અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 03.8
સામન્ત.પ્રત્યયા વાસ્તુ.વિવાદાઃ ॥
ગૃહં ક્ષેત્રમ્ આરામઃ સેતુ.બન્ધસ્ તટાકમ્ આધારો વા વાસ્તુઃ ॥
કર્ણ.કીલ.આયસ.સમ્બન્ધો^અનુગૃહં સેતુઃ ॥
યથા.સેતુ.ભોગં વેશ્મ કારયેત્ ॥
અભૂતં વા પર.કુડ્યાદ્ અપક્રમ્ય દ્વાવ્ અરત્ની ત્રિપદીં વા દેશ.બન્ધં કારયેત્ ॥
અવસ્કરં ભ્રમમ્ ઉદ.પાનં વા ન ગૃહ.ઉચિતાદ્ અન્યત્ર, અન્યત્ર સૂતિકા.કૂપાદ્ આ.નિર્દશ.અહાદ્ ઇતિ ॥
તસ્ય^અતિક્રમે પૂર્વઃ સાહસ.દણ્ડઃ ॥
તેન^ઇન્ધનાવઘાતન.કૃતં કલ્યાણ.કૃત્યેષ્વ્ આચામ.ઉદક.માર્ગાશ્ ચ વ્યાખ્યાતાઃ ॥
ત્રિપદી.પ્રતિક્રાન્તમ્ અધ્યર્ધમ્ અરત્નિં વા ગાઢ.પ્રસૃતમ્ ઉદક.માર્ગં પ્રસ્રવણ.પ્રપાતં વા કારયેત્ ॥
તસ્ય^અતિક્રમે ચતુષ્.પઞ્ચાશત્.પણો દણ્ડઃ ॥
એકપદી.પ્રતિક્રાન્તમ્ અરત્નિં વા ચક્રિ.ચતુષ્પદ.સ્થાનમ્ અગ્નિષ્ઠમ્ ઉદન્.જર.સ્થાનં રોચનીં કુટ્ટનીં વા કારયેત્ ॥
તસ્ય^અતિક્રમે ચતુર્.વિંશતિ.પણો દણ્ડઃ ॥
સર્વ.વાસ્તુકયોઃ પ્રાક્ષિપ્તકયોર્ વા શાલયોઃ કિષ્કુર્ અન્તરિકા ત્રિપદી વા ॥
તયોશ્ ચતુર્.અઙ્ગુલં નીપ્ર.અન્તરમ્<નીવ્ર.અન્તરમ્?> સમારૂઢકં વા ॥
કિષ્કુ.માત્રમ્ આણિ.દ્વારમ્ અન્તરિકાયાં ખણ્ડ.ફુલ્લ.અર્થમ્ અસમ્પાતં કારયેત્ ॥
પ્રકાશ.અર્થમ્ અલ્પમ્ ઊર્ધ્વં વાત.અયનં કારયેત્ ॥
તદ્.અવસિતે વેશ્મનિચ્^છાદયેત્ ॥
સમ્ભૂય વા ગૃહ.સ્વામિનો યથા.ઇષ્ટં કારયેયુઃ, અનિષ્ટં વારયેયુઃ ॥
વાન.લટ્યાશ્ ચ^ઊર્ધ્વમ્ આવાર્ય.ભાગં કટ.પ્રચ્છન્નમ્ અવમર્શ.ભિત્તિં વા કારયેદ્ વર્ષ.આબાધ.ભયાત્ ॥
તસ્ય^અતિક્રમે પૂર્વઃ સાહસ.દણ્ડઃ, પ્રતિલોમ.દ્વાર.વાત.અયન.બાધાયાં ચ, અન્યત્ર રાજ.માર્ગ.રથ્યાભ્યઃ ॥
ખાત.સોપાન.પ્રણાલી.નિશ્રેણ્ય્.અવસ્કર.ભાગૈર્ બહિર્.બાધાયાં ભોગ.નિગ્રહે ચ ॥
પર.કુડ્યમ્ ઉદકેન^ઉપઘ્નતો દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ, મૂત્ર.પુરીષ.ઉપઘાતે દ્વિ.ગુણઃ ॥
પ્રણાલી.મોક્ષો વર્ષતિ, અન્યથા દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ ॥
પ્રતિષિદ્ધસ્ય ચ વસતઃ, નિરસ્યતશ્ ચ^અવક્રયિણમ્ અન્યત્ર પારુષ્ય.સ્તેય.સાહસ.સંગ્રહણ.મિથ્યા.ભોગેભ્યઃ ॥
સ્વયં.અભિપ્રસ્થિતો વર્ષ.અવક્રય.શેષં દદ્યાત્ ॥
સામાન્યે વેશ્મનિ સાહાય્યમ્ અપ્રયચ્છતઃ, સામાન્યમ્ ઉપરુન્ધતો ભોગં ચ ગૃહે દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ ॥
વિનાશયતસ્ તદ્.દ્વિ.ગુણઃ ॥
કz03.8.28અબ્। કોષ્ઠક.અઙ્ગણ.વર્ચાનામ્ અગ્નિ.કુટ્ટન.શાલયોઃ ।
કz03.8.28ચ્દ્। વિવૃતાનાં ચ સર્વેષાં સામાન્યો ભોગ ઇષ્યતે ॥એ
(ષલે ઓf ઇમ્મોવબ્લે પ્રોપેર્ત્ય્^ fઇxઇન્ગ્ ઓf બોઉન્દરિએસ્^ એન્ચ્રોઅછ્મેન્ત્ અન્દ્ ડમગે)
મૂળ પાઠ: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0