અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 86

:એ ઇત્ય્ આદિમહાપુરાણે આગ્નેયે નિર્વાણદીક્ષાયાં
પ્રતિષ્ઠાકલાશોધનં નામ પઞ્ચાશીતિતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {86}
:શ્ અથ ષડશીતિતમો ઽધ્યાયઃ
વિદ્યાવિશોધનવિધાનં
ઈશ્વર ઉવાચ
સન્ધાનમથ વિદ્યાયાઃ પ્રાચીનકલયા સહ ।અપ્_86.001અબ્।
કુર્વીત પૂર્વવત્ કૃત્વા(1) તત્ત્વં વર્ણય તદ્યથા

ઓં હોં ક્ષીમિતિ સન્ધાનં
રાગ્શ્ ચ શુદ્ધવિદ્યા ચ નિયતિઃ કલયા સહ ।અપ્_86.002અબ્।
કાલો મયા તથાવિદ્યા તત્ત્વાનામિતિ સપ્તકં

રલવાઃ શષસાઃ વર્ણાઃ ષડ્ વિદ્યાયાં પ્રકીર્તિતાઃ ।અપ્_86.003અબ્।
પદાનિ પ્રણવાદીનિ એકવિંશતિસઙ્ખ્યયા

ઓં નમઃ શિવાય સર્વપ્રભવે હં શિવાય(2) ઈશાનમૂર્ધાય
તત્પુરુષવક્ત્રાય અઘોરહૃદયાય વામદેવગુહ્યાય(3)
સદ્યોજાતમૂર્તયે(4) ઓં નમો નમો ગુહ્યાતિગુહ્યાય ગોપ્ત્રે અનિધાય
સર્વાધિપાય(5) જ્યોતિરૂપાય પ્રમેશ્વારાય ભવેન ઓં વ્યોમ
:ન્
1 પૂર્વવત્ ધૃત્વેતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 ઇં શિવાય ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 વચોગુહ્યાય ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
4 સદ્યોજાતાય મૂર્તયે ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
5 અથ નિધાય સર્વાધિપતય ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 273
ઓં રુદ્રાણાં ભુવનાનાઞ્ચ સ્વરૂપમથ કશ્યપે ।અપ્_86.004અબ્।
પ્રથમો વામદેવઃ સ્યાત્તતઃ સર્વભવોદ્ભવઃ

વજ્રદેહઃ પ્રભુર્ધાતા ક્રવિક્રમસુપ્રભાઃ ।અપ્_86.005અબ્।
વટુઃ(1) પ્રશાન્તનામા ચ પરમાક્ષરસઞ્જ્ઞકઃ

શિવશ્ ચ સશિવો બભ્રુરક્ષયઃ શમ્ભુરેવ ચ ।અપ્_86.006અબ્।
અદૃષ્ટરૂપનામાનૌ તથાન્યો રૂપવર્ધનઃ

મનોન્મનો મહાવીર્યશ્ચિત્રાઙ્ગસ્તદનન્તરં ।અપ્_86.007અબ્।
કલ્યાણ ઇતિ વિજ્ઞેયાઃ પઞ્ચવિંશતિસઙ્ખ્યયા

મન્ત્રો ઘોરામરૌ વીજે નાડ્યૌ દ્વે તત્ર તે યથા ।અપ્_86.008અબ્।
પૂષા ચ હસ્તિજિહ્વા ચ વ્યાનનાગૌ પ્રભઞ્જનૌ

વિષયો રૂપમેવૈકમિન્દ્રિયે પાદચક્ષુષી ।અપ્_86.009અબ્।
શબ્દઃ સ્પર્શશ્ ચ રૂપઞ્ચ ત્રય એતે ગુણાઃ સ્મૃતાઃ

અવસ્થાત્ર ષુપ્તિશ્ ચ રુદ્રો દેવસ્તુ કારણં ।અપ્_86.010અબ્।
વિદ્યામધ્યગતં સર્વં ભાવયેદ્ભવનાદિકં

તાડનં છેદનં તત્ર પ્રવેશઞ્ચાપિ યોજનં ।અપ્_86.011અબ્।
આકૃષ્ય ગ્રહણં કુર્યાદ્વિદ્યયા હૃત્પ્રદેશતઃ

આત્મન્યારોપ્ય સઙ્ગૃહ્ય કલાં કુણ્ડે નિવેશયેત્ ।અપ્_86.012અબ્।
રુદ્રં કારણમાવાહ્ય વિજ્ઞાપ્ય ચ શિશું પ્રતિ

પિત્રોરાવહનં કૃત્વા(2) હૃદયે તાડયેચ્છિશું ।અપ્_86.013અબ્।
પ્રવિશ્ય પૂર્વમન્ત્રેણ તદાત્મનિ નિયોજયેત્

આકૃષ્યાદાય પૂર્વોક્તવિધિના.અત્મનિ યોજયેત્ ।અપ્_86.014અબ્।
વામયા યોજયેત્ યોનૌ ગૃહીત્વા દ્વાદશાન્તતઃ

:ન્
1 બુદ્ધ ઇતિ ઘ, ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 આવાહનં કુર્યાદિતિ ગ, ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 274
કુર્વીત દેહસમ્પત્તિં જન્માધિકારમેવ ચ ।અપ્_86.015અબ્।
ભોગં લયન્તથા શ્રોતઃશુદ્ધિતત્ત્વવિશોધનં

નિઃશેષમલકર્માદિપાશબન્ધનિવૃત્તયે ।અપ્_86.016અબ્।
નિષ્કૃત્યૈવ વિધાનેન યજેત શતમાહુતીઃ

અસ્ત્રેણ પાશશૈથિલ્યં મલશક્તિં તિરોહિતાં ।અપ્_86.017અબ્।
છેદનં મર્દનં તેષાં વર્તુલીકરણં તથા(1)

દાહં તદક્ષરાભાવં પ્રાયશ્ચિત્તમથોદિતં ।અપ્_86.018અબ્।
રુદ્રાણ્યાવાહનં પૂજા રૂપગન્ધસમર્પણં

ઓં હ્રીં રૂપગન્ધૌ શુલ્કં રુદ્ર ગૃહાણ સ્વાહા
સંશ્રાવ્ય શામ્ભવીમાજ્ઞાં રુદ્રં વિસૃજ્ય કારણં ।અપ્_86.019અબ્।
વિધાયાત્મનિ ચૈતન્યં પાશસૂત્રે નિવેશયેત્

વિન્દું શિરસિ વિન્યસ્ય વિસૃજેત્ પિતરૌ તતઃ ।અપ્_86.020અબ્।
દદ્યાત્ પૂર્ણાં વિધાનેન સમસ્તવિધિપૂરણીં

પૂર્વોક્તવિધિના કાર્યં વિદ્યાયાં તાડનાદિકં ।અપ્_86.021અબ્।
સ્વવીજન્તુ વિશેષઃ સ્યાદિતિ વિદ્યા વિશોધિતા