અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 03.5

અનીશ્વરાઃ પિતૃમન્તઃ સ્થિત.પિતૃ.માતૃકાઃ પુત્રાઃ ॥

તેષામ્ ઊર્ધ્વં પિતૃતો દાય.વિભાગઃ પિતૃ.દ્રવ્યાણામ્ ॥

સ્વયં.આર્જિતમ્ અવિભાજ્યમ્, અન્યત્ર પિતૃ.દ્રવ્યાદ્ ઉત્થિતેભ્યઃ ॥

પિતૃ.દ્રવ્યાદ્ અવિભક્ત.ઉપગતાનાં પુત્રાઃ પૌત્રા વા આ.ચતુર્થાદ્ ઇત્ય્ અંશ.ભાજઃ ॥

તાવદ્ અવિચ્છિન્નઃ પિણ્ડો ભવતિ ॥

વિચ્છિન્ન.પિણ્ડાઃ સર્વે સમં વિભજેરન્ ॥

અપિતૃ.દ્રવ્યા વિભક્ત.પિતૃ.દ્રવ્યા વા સહ જીવન્તઃ પુનર્ વિભજેરન્ ॥

યતશ્ ચ^ઉત્તિષ્ઠેત સ દ્વ્ય્.અંશં લભેત ॥

દ્રવ્યમ્ અપુત્રસ્ય સોદર્યા ભ્રાતરઃ સહ.જીવિનો વા હરેયુઃ કન્યાશ્ ચ ॥

રિક્થં પુત્રવતઃ પુત્રા દુહિતરો વા ધર્મિષ્ઠેષુ વિવાહેષુ જાતાઃ ॥

તદ્.અભાવે પિતા ધરમાણઃ ॥

પિત્ર્.અભાવે ભ્રાતરો ભ્રાતૃ.પુત્રાશ્ ચ ॥

અપિતૃકા બહવો^અપિ ચ ભ્રાતરો ભ્રાતૃ.પુત્રાશ્ ચ પિતુર્ એકમ્ અંશં હરેયુઃ ॥

સોદર્યાણામ્ અનેક.પિતૃકાણાં પિતૃતો દાય.વિભાગઃ ॥03.5.15। પિતૃ.ભ્રાતૃ.પુત્રાણાં પૂર્વે વિદ્યમાને ન^અપરમ્ અવલમ્બન્તે, જ્યેષ્ઠે ચ કનિષ્ઠમ્ અર્થ.ગ્રાહિણમ્ ॥

જીવદ્.વિભાગે પિતા ન^એકં વિશેષયેત્ ॥

ન ચ^એકમ્ અકારણાન્ નિર્વિભજેત ॥

પિતુર્ અસત્ય્ અર્થે જ્યેષ્ઠાઃ કનિષ્ઠાન્ અનુગૃહ્ણીયુઃ, અન્યત્ર મિથ્યા.વૃત્તેભ્યઃ ॥

પ્રાપ્ત.વ્યવહારાણાં વિભાગઃ ॥

અપ્રાપ્ત.વ્યવહારાણાં દેય.વિશુદ્ધં માતૃ.બન્ધુષુ ગ્રામ.વૃદ્ધેષુ વા સ્થાપયેયુઃ આ.વ્યવહાર.પ્રાપણાત્, પ્રોષિતસ્ય વા ॥

સમ્નિવિષ્ટ.સમમ્ અસમ્નિવિષ્ટેભ્યો નૈવેશનિકં દદ્યુઃ, કન્યાભ્યશ્ ચ પ્રાદાનિકમ્ ॥

ઋણ.રિક્થયોઃ સમો વિભાગઃ ॥

"ઉદ.પાત્રાણ્ય્ અપિ નિષ્કિંચના વિભજેરન્" ઇત્ય્ આચાર્યાઃ ॥

છલમ્ એતદ્ ઇતિ કૌટિલ્યઃ ॥

સતો^અર્થસ્ય વિભાગો ન^અસતઃ ॥

એતાવાન્ અર્થઃ સામાન્યસ્ તસ્ય^એતાવાન્ પ્રત્ય્.અંશ ઇત્ય્ અનુભાષ્ય બ્રુવન્ સાક્ષિષુ વિભાગં કારયેત્ ॥

દુર્વિભક્તમ્ અન્યોન્ય.અપહૃતમ્ અન્તર્હિતમ્ અવિજ્ઞાત.ઉત્પન્નં વા પુનર્ વિભજેરન્ ॥

અદાયાદકં રાજા હરેત્ સ્ત્રી.વૃત્તિ.પ્રેત.કાર્ય.વર્જમ્, અન્યત્ર શ્રોત્રિય.દ્રવ્યાત્ ॥

તત્ ત્રૈવેદ્યેભ્યઃ પ્રયચ્છેત્ ॥

પતિતઃ પતિતાજ્ જાતઃ ક્લીબશ્ ચ^અનંશાઃ, જડ.ઉન્મત્ત.અન્ધ.કુષ્ઠિનશ્ ચ ॥

સતિ ભાર્ય.અર્થે તેષામ્ અપત્યમ્ અતદ્.વિધં ભાગં હરેત્ ॥

ગ્રાસ.આચ્છાદનમ્ ઇતરે પતિત.વર્જાઃ ॥
કz03.5.33અબ્। તેષાં ચ કૃત.દારાણાં લુપ્તે પ્રજનને સતિ ।
કz03.5.33ચ્દ્। સૃજેયુર્ બાન્ધવાઃ પુત્રાંસ્ તેષામ્ અંશાન્ પ્રકલ્પયેત્ ॥એ
(ડિવિસિઓન્ ઇન્તો સ્હરેસ્)