અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 05.3

દુર્ગ.જન.પદ.શક્ત્યા ભૃત્ય.કર્મ સમુદય.પાદેન સ્થાપયેત્, કાર્ય.સાધન.સહેન વા ભૃત્ય.લાભેન ॥

શરીરમ્ અવેક્ષેત, ન ધર્મ.અર્થૌ પીડયેત્ ॥

ઋત્વિગ્.આચાર્ય.મન્ત્રિ.પુરોહિત.સેના.પતિ.યુવ.રાજ.રાજ.માતૃ.રાજ.મહિષ્યો^અષ્ટ.ચત્વારિંશત્.સાહસ્રાઃ ॥

એતાવતા ભરણેન^અનાસ્પદ્યત્વમ્ અકોપકં ચ^એષાં ભવતિ ॥

દૌવારિક.અન્તર્.વંશિક.પ્રશાસ્તૃ.સમાહર્તૃ.સંનિધાતારશ્ ચતુર્.વિંશતિ.સાહસ્રાઃ ॥

એતાવતા કર્મણ્યા ભવન્તિ ॥

કુમાર.કુમાર.માતૃ.નાયક.પૌર.વ્યાવહારિક.કાર્માન્તિક.મન્ત્રિ.પરિષદ્.રાષ્ટ્ર.અન્ત.પાલાશ્ ચ દ્વાદશ.સાહસ્રાઃ ॥

સ્વામિ.પરિબન્ધ.બલ.સહાયા હ્ય્ એતાવતા ભવન્તિ ॥

શ્રેણી.મુખ્યા હસ્ત્ય્.અશ્વ.રથ.મુખ્યાઃ પ્રદેષ્ટારશ્ ચ^અષ્ટ.સાહસ્રાઃ ॥

સ્વ.વર્ગ.અનુકર્ષિણો હ્ય્ એતાવતા ભવન્તિ ॥

પત્ત્ય્.અશ્વ.રથ.હસ્ત્ય્.અધ્યક્ષા દ્રવ્ય.હસ્તિ.વન.પાલાશ્ ચ ચતુઃ.સાહસ્રાઃ ॥

રથિક.અનીકસ્થ.ચિકિત્સક.અશ્વ.દમક.વર્ધકયો યોનિ.પોષકાશ્ ચ દ્વિ.સાહસ્રાઃ ॥

કાર્તાન્તિક.નૈમિત્તિક.મૌહૂર્તિક.પૌરાણિક.સૂત.માગધાઃ પુરોહિત.પુરુષાઃ સર્વ.અધ્યક્ષાશ્ ચ સાહસ્રાઃ ॥

શિલ્પવન્તઃ પાદાતાઃ સંખ્યાયક.લેખક.આદિ.વર્ગશ્ ચ પઞ્ચ.શતાઃ ॥

કુશીલવાસ્ ત્વ્ અર્ધ.તૃતીય.શતાઃ, દ્વિ.ગુણ.વેતનાશ્ ચ^એષાં તૂર્ય.કરાઃ ॥

કારુ.શિલ્પિનો વિંશતિ.શતિકાઃ ॥

ચતુષ્પદ.દ્વિપદ.પરિચારક.પારિકર્મિક.ઔપસ્થાયિક.પાલક.વિષ્ટિ.બન્ધકાઃ ષષ્ટિ.વેતનાઃ, આર્ય.યુક્ત.આરોહક.માણવક.શૈલ.ખનકાઃ સર્વ.ઉપસ્થાયિનશ્ ચ ॥

