિ ॥

દ્વૈધી.ભૂતો વા કોશેન દણ્ડં દણ્ડેન કોશં સામન્તાનામ્ અન્યતમાલ્ લિપ્સેત ॥

તેષાં જ્યાયસો^અધિકેન^અંશેન સમાત્ સમેન હીનાદ્દ્ હીનેન^ઇતિ સમ.સંધિઃ ॥

વિપર્યયે વિષમ.સંધિઃ ॥

તયોર્ વિશેષ.લાભાદ્ અતિસંધિઃ ॥

વ્યસનિનમ્ અપાય.સ્થાને સક્તમ્ અનર્થિનં વા જ્યાયાંસં હીનો બલ.સમેન લાભેન પણેત ॥

પણિતસ્ તસ્ય^અપકાર.સમર્થો વિક્રમેત, અન્યથા સંદધ્યાત્ ॥

એવં.ભૂતો વા હીન.શક્તિ.પ્રતાપ.પૂરણ.અર્થં સમ્ભાવ્ય.અર્થ.અભિસારી મૂલ.પાર્ષ્ણિ.ત્રાણ.અર્થં વા જ્યાયાંસં હીનો બલ.સમાદ્ વિશિષ્ટેન લાભેન પણેત ॥

પણિતઃ કલ્યાણ.બુદ્ધિમ્ અનુગૃહ્ણીયાત્, અન્યથા વિક્રમેત ॥

જાત.વ્યસન.પ્રકૃતિ.રન્ધ્રમ્ ઉપસ્થિત.અનર્થં વા જ્યાયાંસં હીનો દુર્ગ.મિત્ર.પ્રતિષ્ટબ્ધો વા હ્રસ્વમ્ અધ્વાનં યાતુ.કામઃ શત્રુમ્ અયુદ્ધમ્ એક.અન્ત.સિદ્ધિં વા લાભમ્ આદાતુ.કામો બલ.સમાદ્દ્ હીનેન લાભેન પણેત ॥

પણિતસ્ તસ્ય^અપકાર.સમર્થો વિક્રમેત, અન્યથા સંદધ્યાત્ ॥

અરન્ધ્ર.વ્યસનો વા જ્યાયાન્ દુર્.આરબ્ધ.કર્માણં ભૂયઃ ક્ષય.વ્યયાભ્યાં યોક્તુ.કામો દૂષ્ય.દણ્ડં પ્રવાસયિતુ.કામો દૂષ્ય.દણ્ડમ્ આવાહયિતુ.કામો વા પીડનીયમ્ ઉચ્છેદનીયં વા હીનેન વ્યથયિતુ.કામઃ સંધિ.પ્રધાનો વા કલ્યાણ.બુદ્ધિર્ હીનં લાભં પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ ॥

કલ્યાણ.બુદ્ધિના સમ્ભૂય^અર્થં લિપ્સેત, અન્યથા વિક્રમેત ॥

એવં સમઃ સમમ્ અતિસંદધ્યાદ્ અનુગૃહ્ણીયાદ્ વા ॥

પર.અનીકસ્ય પ્રત્યનીકં મિત્ર.અટવીનાં વા, શત્રોર્ વિભૂમીનાં દેશિકં મૂલ.પાર્ષ્ણિ.ત્રાણ.અર્થં વા સમો બલ.સમેન લાભેન પણેત ॥

પણિતઃ કલ્યાણ.બુદ્ધિમ્ અનુગૃહ્ણીયાત્, અન્યથા વિક્રમેત ॥

જાત.વ્યસન.પ્રકૃતિ.રન્ધ્રમ્ અનેક.વિરુદ્ધમ્ અન્યતો લભમાનો વા સમો બલ.સમાદ્દ્ હીનેન લાભેન પણેત ॥

પણિતસ્ તસ્ય^અપકાર.સમર્થો વિક્રમેત, અન્યથા સંદધ્યાત્ ॥

એવં.ભૂતો વા સમઃ સામન્ત.આયત્ત.કાર્યઃ કર્તવ્ય.બલો વા બલ.સમાદ્ વિશિષ્ટેન લાભેન પણેત ॥

પણિતઃ કલ્યાણ.બુદ્ધિમ્ અનુગૃહ્ણીયાત્ અન્યથા વિક્રમેત ॥

જાત.વ્યસન.પ્રકૃતિ.રન્ધ્રમ્ અભિહન્તુ.કામઃ સ્વ્.આરબ્ધમ્ એક.અન્ત.સિદ્ધિં વા^અસ્ય કર્મ.ઉપહન્તુ.કામો મૂલે યાત્રાયાં વા પ્રહર્તુ.કામો યાતવ્યાદ્.ભૂયો લભમાનો વા જ્યાયાંસં હીનં સમં વા ભૂયો યાચેત ॥

ભૂયો વા યાચિતઃ સ્વ.બલ.રક્ષા.અર્થં દુર્ધર્ષમ્ અન્ય.દુર્ગમ્ આસારમ્ અટવીં વા પર.દણ્ડેન મર્દિતુ.કામઃ પ્રકૃષ્ટે^અધ્વનિ કાલે વા પર.દણ્ડં ક્ષય.વ્યયાભ્યાં યોક્તુ.કામઃ પર.દણ્ડેન વા વિવૃદ્ધસ્ તમ્ એવ^ઉચ્છેત્તુ.કામઃ પર.દણ્ડમ્ આદાતુ.કામો વા ભૂયો દદ્યાત્ ॥

જ્યાયાન્ વા હીનં યાતવ્ય.અપદેશેન હસ્તે કર્તુ.કામઃ પરમ્ ઉચ્છિદ્ય વા તમ્ એવ^ઉચ્છેત્તુ.કામઃ, ત્યાગં વા કૃત્વા પ્રત્યાદાતુ.કામો બલ.સમાદ્ વિશિષ્ટેન લાભેન પણેત ॥

પણિતસ્ તસ્ય^અપકાર.સમર્થો વિક્રમેત, અન્યથા સંદધ્યાત્ ॥

યાતવ્ય.સંહિતો વા તિષ્ઠેત્, દૂષ્ય.અમિત્ર.અટવી.દણ્ડં વા^અસ્મૈ દદ્યાત્ ॥

જાત.વ્યસન.પ્રકૃતિ.રન્ધ્રો વા જ્યાયાન્ હીનં બલ.સમેન લાભેન પણેત ॥

પણિતસ્ તસ્ય^અપકાર.સમર્થો વિક્રમેત, અન્યથા સંદધ્યાત્ ॥

એવં.ભૂતં હીનં જ્યાયાન્ બલ.સમાદ્દ્ હીનેન લાભેન પણેત ॥

પણિતસ્ તસ્ય^અપકાર.સમર્થો વિક્રમેત, અન્યથા સંદધ્યાત્ ॥
કz07.7.31અબ્। આદૌ બુધ્યેત પણિતઃ પણમાનશ્ ચ કારણમ્ ॥
કz07.7.31ચ્દ્। તતો વિતર્ક્ય.ઉભયતો યતઃ શ્રેયશ્ તતો વ્રજેત્ ॥એ
(યાતવ્ય.વૃત્તિઃ - અનુગ્રાહ્ય.મિત્ર.વિશેષાહ્)