અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 01.12

યે ચ^અપ્ય્ અસ્મબન્ધિનો અવશ્ય.ભર્તવ્યાસ્ તે લક્ષણમ્ અઙ્ગ.વિદ્યાં જમ્ભક.વિદ્યાં માયા.ગતમ્ આશ્રમ.ધર્મં નિમિત્તમ્ અન્તર.ચક્રમ્ ઇત્ય્ અધીયાનાઃ સત્ત્રિણઃ, સંસર્ગ.વિદ્યાં ચ ॥

યે જનપદે શૂરાસ્ ત્યક્ત.આત્માનો હસ્તિનં વ્યાલં વા દ્રવ્ય.હેતોઃ પ્રતિયોધયેયુસ્ તે તીક્ષ્ણાઃ ॥

યે બન્ધુષુ નિહ્સ્નેહાઃ ક્રૂરા અલસાશ્ ચ તે રસદાઃ ॥

પરિવ્રાજિકા વૃત્તિ.કામા દરિદ્રા વિધવા પ્રગલ્ભા બ્રાહ્મણ્ય્ અન્તઃપુરે કૃત.સત્કારા મહા.માત્ર.કુલાન્ય્ અભિગચ્છેત્ ॥

એતયા મુણ્ડા વૃષલ્યો વ્યાખ્યાતાઃ ॥ ઇતિ સંચારાઃ ।

તાન્ રાજા સ્વ.વિષયે મન્ત્રિ.પુરોહિત.સેના.પતિ.યુવ.રાજ.દૌવારિક.અન્તર્વંશિક.પ્રશાસ્તૃ.સમાહર્તૃ.સમ્નિધાતૃ.પ્રદેષ્ટૃ.નાયક.પૌર.વ્યાવહારિક.કાર્માન્તિક.મન્ત્રિ.પરિષદ્.અધ્યક્ષ.દણ્ડ.દુર્ગ.અન્તપાલ.આટવિકેષુ શ્રદ્ધેય.દેશ.વેષ.શિલ્પ.ભાષા.અભિજન.અપદેશાન્ ભક્તિતઃ સામર્થ્ય.યોગાચ્ ચ^અપસર્પયેત્ ॥

તેષાં બાહ્યં ચારં છત્ર.ભૃઙ્ગાર.વ્યજન.પાદુક.આસન.યાન.વાહન.ઉપગ્રાહિણસ્ તીક્ષ્ણા વિદ્યુઃ ॥

તં સત્ત્રિણઃ સંસ્થાસ્વ્ અર્પયેયુઃ ॥

સૂદ.આરાલિક.સ્નાપક.સંવાહક.આસ્તરક.કલ્પક.પ્રસાધક.ઉદક.પરિચારકા રસદાઃ કુબ્જ.વામન.કિરાત.મૂક.બધિર.જડ.અન્ધચ્.છદ્માનો નટ.નર્તક.ગાયન.વાદક.વાગ્.જીવન.કુશીલવાઃ સ્ત્રિયશ્ ચ^આભ્યન્તરં ચારં વિદ્યુઃ ॥

તં ભિક્ષ્ક્યઃ સંસ્થાસ્વ્ અપ્રયેયુઃ ॥

સંસ્થાનામ્ અન્તેવાસિનઃ સંજ્ઞા.લિપિભિશ્ ચાર.સંચારં કુર્યુઃ ॥

ન ચ^અન્યોન્યં સંસ્થાસ્ તે વા વિદ્યુઃ ॥

ભિક્ષુકી.પ્રતિષેધે દ્વાહ્સ્થ.પરમ્પરા માતા.પિતૃ.વ્યઞ્જનાઃ શિલ્પ.કારિકાઃ કુશીલવા દાસ્યો વા ગીત.પાઠ્ય.વાદ્ય.ભાણ્ડ.ગૂઢ.લેખ્ય.સંજ્ઞાભિર્ વા ચારં નિર્હરેયુઃ.॥

દીર્ઘ.રોગ.ઉન્માદ.અગ્નિ.રસ.વિસર્ગેણ વા ગૂઢ.નિર્ગમનમ્ ॥

ત્રયાણામ્ એક.વાક્યે સમ્પ્રત્યયઃ ॥

તેષામ્ અભીક્ષ્ણ.વિનિપાતે તૂષ્ણીં.દણ્ડઃ પ્રતિષેધઃ ॥

કણ્ટક.શોધન.ઉક્તાશ્ ચ^અપસર્પાઃ પરેષુ કૃત.વેતના વસેયુર્ અસમ્પાતિનશ્ ચાર.અર્થમ્ ॥

ત ઉભય.વેતનાઃ ॥
કz01.12.19અબ્। ગૃહીત.પુત્ર.દારાંશ્ ચ કુર્યાદ્ ઉભય.વેતનાન્ ।
કz01.12.19ચ્દ્। તાંશ્ ચ^અરિ.પ્રહિતાન્ વિદ્યાત્ તેષાં શૌચં ચ તદ્વિધૈઃ ॥
કz01.12.20અબ્। એવં શત્રૌ ચ મિત્રે ચ મધ્યમે ચ^આવપેચ્ ચરાન્ ।
કz01.12.20ચ્દ્। ઉદાસીને ચ તેષાં ચ તીર્થેષ્વ્ અષ્ટાદશસ્વ્ અપિ ॥
કz01.12.21અબ્। અન્તર્.ગૃહ.ચરાસ્ તેષાં કુબ્જ.વામન.પણ્ડકાઃ ।
કz01.12.21ચ્દ્। શિલ્પવત્યઃ સ્ત્રિયો મૂકાશ્ ચિત્રાશ્ ચ મ્લેચ્છ.જાતયઃ ॥
કz01.12.22અબ્। દુર્ગેષુ વણિજઃ સંસ્થા દુર્ગ.અન્તે સિદ્ધ.તાપસાઃ ।
કz01.12.22ચ્દ્। કર્ષક.ઉદાસ્થિતા રાષ્ટ્રે રાષ્ટ્ર.અન્તે વ્રજ.વાસિનઃ ॥
કz01.12.23અબ્। વને વન.ચરાઃ કાર્યાઃ શ્રમણ.આટવિક.આદયઃ ।
કz01.12.23ચ્દ્। પર.પ્રવૃત્તિ.જ્ઞાન.અર્થાઃ શીઘ્રાશ્.ચાર.પરમ્પરાઃ ॥
કz01.12.24અબ્। પરસ્ય ચ^એતે બોદ્ધવ્યાસ્ તાદૃશૈર્ એવ તાદૃશાઃ ।
કz01.12.24ચ્દ્। ચાર.સંચારિણઃ સંસ્થા ગૂઢાશ્ ચ^અગૂઢ.સંજ્ઞિતાઃ ॥
કz01.12.25અબ્। અકૃત્યાન્ કૃત્ય.પક્ષીયૈર્ દર્શિતાન્ કાર્ય.હેતુભિઃ ।
કz01.12.25ચ્દ્। પર.અપસર્પ.જ્ઞાન.અર્થં મુખ્યાન્ અન્તેષુ વાસયેત્ ॥એ
(કેએપિન્ગ્ અ wઅત્છ્ ઓવેર્ થે સેદુચિબ્લે અન્દ્ નોન્-સેદુચિબ્લે પર્તિએસ્ ઇન્ ઓનેઽસ્ ઓwન્ તેર્રિતોર્ય્)