અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 03.7

"પર.પરિગ્રહે બીજમ્ ઉત્સૃષ્ટં ક્ષેત્રિણઃ" ઇત્ય્ આચાર્યાઃ ॥

"માતા ભસ્ત્રા, યસ્ય રેતસ્ તસ્ય^અપત્યમ્" ઇત્ય્ અપરે ॥

વિદ્યમાનમ્ ઉભયમ્ ઇતિ કૌટિલ્યઃ ॥

સ્વયં.જાતઃ કૃત.ક્રિયાયામ્ ઔરસઃ ॥

તેન તુલ્યઃ પુત્રિકા.પુત્રઃ ॥

સગોત્રેણ^અન્ય.ગોત્રેણ વા નિયુક્તેન ક્ષેત્ર.જાતઃ ક્ષેત્રજઃ પુત્રઃ ॥

જનયિતુર્ અસત્ય્ અન્યસ્મિન્ પુત્રે સ એવ દ્વિ.પિતૃકો દ્વિ.ગોત્રો વા દ્વયોર્ અપિ સ્વધા.રિક્થ.ભાગ્ ભવતિ ॥

તત્.સધર્મા બન્ધૂનાં ગૃહે ગૂઢ.જાતસ્ તુ ગૂઢજઃ ॥

બન્ધુના^ઉત્સૃષ્ટો^અપવિદ્ધઃ સંસ્કર્તુઃ પુત્રઃ ॥

કન્યા.ગર્ભઃ કાનીનઃ ॥

સગર્ભ.ઊઢાયાઃ સહ.ઊઢઃ ॥

પુનર્.ભૂતાયાઃ પૌનર્ભવઃ ॥

સ્વયં.જાતઃ પિતુર્ બન્ધૂનાં ચ દાયાદઃ ॥

પર.જાતઃ સંસ્કર્તુર્ એવ ન બન્ધૂનામ્ ॥

તત્.સધર્મા માતા.પિતૃભ્યામ્ અદ્ભિર્ મુક્તો દત્તઃ ॥

સ્વયં બન્ધુભિર્ વા પુત્ર.ભાવ.ઉપગત ઉપગતઃ ॥

પુત્રત્વે^અધિકૃતઃ કૃતકઃ ॥

પરિક્રીતઃ ક્રીતઃ ॥ ઇતિ ।

ઔરસે તુ^ઉત્પન્ને સવર્ણાસ્ તૃતીય.અંશ.હરાઃ, અસવર્ણા ગ્રાસ.આચ્છાદન.ભાગિનઃ ॥

બ્રાહ્મણ.ક્ષત્રિયયોર્ અનન્તરા.પુત્રાઃ સવર્ણાઃ, એક.અન્તરા અસવર્ણાઃ ॥

બ્રાહ્મણસ્ય વૈશ્યાયામ્ અમ્બષ્ઠઃ, શૂદ્રાયાં નિષાદઃ પારશવો વા ॥

ક્ષત્રિયસ્ય શૂદ્રાયામ્ ઉગ્રઃ ॥

શૂદ્ર એવ વૈશ્યસ્ય ॥

સવર્ણાસુ ચ^એષામ્ અચરિત.વ્રતેભ્યો જાતા વ્રાત્યાઃ ॥

ઇત્ય્ અનુલોમાઃ ॥

શૂદ્રાદ્ આયોગવ.ક્ષત્ત.ચણ્ડાલાઃ ॥

વૈશ્યાન્ માગધ.વૈદેહકૌ ॥

ક્ષત્રિયાત્ સૂતઃ ॥

પૌરાણિકસ્ ત્વ્ અન્યઃ સૂતો માગધશ્ ચ, બ્રહ્મ.ક્ષત્રાદ્ વિશેષઃ ॥

ત એતે પ્રતિલોમાઃ સ્વધર્મ.અતિક્રમાદ્ રાજ્ઞઃ સમ્ભવન્તિ ॥

ઉગ્રાન્ નૈષાદ્યાં કુક્કુટઃ, વિપર્યયે પુલ્કસઃ ॥

વૈદેહિકાયામ્ અમ્બષ્ઠાદ્ વૈણઃ, વિપર્યયે કુશીલવઃ ॥

ક્ષત્તાયામ્ ઉગ્રાત્^શ્વ.પાકઃ ॥

ઇત્ય્ એતે^અન્યે ચ^અન્તરાલાઃ ॥

કર્મણા વૈશ્યો રથ.કારઃ ॥

તેષાં સ્વ.યોનૌ વિવાહઃ, પૂર્વ.અપર.ગામિત્વં વૃત્ત.અનુવૃત્તં ચ ॥

શૂદ્ર.સધર્માણો વા, અન્યત્ર ચણ્ડાલેભ્યઃ ॥

કેવલમ્ એવં વર્તમાનઃ સ્વર્ગમ્ આપ્નોતિ રાજા, નરકમ્ અન્યથા ॥

સર્વેષામ્ અન્તરાલાનાં સમો વિભાગઃ ॥
કz03.7.40અબ્। દેશસ્ય જાત્યાઃ સંઘસ્ય ધર્મો ગ્રામસ્ય વા^અપિ યઃ ।
કz03.7.40ચ્દ્। ઉચિતસ્ તસ્ય તેન^એવ દાય.ધર્મં પ્રકલ્પયેત્ ॥એ
(ઇમ્મોવબ્લે પ્રોપેર્ત્ય્)
(ડ્wએલ્લિન્ગ્-પ્લચેસ્)