આચાર્યા વિદ્યાવન્તશ્ ચ પૂજા.વેતનાનિ યથા.અર્હં લભેરન્ પઞ્ચ.શત.અવરં સહસ્ર.પરમ્ ॥

દશ.પણિકો યોજને દૂતો મધ્યમઃ, દશ.ઉત્તરે દ્વિ.ગુણ.વેતન આ.યોજન.શતાદ્ ઇતિ ॥

સમાન.વિદ્યેભ્યસ્ ત્રિ.ગુણ.વેતનો રાજા રાજ.સૂય.આદિષુ ક્રતુષુ ॥

રાજ્ઞઃ સારથિઃ સાહસ્રઃ ॥

કાપટિક.ઉદાસ્થિત.ગૃહ.પતિક.વૈદેહક.તાપસ.વ્યઞ્જનાઃ સાહસ્રાઃ ॥

ગ્રામ.ભૃતક.સત્ત્રિ.તીક્ષ્ણ.રસદ.ભિક્ષુક્યઃ પઞ્ચ.શતાઃ ॥

ચાર.સંચારિણો^અર્ધ.તૃતીય.શતાઃ, પ્રયાસ.વૃદ્ધ.વેતના વા ॥

શત.વર્ગ.સહસ્ર.વર્ગાણામ્ અધ્યક્ષા ભક્ત.વેતન.લાભમ્ આદેશં વિક્ષેપં ચ કુર્યુઃ ॥

અવિક્ષેપો રાજ.પરિગ્રહ.દુર્ગ.રાષ્ટ્ર.રક્ષ.અવેક્ષણેષુ ચ ॥

નિત્ય.મુખ્યાઃ સ્યુર્ અનેક.મુખ્યાશ્ ચ ॥

કર્મસુ મૃતાનાં પુત્ર.દારા ભક્ત.વેતનં લભેરન્ ॥

બાલ.વૃદ્ધ.વ્યાધિતાશ્ ચ^એષામ્ અનુગ્રાહ્યાઃ ॥

પ્રેત.વ્યાધિત.સૂતિકા.કૃત્યેષુ ચ^એષામ્ અર્થ.માન.કર્મ કુર્યાત્ ॥

અલ્પ.કોશઃ કુપ્ય.પશુ.ક્ષેત્રાણિ દદ્યાત્, અલ્પં ચ હિરણ્યમ્ ॥

શૂન્યં વા નિવેશયિતુમ્ અભ્યુત્થિતો હિરણ્યમ્ એવ દદ્યાત્, ન ગ્રામં ગ્રામ.સંજાત.વ્યવહાર.સ્થાપન.અર્થમ્ ॥

એતેન ભૃતાનામ્ અભૃતાનાં ચ વિદ્યા.કર્મભ્યાં ભક્ત.વેતન.વિશેષં ચ કુર્યાત્ ॥

ષષ્ટિ.વેતનસ્ય^આઢકં કૃત્વા હિરણ્ય.અનુરૂપં ભક્તં કુર્યાત્ ॥

પત્ત્ય્.અશ્વ.રથ.દ્વિપાઃ સૂર્ય.ઉદયે બહિઃ સંધિ.દિવસ.વર્જં શિલ્પ.યોગ્યાઃ કુર્યુઃ ॥

તેષુ રાજા નિત્ય.યુક્તઃ સ્યાત્, અભીક્ષ્ણં ચ^એષાં શિલ્પ.દર્શનં કુર્યાત્ ॥

કૃત.નર.ઇન્દ્ર.અઙ્કં શસ્ત્ર.આવરણમ્ આયુધ.અગારં પ્રવેશયેત્ ॥

અશસ્ત્રાશ્ ચરેયુઃ, અન્યત્ર મુદ્રા.અનુજ્ઞાતાત્ ॥

નષ્ટં.વિનષ્ટં વા દ્વિ.ગુણં દદ્યાત્ ॥

વિધ્વસ્ત.ગણનાં ચ કુર્યાત્ ॥

સાર્થિકાનાં શસ્ત્ર.આવરણમ્ અન્ત.પાલા ગૃહ્ણીયુઃ, સમુદ્રમ્ અવચારયેયુર્ વા ॥

યાત્રામ્ અભ્યુત્થિતો વા સેનામ્ ઉદ્યોજયેત્ ॥

તતો વૈદેહક.વ્યઞ્જનાઃ સર્વ.પણ્યાન્ય્ આયુધીયેભ્યો યાત્રા.કાલે દ્વિ.ગુણ.પ્રત્યાદેયાનિ દદ્યુઃ ॥

એવં રાજ.પણ્ય.યોગ.વિક્રયો વેતન.પ્રત્યાદાનં ચ ભવતિ ॥

એવમ્ અવેક્ષિત.આય.વ્યયઃ કોશ.દણ્ડ.વ્યસનં ન^અવાપ્નોતિ ॥

ઇતિ ભક્ત.વેતન.વિકલ્પઃ ॥
કz05.3.47અબ્। સત્ત્રિણશ્ ચ^આયુધીયાનાં વેશ્યાઃ કારુ.કુશીલવાઃ ।
કz05.3.47ચ્દ્। દણ્ડ.વૃદ્ધાશ્ ચ જાનીયુઃ શૌચ.અશૌચમ્ અતન્દ્રિતાઃ ॥એ
(પ્રોપેર્ ચોન્દુચ્ત્ fઓર્ અ દેપેન્દન્ત્)