Arthashastra · Chapter 04.2
saṃsthā.adhyakṣaḥ paṇya.saṃsthāyāṃ purāṇa.bhāṇḍānāṃ sva.karaṇa.viśuddhānām ādhānaṃ vikrayaṃ vā sthāpayet //
tulā.māna.bhāṇḍāni ca^avekṣeta pautava.apacārāt //
parimāṇī.droṇayor ardha.pala.hīna.atiriktam adoṣaḥ //
pala.hīna.atirikte dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //
tena pala.uttarā daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //
tulāyāḥ karṣa.hīna.atiriktam adoṣaḥ //
dvi.karṣa.hīna.atirikte ṣaṭ.paṇo daṇḍaḥ //
tena karṣa.uttarā daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //
āḍhakasya^ardha.karṣa.hīna.atiriktam adoṣaḥ //
karṣa.hīna.atirikte tri.paṇo daṇḍaḥ //
tena karṣa.uttarā daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //
tulā.māna.viśeṣāṇām ato^anyeṣām anumānaṃ kuryāt //
tulā.mānābhyām atiriktābhyāṃ krītvā hīnābhyāṃ vikrīṇānasya ta eva dvi.guṇā daṇḍāḥ //
gaṇya.paṇyeṣv aṣṭa.bhāgaṃ paṇya.mūlyeṣv apaharataḥ ṣaṇ.ṇavatir daṇḍaḥ //
kāṣṭha.loha.maṇi.mayaṃ rajju.carma.mṛṇ.mayaṃ sūtra.valka.roma.mayaṃ vā jātyam ity ajātyaṃ vikraya.ādhānaṃ nayato mūlya.aṣṭa.guṇo daṇḍaḥ //
sāra.bhāṇḍam ity asāra.bhāṇḍaṃ taj.jātam ity ataj.jātaṃ rādhā.yuktam ity upadhiyuktaṃ samudga.parivartimaṃ vā vikraya.ādhānaṃ nayato hīna.mūlyaṃ catuṣpañcāśat.paṇo daṇḍaḥ, paṇa.mūlyaṃ dvi.guṇo, dvi.paṇa.mūlyaṃ dvi.śataḥ //
tena^argha.vṛddhau daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //
kāru.śilpināṃ karma.guṇa.apakarṣam ājīvaṃ vikraya.kraya.upaghātaṃ vā sambhūya samutthāpayatāṃ sahasraṃ daṇḍaḥ //
vaidehakānāṃ vā sambhūya paṇyam avarundhatām anargheṇa vikrīṇatāṃ vā sahasraṃ daṇḍaḥ //
tulā.māna.antaram argha.varṇa.antaraṃ vā - dharakasya māyakasya vā paṇa.mūlyād aṣṭa.bhāgaṃ hasta.doṣeṇa^ācarato dvi.śato daṇḍaḥ //
tena dvi.śata.uttarā daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //
dhānya.sneha.kṣāra.lavaṇa.gandha.bhaiṣajya.dravyāṇāṃ sama.varṇa.upadhāne dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ //
yan.niṣṛṣṭam upajīveyus tad eṣāṃ divasa.saṃjātaṃ saṃkhyāya vaṇik sthāpayet //
kretṛ.vikretror antara.patitam ādāyād anyad bhavati //
tena dhānya.paṇya.nicayāṃś ca^anujñātāḥ kuryuḥ //
anyathā.nicitam eṣāṃ paṇya.adhyakṣo gṛhṇīyāt //
tena dhānya.paṇya.vikraye vyavahareta^anugraheṇa prajānām //
anujñāta.krayād upari ca^eṣāṃ sva.deśīyānāṃ paṇyānāṃ pañcakaṃ śatam ājīvaṃ sthāpayet, para.deśīyānāṃ daśakam //
tataḥ param arghaṃ vardhayatāṃ kraye vikraye vā bhāvayatāṃ paṇa.śate pañca.paṇād dvi.śato daṇḍaḥ //
tena^argha.vṛddhau daṇḍa.vṛddhir vyākhyātā //
sambhūya.kraye ca^eṣām avikrīte na^anyaṃ sambhūya.krayaṃ dadyāt //
paṇya.upaghāte ca^eṣām anugrahaṃ kuryāt //
paṇya.bāhulyāt paṇya.adhyakṣaḥ sarva.paṇyāny eka.mukhāni vikrīṇīta //
teṣv avikrīteṣu na^anye vikrīṇīran //
tāni divasa.vetanena vikrīṇīrann anugraheṇa prajānām //
KAZ04.2.36ab/ deśa.kāla.antaritānāṃ tu paṇyānāṃ - prakṣepaṃ paṇya.niṣpattiṃ śulkaṃ vṛddhim avakrayam /
KAZ04.2.36cd/ vyayān anyāṃś ca saṃkhyāya sthāpayed argham arghavit //E
(ṛemedial measures during calamities)
Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0