અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 04.2

સંસ્થા.અધ્યક્ષઃ પણ્ય.સંસ્થાયાં પુરાણ.ભાણ્ડાનાં સ્વ.કરણ.વિશુદ્ધાનામ્ આધાનં વિક્રયં વા સ્થાપયેત્ ॥

તુલા.માન.ભાણ્ડાનિ ચ^અવેક્ષેત પૌતવ.અપચારાત્ ॥

પરિમાણી.દ્રોણયોર્ અર્ધ.પલ.હીન.અતિરિક્તમ્ અદોષઃ ॥

પલ.હીન.અતિરિક્તે દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ ॥

તેન પલ.ઉત્તરા દણ્ડ.વૃદ્ધિર્ વ્યાખ્યાતા ॥

તુલાયાઃ કર્ષ.હીન.અતિરિક્તમ્ અદોષઃ ॥

દ્વિ.કર્ષ.હીન.અતિરિક્તે ષટ્.પણો દણ્ડઃ ॥

તેન કર્ષ.ઉત્તરા દણ્ડ.વૃદ્ધિર્ વ્યાખ્યાતા ॥

આઢકસ્ય^અર્ધ.કર્ષ.હીન.અતિરિક્તમ્ અદોષઃ ॥

કર્ષ.હીન.અતિરિક્તે ત્રિ.પણો દણ્ડઃ ॥

તેન કર્ષ.ઉત્તરા દણ્ડ.વૃદ્ધિર્ વ્યાખ્યાતા ॥

તુલા.માન.વિશેષાણામ્ અતો^અન્યેષામ્ અનુમાનં કુર્યાત્ ॥

તુલા.માનાભ્યામ્ અતિરિક્તાભ્યાં ક્રીત્વા હીનાભ્યાં વિક્રીણાનસ્ય ત એવ દ્વિ.ગુણા દણ્ડાઃ ॥

ગણ્ય.પણ્યેષ્વ્ અષ્ટ.ભાગં પણ્ય.મૂલ્યેષ્વ્ અપહરતઃ ષણ્.ણવતિર્ દણ્ડઃ ॥

કાષ્ઠ.લોહ.મણિ.મયં રજ્જુ.ચર્મ.મૃણ્.મયં સૂત્ર.વલ્ક.રોમ.મયં વા જાત્યમ્ ઇત્ય્ અજાત્યં વિક્રય.આધાનં નયતો મૂલ્ય.અષ્ટ.ગુણો દણ્ડઃ ॥

સાર.ભાણ્ડમ્ ઇત્ય્ અસાર.ભાણ્ડં તજ્.જાતમ્ ઇત્ય્ અતજ્.જાતં રાધા.યુક્તમ્ ઇત્ય્ ઉપધિયુક્તં સમુદ્ગ.પરિવર્તિમં વા વિક્રય.આધાનં નયતો હીન.મૂલ્યં ચતુષ્પઞ્ચાશત્.પણો દણ્ડઃ, પણ.મૂલ્યં દ્વિ.ગુણો, દ્વિ.પણ.મૂલ્યં દ્વિ.શતઃ ॥

તેન^અર્ઘ.વૃદ્ધૌ દણ્ડ.વૃદ્ધિર્ વ્યાખ્યાતા ॥

કારુ.શિલ્પિનાં કર્મ.ગુણ.અપકર્ષમ્ આજીવં વિક્રય.ક્રય.ઉપઘાતં વા સમ્ભૂય સમુત્થાપયતાં સહસ્રં દણ્ડઃ ॥

વૈદેહકાનાં વા સમ્ભૂય પણ્યમ્ અવરુન્ધતામ્ અનર્ઘેણ વિક્રીણતાં વા સહસ્રં દણ્ડઃ ॥

તુલા.માન.અન્તરમ્ અર્ઘ.વર્ણ.અન્તરં વા - ધરકસ્ય માયકસ્ય વા પણ.મૂલ્યાદ્ અષ્ટ.ભાગં હસ્ત.દોષેણ^આચરતો દ્વિ.શતો દણ્ડઃ ॥

તેન દ્વિ.શત.ઉત્તરા દણ્ડ.વૃદ્ધિર્ વ્યાખ્યાતા ॥

ધાન્ય.સ્નેહ.ક્ષાર.લવણ.ગન્ધ.ભૈષજ્ય.દ્રવ્યાણાં સમ.વર્ણ.ઉપધાને દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ ॥

યન્.નિષૃષ્ટમ્ ઉપજીવેયુસ્ તદ્ એષાં દિવસ.સંજાતં સંખ્યાય વણિક્ સ્થાપયેત્ ॥

ક્રેતૃ.વિક્રેત્રોર્ અન્તર.પતિતમ્ આદાયાદ્ અન્યદ્ ભવતિ ॥

તેન ધાન્ય.પણ્ય.નિચયાંશ્ ચ^અનુજ્ઞાતાઃ કુર્યુઃ ॥

અન્યથા.નિચિતમ્ એષાં પણ્ય.અધ્યક્ષો ગૃહ્ણીયાત્ ॥

તેન ધાન્ય.પણ્ય.વિક્રયે વ્યવહરેત^અનુગ્રહેણ પ્રજાનામ્ ॥

અનુજ્ઞાત.ક્રયાદ્ ઉપરિ ચ^એષાં સ્વ.દેશીયાનાં પણ્યાનાં પઞ્ચકં શતમ્ આજીવં સ્થાપયેત્, પર.દેશીયાનાં દશકમ્ ॥

તતઃ પરમ્ અર્ઘં વર્ધયતાં ક્રયે વિક્રયે વા ભાવયતાં પણ.શતે પઞ્ચ.પણાદ્ દ્વિ.શતો દણ્ડઃ ॥

તેન^અર્ઘ.વૃદ્ધૌ દણ્ડ.વૃદ્ધિર્ વ્યાખ્યાતા ॥

સમ્ભૂય.ક્રયે ચ^એષામ્ અવિક્રીતે ન^અન્યં સમ્ભૂય.ક્રયં દદ્યાત્ ॥

પણ્ય.ઉપઘાતે ચ^એષામ્ અનુગ્રહં કુર્યાત્ ॥

પણ્ય.બાહુલ્યાત્ પણ્ય.અધ્યક્ષઃ સર્વ.પણ્યાન્ય્ એક.મુખાનિ વિક્રીણીત ॥

તેષ્વ્ અવિક્રીતેષુ ન^અન્યે વિક્રીણીરન્ ॥

તાનિ દિવસ.વેતનેન વિક્રીણીરન્ન્ અનુગ્રહેણ પ્રજાનામ્ ॥
કz04.2.36અબ્। દેશ.કાલ.અન્તરિતાનાં તુ પણ્યાનાં - પ્રક્ષેપં પણ્ય.નિષ્પત્તિં શુલ્કં વૃદ્ધિમ્ અવક્રયમ્ ।
કz04.2.36ચ્દ્। વ્યયાન્ અન્યાંશ્ ચ સંખ્યાય સ્થાપયેદ્ અર્ઘમ્ અર્ઘવિત્ ॥એ
(ઋએમેદિઅલ્ મેઅસુરેસ્ દુરિન્ગ્ ચલમિતિએસ્)