અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 04.3
દૈવાન્ય્ અષ્ટૌ મહા.ભયાનિ - અગ્નિર્ ઉદકં વ્યાધિર્ દુર્ભિક્ષં મૂષિકા વ્યાલાઃ સર્પા રક્ષાંસિ^ઇતિ ॥
તેભ્યો જન.પદં રક્ષેત્ ॥
ગ્રીષ્મે બહિર્.અધિશ્રયણં ગ્રામાઃ કુર્યુઃ, દશ.મૂલી.સંગ્રહેણ^અધિષ્ઠિતા વા ॥
નાગરિક.પ્રણિધાવ્ અગ્નિ.પ્રતિષેધો વ્યાખ્યાતઃ, નિશાન્ત.પ્રણિધૌ રાજ.પરિગ્રહે ચ ॥
બલિ.હોમ.સ્વસ્તિ.વાચનૈઃ પર્વસુ ચ^અગ્નિ.પૂજાઃ કારયેત્ ॥
વર્ષા.રાત્રમ્ આનૂપ.ગ્રામાઃ પૂર.વેલામ્ ઉત્સૃજ્ય વસેયુઃ ॥
કાષ્ઠ.વેણુ.નાવશ્ ચ^ઉપગૃહ્ણીયુઃ ॥
ઉહ્યમાનમ્ અલાબુ.દૃતિ.પ્લવ.ગણ્ડિકા.વેણિકાભિસ્ તારયેયુઃ ॥
અનભિસરતાં દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ, અન્યત્ર પ્લવ.હીનેભ્યઃ ॥
પર્વસુ ચ નદી.પૂજાઃ કારયેત્ ॥
માયા.યોગવિદો વેદવિદો વા વર્ષમ્ અભિચરેયુઃ ॥
વર્ષ.અવગ્રહે શચી.નાથ.ગઙ્ગા.પર્વત.મહા.કચ્છ.પૂજાઃ કારયેત્ ॥
વ્યાધિ.ભયમ્ ઔપનિષદિકૈઃ પ્રતીકારૈઃ પ્રતિકુર્યુઃ, ઔષધૈશ્ ચિકિત્સકાઃ શાન્તિ.પ્રાયશ્ચિત્તૈર્ વા સિદ્ધ.તાપસાઃ ॥
તેન મરકો વ્યાખ્યાતઃ ॥
તીર્થ.અભિષેચનં મહા.કચ્છ.વર્ધનં ગવાં શ્મશાન.અવદોહનં કબન્ધ.દહનં દેવ.રાત્રિં ચ કારયેત્ ॥
પશુ.વ્યાધિ.મરકે સ્થાન.અર્થ.નીરાજનં સ્વ.દૈવત.પૂજનં ચ કારયેત્ ॥
દુર્ભિક્ષે રાજા બીજ.ભક્ત.ઉપગ્રહં કૃત્વા^અનુગ્રહં કુર્યાત્, દુર્ગ.સેતુ.કર્મ વા ભક્ત.અનુગ્રહેણ, ભક્ત.સંવિભાગં વા, દેશ.નિક્ષેપં વા ॥
મિત્રાણિ વા વ્યપાશ્રયેત, કર્શનં વમનં વા કુર્યાત્ ॥
નિષ્પન્ન.સસ્યમ્ અન્ય.વિષયં વા સજન.પદો યાયાત્, સમુદ્ર.સરસ્.તટાકાનિ વા સંશ્રયેત ॥
ધાન્ય.શાક.મૂલ.ફલ.આવાપાન્ વા સેતુષુ કુર્વીત, મૃગ.પશુ.પક્ષિ.વ્યાલ.મત્સ્ય.આરમ્ભાન્ વા ॥
મૂષિક.ભયે માર્જાર.નકુલ.ઉત્સર્ગઃ ॥
તેષાં ગ્રહણ.હિંસાયાં દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ, શુનામ્ અનિગ્રહે ચ^અન્યત્ર^અરણ્ય.ચરેભ્યઃ ॥
સ્નુહિ.ક્ષીર.લિપ્તાનિ ધાન્યાનિ વિસૃજેદ્, ઉપનિષદ્.યોગ.યુક્તાનિ વા ॥
મૂષિક.કરં વા પ્રયુઞ્જીત ॥
શાન્તિં વા સિદ્ધ.તાપસાઃ કુર્યુઃ ॥
પર્વસુ ચ મૂષિક.પૂજાઃ કારયેત્ ॥
તેન શલભ.પક્ષિ.ક્રિમિ.ભય.પ્રતીકારા વ્યાખ્યાતાઃ ॥
વ્યાલ.ભયે મદન.રસ.યુક્તાનિ પશુ.શવાનિ પ્રસૃજેત્, મદન.કોદ્રવ.પૂર્ણાન્ય્ ઔદર્યાણિ વા ॥
લુબ્ધકાઃ શ્વ.ગણિનો વા કૂટ.પઞ્જર.અવપાતૈશ્ ચરેયુઃ ॥
આવરણિનઃ શસ્ત્ર.પાણયો વ્યાલાન્ અભિહન્યુઃ ॥
અનભિસર્તુર્ દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ ॥
સ એવ લાભો વ્યાલ.ઘાતિનઃ ॥
પર્વસુ ચ પર્વત.પૂજાઃ કારયેત્ ॥
તેન મૃગ.પશુ.પક્ષિ.સંઘ.ગ્રાહ.પ્રતીકારા વ્યાખ્યાતાઃ ॥
સર્પ.ભયે મન્ત્રૈર્ ઓષધિભિશ્ ચ જાઙ્ગુલીવિદશ્ ચરેયુઃ ॥
સમ્ભૂય વા^અપિ સર્પાન્ હન્યુઃ ॥
અથર્વ.વેદવિદો વા^અભિચરેયુઃ ॥
પર્વસુ ચ નાગ.પૂજાઃ કારયેત્ ॥
તેન^ઉદક.પ્રાણિ.ભય.પ્રતીકારા વ્યાખ્યાતાઃ ॥
રક્ષો.ભયે રક્ષો.ઘ્નાન્ય્ અથર્વ.વેદવિદો માયા.યોગવિદો વા કર્માણિ કુર્યુઃ ॥
પર્વસુ ચ વિતર્દિચ્.છત્ર.ઉલ્લોપિકા.હસ્ત.પતાકાચ્.છાગ.ઉપહારૈશ્ ચૈત્ય.પૂજાઃ કારયેત્ ॥
"ચરું વશ્ ચરામઃ" ઇત્ય્ એવં સર્વ.ભયેષ્વ્ અહો.રાત્રં ચરેયુઃ ॥
સર્વત્ર ચ^ઉપહતાન્ પિતા^ઇવ^અનુગૃહ્ણીયાત્ ॥
કz04.3.44અબ્। માયા.યોગવિદસ્ તસ્માદ્ વિષયે સિદ્ધ.તાપસાઃ ।
કz04.3.44ચ્દ્। વસેયુઃ પૂજિતા રાજ્ઞા દૈવ.આપત્.પ્રતિકારિણઃ ॥એ
(ઙુઅર્દિન્ગ્ અગૈન્સ્ત્ પેર્સોન્સ્ wઇથ્ સેચ્રેત્ મેઅન્સ્ ઓf ઇન્ચોમે)
મૂળ પાઠ: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0