Language

ENहिગુ
Scripture Library

Arthashastra · Chapter 04.2

04.2.01

saṃsthā.adhyakṣaḥ paṇya.saṃsthāyāṃ purāṇa.bhāṇḍānāṃ sva.karaṇa.viśuddhānām ādhānaṃ vikrayaṃ vā sthāpayet //

04.2.02

tulā.māna.bhāṇḍāni ca^avekṣeta pautava.apacārāt //

04.2.03

parimāṇī.droṇayor ardha.pala.hīna.atiriktam adoṣaḥ //

04.2.04

pala.hīna.atirikte dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

04.2.05

tena pala.uttarā daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //

04.2.06

tulāyāḥ karṣa.hīna.atiriktam adoṣaḥ //

04.2.07

dvi.karṣa.hīna.atirikte ṣaṭ.paṇo daṇḍaḥ //

04.2.08

tena karṣa.uttarā daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //

04.2.09

āḍhakasya^ardha.karṣa.hīna.atiriktam adoṣaḥ //

04.2.10

karṣa.hīna.atirikte tri.paṇo daṇḍaḥ //

04.2.11

tena karṣa.uttarā daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //

04.2.12

tulā.māna.viśeṣāṇām ato^anyeṣām anumānaṃ kuryāt //

04.2.13

tulā.mānābhyām atiriktābhyāṃ krītvā hīnābhyāṃ vikrīṇānasya ta eva dvi.guṇā daṇḍāḥ //

04.2.14

gaṇya.paṇyeṣv aṣṭa.bhāgaṃ paṇya.mūlyeṣv apaharataḥ ṣaṇ.ṇavatir daṇḍaḥ //

04.2.15

kāṣṭha.loha.maṇi.mayaṃ rajju.carma.mṛṇ.mayaṃ sūtra.valka.roma.mayaṃ vā jātyam ity ajātyaṃ vikraya.ādhānaṃ nayato mūlya.aṣṭa.guṇo daṇḍaḥ //

04.2.16

sāra.bhāṇḍam ity asāra.bhāṇḍaṃ taj.jātam ity ataj.jātaṃ rādhā.yuktam ity upadhiyuktaṃ samudga.parivartimaṃ vā vikraya.ādhānaṃ nayato hīna.mūlyaṃ catuṣpañcāśat.paṇo daṇḍaḥ, paṇa.mūlyaṃ dvi.guṇo, dvi.paṇa.mūlyaṃ dvi.śataḥ //

04.2.17

tena^argha.vṛddhau daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //

04.2.18

kāru.śilpināṃ karma.guṇa.apakarṣam ājīvaṃ vikraya.kraya.upaghātaṃ vā sambhūya samutthāpayatāṃ sahasraṃ daṇḍaḥ //

04.2.19

vaidehakānāṃ vā sambhūya paṇyam avarundhatām anargheṇa vikrīṇatāṃ vā sahasraṃ daṇḍaḥ //

04.2.20

tulā.māna.antaram argha.varṇa.antaraṃ vā - dharakasya māyakasya vā paṇa.mūlyād aṣṭa.bhāgaṃ hasta.doṣeṇa^ācarato dvi.śato daṇḍaḥ //

04.2.21

tena dvi.śata.uttarā daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //

04.2.22

dhānya.sneha.kṣāra.lavaṇa.gandha.bhaiṣajya.dravyāṇāṃ sama.varṇa.upadhāne dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //

04.2.23

yan.niṣṛṣṭam upajīveyus tad eṣāṃ divasa.saṃjātaṃ saṃkhyāya vaṇik sthāpayet //

04.2.24

kretṛ.vikretror antara.patitam ādāyād anyad bhavati //

04.2.25

tena dhānya.paṇya.nicayāṃś ca^anujñātāḥ kuryuḥ //

04.2.26

anyathā.nicitam eṣāṃ paṇya.adhyakṣo gṛhṇīyāt //

04.2.27

tena dhānya.paṇya.vikraye vyavahareta^anugraheṇa prajānām //

04.2.28

anujñāta.krayād upari ca^eṣāṃ sva.deśīyānāṃ paṇyānāṃ pañcakaṃ śatam ājīvaṃ sthāpayet, para.deśīyānāṃ daśakam //

04.2.29

tataḥ param arghaṃ vardhayatāṃ kraye vikraye vā bhāvayatāṃ paṇa.śate pañca.paṇād dvi.śato daṇḍaḥ //

04.2.30

tena^argha.vṛddhau daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //

04.2.31

sambhūya.kraye ca^eṣām avikrīte na^anyaṃ sambhūya.krayaṃ dadyāt //

04.2.32

paṇya.upaghāte ca^eṣām anugrahaṃ kuryāt //

04.2.33

paṇya.bāhulyāt paṇya.adhyakṣaḥ sarva.paṇyāny eka.mukhāni vikrīṇīta //

04.2.34

teṣv avikrīteṣu na^anye vikrīṇīran //

04.2.35

tāni divasa.vetanena vikrīṇīrann anugraheṇa prajānām //
KAZ04.2.36ab/ deśa.kāla.antaritānāṃ tu paṇyānāṃ - prakṣepaṃ paṇya.niṣpattiṃ śulkaṃ vṛddhim avakrayam /
KAZ04.2.36cd/ vyayān anyāṃś ca saṃkhyāya sthāpayed argham arghavit //E
(ṛemedial measures during calamities)

Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc