આઙ્ગિરસસ્મૃતિ · અધ્યાય 2.10

દણ્ડાદૂર્ધ્વં તુ યત્નેન પ્રહરેત્તુ નિપાતયેત્ ।
દ્વિગુણં ગોવ્રતં તસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે ॥

અઙ્ગુષ્ઠમાત્રં સ્થૂલઃ સ્યાદ્ બાહુમાત્રપ્રમાણતઃ ।
સાર્દ્રશ્ચ સપલાશશ્ચ દણ્ડ ઇત્યભિધીયતે ॥

રોધને બન્ધને વાપિ યોજને વા ગવાં રુજા ।
ઉત્પન્ને મરણે વાપિ નિમિત્તં તત્ર વિદ્યતે ॥

પાદમેકં ચરેદ્રોધે દ્વૌ પાદૌ બન્ધને ચરેત્ ।
યોજનં પાદહીનં સ્યાચ્ ચરેત્સર્વં નિપાતને ॥

ન નારિકેલેન ન ફાલકેન ન મૌઞ્જિના નાપિ ચ વલ્કલેન ।
એતૈશ્ચ ગાવો ન હિ બન્ધનીયા બધ્વા તુ તિષ્ઠેત્પરશું પ્રગૃહ્ય ॥

કુશકાશૈસ્તુ બધ્નીયાદ્ ઊર્ધ્વં દક્ષિણતોમુખમ્ ।
પાશલગ્ને તથા દાહે પ્રાયશ્ચિત્તં ન વિદ્યતે ॥

યદિ તત્ર ભવેચ્છોકઃ પ્રાયશ્ચિત્તં કથં ભવેત્ ।
જપિત્વા પાતમાનીયં મુચ્યતે સર્વકિલ્બિષાત્ ॥

અસ્થિભઙ્ગં ગવાં કૃત્વા લાઙ્ગૂલચ્છેદનં તથા ।
પાતનં ચૈવ શૃઙ્ગસ્ય માસાર્ધં યાવકં પિબેત્ ॥

વ્રણભઙ્ગે ચ કર્તવ્યઃ સ્નેહાભ્યઙ્ગશ્ચ પાણિના ।
યવસશ્ચોપહર્તવ્યો યાવદ્રૂઢવ્રણો ભવેત્ ॥

અસ્થિભઙ્ગે તથા શૃઙ્ગ કટિભઙ્ગે તથૈવ ચ ।
યાવજ્જીવતિ ષણ્માસાન્ પ્રાયશ્ચિત્તં ન વિદ્યતે ॥

શ્રુઙ્ગભઙ્ગે ઽસ્થિભઙ્ગે ચ ચર્મનિર્મોચને તથા ।
દશરાત્રં પિબેદ્વજ્રં યાવત્સ્વસ્તિ ભવેત્તદા ॥

અન્યત્રાઙ્કનલક્ષ્મભ્યાં વાહનિર્મોચને તથા ।
સાયં સંગોપનાર્થં તુ ન દુષ્યેદ્રોધબન્ધયોઃ ॥

યન્ત્રેણ ગોચિકિત્સાર્થં મૂઢગર્ભવિમોચને ।
યત્ને કૃતે વિપદ્યેત ન દોષસ્તત્ર વિદ્યતે ॥

ઔષધં સ્નેહમાહારં દદ્યાદ્ગોબ્રાહ્મણે હિતમ્ ।
પ્રાણિનાં પ્રાણવૃત્ત્યર્થં પ્રાયશ્ચિત્તં ન વિદ્યતે ॥

ગજે વાજિનિ વા વ્યાઘ્રે ખડ્ગે શ્યામમૃગે વૃકે ।
સિંહે શુનિ વરાહે ચ મયૂરે પક્ષિણામપિ ॥

કાકે હંસે ચ ગૃધ્રે ચ ટિટ્ટિભે ખઞ્જરીટકે ।
યથા ગવિ તથા વિન્દ્યાદ્ ભગવાન્મનુરબ્રવીત્ ॥

મોહાદ્વિરૂઢમાચાર્ય પ્રત્યાવૃત્તૌ તુ યો દ્વિજઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં ન મૃગ્યેત શૃણુ તસ્યાપિ યો વિધિઃ ॥

વિહિહતં યદકામાનાં કામાત્તદ્દ્વિગુણં ભવેત્ ।
પશ્ચાત્તુ દહ્યાત્તાપેન કૃત્વા પાપાનિ માનવઃ ॥

ધનત્યાગં ગૃહે કૃત્વા સર્વત્યાગેન શુધ્યતિ ।
દ્રવ્યૈર્વા વિપુલૈર્વિપ્રાન્ તોષયેદ્યઃ સુનિશ્ચિતમ્ ॥

તન્નાર્યઃ કામતઃ પ્રાપ્તાઃ પાપમર્ધં સમાદિશેત્ ।
અર્વાક્તુ દ્વાદશાદબ્દાત્ પુરુષો હ્યર્ધભાગ્ભવેત્ ॥

અશીતિર્યસ્ય ચાપૂર્ણા વર્ષાર્ધં સકલો વિધિઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તસ્ય યે ક્લીબ બાલવૃદ્ધાઙ્ગનાદયઃ ।
તેષુ સર્વેષુ સંચિન્ત્ય પાદમેકં સમાચરેત્ ॥