અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 07.2

સંધિ.વિગ્રહયોસ્ તુલ્યાયાં વૃદ્ધૌ સંધિમ્ ઉપેયાત્ ॥

વિગ્રહે હિ ક્ષય.વ્યય.પ્રવાસ.પ્રત્યવાયા ભવન્તિ ॥

તેન^આસન.યાનયોર્ આસનં વ્યાખ્યાતમ્ ॥

દ્વૈધી.ભાવ.સંશ્રયયોર્ દ્વૈધી.ભાવં ગચ્છેત્ ॥

દ્વૈધી.ભૂતો હિ સ્વ.કર્મ.પ્રધાન આત્મન એવ^ઉપકરોતિ, સંશ્રિતસ્ તુ પરસ્ય^ઉપકરોતિ, ન^આત્મનઃ ॥

યદ્.બલઃ સામન્તસ્ તદ્.વિશિષ્ટ.બલમ્ આશ્રયેત્ ॥

તદ્.વિશિષ્ટ.બલ.અભાવે તમ્ એવ^આશ્રિતઃ કોશ.દણ્ડ.ભૂમીનામ્ અન્યતમેન^અસ્ય^ઉપકર્તુમ્ અદૃષ્ટઃ પ્રયતેત ॥

મહા.દોષો હિ વિશિષ્ટ.બલ.સમાગમો રાજ્ઞામ્, અન્યત્ર^અરિ.વિગૃહીતાત્ ॥

અશક્યે દણ્ડ.ઉપનતવદ્ વર્તેત ॥

યદા ચ^અસ્ય પ્રાણ.હરં વ્યાધિમ્ અન્તઃ.કોપં શત્રુ.વૃદ્ધિં મિત્ર.વ્યસનમ્ ઉપસ્થિતં વા તન્.નિમિત્તામ્ આત્મનશ્ ચ વૃદ્ધિં પશ્યેત્ તદા સમ્ભાવ્ય.વ્યાધિ.ધર્મ.કાર્ય.અપદેશેન^અપયાયાત્ ॥

સ્વ.વિષયસ્થો વા ન^ઉપગચ્છેત્ ॥

આસન્નો વા^અસ્ય ચ્છિદ્રેષુ પ્રહરેત્ ॥

બલીયસોર્ વા મધ્ય.ગતસ્ ત્રાણ.સમર્થમ્ આશ્રયેત, યસ્ય વા^અન્તર્ધિઃ સ્યાત્, ઉભૌ વા ॥

કપાલ.સંશ્રયસ્ તિષ્ઠેત્, મૂલ.હરમ્ ઇતરસ્ય^ઇતરમ્ અપદિશન્ ॥

ભેદમ્ ઉભયોર્ વા પરસ્પર.અપદેશં પ્રયુઞ્જીત, ભિન્નયોર્ ઉપાંશુ.દણ્ડમ્ ॥

પાર્શ્વસ્થો વા બલસ્થયોર્ આસન્ન.ભયાત્ પ્રતિકુર્વીત ॥

દુર્ગ.અપાશ્રયો વા દ્વૈધી.ભૂતસ્ તિષ્ઠેત્ ॥

સંધિ.વિગ્રહ.ક્રમ.હેતુભિર્ વા ચેષ્ટેત ॥

દૂષ્ય.અમિત્ર.આટવિકાન્ ઉભયોર્ ઉપગૃહ્ણીયાત્ ॥

એતયોર્ અન્યતરં ગચ્છંસ્ તૈર્ એવ^અન્યતરસ્ય વ્યસને પ્રહરેત્ ॥

દ્વાભ્યામ્ ઉપહતો વા મણ્ડલ.અપાશ્રયસ્ તિષ્ઠેત્, મધ્યમમ્ ઉદાસીનં વા સંશ્રયેત ॥

તેન સહ^એકમ્ ઉપગૃહ્ય^ઇતરમ્ ઉચ્છિન્દ્યાદ્, ઉભૌ વા ॥

દ્વાભ્યામ્ ઉચ્છિન્નો વા મધ્યમ.ઉદાસીનયોસ્ તત્.પક્ષીયાણાં વા રાજ્ઞાં ન્યાય.વૃત્તિમ્ આશ્રયેત ॥

તુલ્યાનાં વા યસ્ય પ્રકૃતયઃ સુખ્યેયુર્ એનમ્, યત્રસ્થો વા શક્નુયાદ્ આત્માનમ્ ઉદ્ધર્તુમ્, યત્ર વા પૂર્વ.પુરુષ.ઉચિતા ગતિર્ આસન્નઃ સમ્બન્ધો વા, મિત્રાણિ ભૂયાંસ્ય્ અતિશક્તિમન્તિ વા ભવેયુઃ ॥
કz07.2.25અબ્। પ્રિયો યસ્ય ભવેદ્ યો વા પ્રિયો^અસ્ય કતરસ્ તયોઃ ।
કz07.2.25ચ્દ્। પ્રિયો યસ્ય સ તં ગચ્છેદ્ ઇત્ય્ આશ્રય.ગતિઃ પરા ॥એ
(સમ.હીન.જ્યાયસાં ગુણ.અભિનિવેશઃ - હીન.સંધયહ્)