અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 03.20

દ્યૂત.અધ્યક્ષો દ્યૂતમ્ એક.મુખં કારયેત્ ॥

અન્યત્ર દીવ્યતો દ્વાદશ.પણો દણ્ડો ગૂઢ.આજીવિ.જ્ઞાપન.અર્થમ્ ॥

"દ્યૂત.અભિયોગે જેતુઃ પૂર્વઃ સાહસ.દણ્ડઃ, પરાજિતસ્ય મધ્યમઃ ॥

બાલિશ.જાતીયો હ્ય્ એષ જેતુ.કામઃ પરાજયં ન ક્ષમતે" ઇત્ય્ આચાર્યાઃ ॥

ન^ઇત્ય્ કૌટિલ્યઃ ॥

પરાજિતશ્ ચેદ્ દ્વિ.ગુણ.દણ્ડઃ ક્રિયેત ન કશ્ચન રાજાનમ્ અભિસરિષ્યતિ ॥

પ્રાયશો હિ કિતવાઃ કૂટ.દેવિનઃ ॥

તેષામ્ અધ્યક્ષાઃ શુદ્ધાઃ કાકણીર્ અક્ષાંશ્ ચ સ્થાપયેયુઃ ॥

કાકણ્ય્.અક્ષાણામ્ અન્ય.ઉપધાને દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ, કૂટ.કર્મણિ પૂર્વઃ સાહસ.દણ્ડો જિત.પ્રત્યાદાનમ્, ઉપધૌ સ્તેય.દણ્ડશ્ ચ ॥

જિત.દ્રવ્યાદ્ અધ્યક્ષઃ પઞ્ચકં શતમ્ આદદીત, કાકણ્ય્.અક્ષ.અરાલા.શલાકા.અવક્રયમ્ ઉદક.ભૂમિ.કર્મ.ક્રયં ચ ॥

દ્રવ્યાણામ્ આધાનં વિક્રયં ચ કુર્યાત્ ॥

અક્ષ.ભૂમિ.હસ્ત.દોષાણાં ચ^અપ્રતિષેધને દ્વિ.ગુણો દણ્ડઃ ॥

તેન સમાહ્વયો વ્યાખ્યાતઃ, અન્યત્ર વિદ્યા.શિલ્પ.સમાહ્વયાત્ । ઇતિ ॥

પ્રકીર્ણકં તુ - યાચિતક.અવક્રીતક.આહિતક.નિક્ષેપકાણાં યથા.દેશ.કાલમ્ અદાને, યામચ્.છાયા.સમુપવેશ.સંસ્થિતીનાં વા દેશ.કાલ.અતિપાતને, ગુલ્મતર.દેયં બ્રાહ્મણં સાધયતઃ, પ્રતિવેશ.અનુવેશયોર્ ઉપરિ નિમન્ત્રણે ચ દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ ॥

સંદિષ્ટમ્ અર્થમ્ અપ્રયચ્છતો, ભ્રાતૃ.ભાર્યાં હસ્તેન લઙ્ઘયતો, રૂપ.આજીવામ્ અન્ય.ઉપરુદ્ધાં ગચ્છતઃ, પર.વક્તવ્યં પણ્યં ક્રીણાનસ્ય, સમુદ્રં ગૃહમ્ ઉદ્ભિન્દતઃ, સામન્ત.ચત્વારિંશત્.કુલ્ય.આબાધામ્ આચરતશ્ ચ^અષ્ટ.ચત્વારિંશત્.પણો દણ્ડઃ ॥

કુલ.નીવી.ગ્રાહકસ્ય^અપવ્યયને, વિધવાં છન્દ.વાસિનીં પ્રસહ્ય^અધિચરતઃ, ચણ્ડાલસ્ય^આર્યાં સ્પૃશતઃ, પ્રત્યાસન્નમ્ આપદ્ય્ અનભિધાવતો, નિષ્કારણમ્ અભિધાવનં કુર્વતઃ, શાક્ય.આજીવક.આદીન્ વૃષલ.પ્રવ્રજિતાન્ દેવ.પિતૃ.કાર્યેષુ ભોજયતઃ શત્યો દણ્ડઃ ॥

શપથ.વાક્ય.અનુયોગમ્ અનિષૃષ્ટં કુર્વતઃ, યુક્ત.કર્મ ચ^અયુક્તસ્ય, ક્ષુદ્ર.પશુ.વૃષાણાં પુંસ્ત્વ.ઉપઘાતિનઃ, દાસ્યા ગર્ભમ્ ઔષધેન પાતયતશ્ ચ પૂર્વઃ સાહસ.દણ્ડઃ ॥

પિતા.પુત્રયોર્ દમ્પત્યોર્ ભ્રાતૃ.ભગિન્યોર્ માતુલ.ભગિનેયયોઃ શિષ્ય.આચાર્યયોર્ વા પરસ્પરમ્ અપતિતં ત્યજતઃ, સાર્થ.આભિપ્રયાતં ગ્રામ.મધ્યે વા ત્યજતઃ પૂર્વઃ સાહસ.દણ્ડઃ, કાન્તારે મધ્યમઃ, તન્.નિમિત્તં ભ્રેષયત ઉત્તમઃ, સહ.પ્રસ્થાયિષ્વ્ અન્યેષ્વ્ અર્ધ.દણ્ડાઃ ॥

પુરુષમ્ અબન્ધનીયં બધ્નતો બન્ધયતો બન્ધં વા મોક્ષયતો, બાલમ્ અપ્રાપ્ત.વ્યવહારં બધ્નતો બન્ધયતો વા સહસ્રં દણ્ડઃ ॥

પુરુષ.અપરાધ.વિશેષેણ દણ્ડ.વિશેષઃ કાર્યઃ ॥

તીર્થ.કરસ્ તપસ્વી વ્યાધિતઃ ક્ષુત્.પિપાસા.અધ્વ.ક્લાન્તસ્ તિરો.જન.પદો દણ્ડ.ખેદી નિષ્કિંચનશ્ ચ^અનુગ્રાહ્યાઃ ॥

દેવ.બ્રાહ્મણ.તપસ્વિ.સ્ત્રી.બાલ.વૃદ્ધ.વ્યાધિતાનામ્ અનાથાનામ્ અનભિસરતાં ધર્મસ્થાઃ કાર્યાણિ કુર્યુઃ, ન ચ દેશ.કાલ.ભોગચ્.છલેન^અતિહરેયુઃ ॥

પૂજ્યા વિદ્યા.બુદ્ધિ.પૌરુષ.અભિજન.કર્મ.અતિશયતશ્ ચ પુરુષાઃ ॥
કz03.20.24અબ્। એવં કાર્યાણિ ધર્મસ્થાઃ કુર્યુર્ અચ્છલ.દર્શિનઃ ।
કz03.20.24ચ્દ્। સમાઃ સર્વેષુ ભાવેષુ વિશ્વાસ્યા લોક.સમ્પ્રિયાઃ ॥એ
(ષુપ્પ્રેસ્સિઓન્ ઓf ચ્રિમિનલ્સ્)
(કેએપિન્ગ્ અ wઅત્છ્ ઓવેર્ અર્તિસન્સ્)