અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 85

:એ ઇત્ય્ આદિમહાપુરાણે આગ્નેયે નિર્વાણદીક્ષાયાં
નિવૃત્તિકલાશોધનં નામ ચતુરશીતિતમો ઽધ્યાયઃ ॥
:ન્
1 શિવાત્મનેતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 દગ્ધનિઃશેષપાશસ્ય ઇતિ ખ, ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 268
% છપ્તેર્ {85}
:શ્ અથ પઞ્ચાશીતિતમો ઽધ્યાયઃ
પ્રતિષ્ઠાકલાશોધનોક્તિઃ
ઈશ્વર ઉવાચ
તત્ત્વયોરથ સન્ધાનં કુર્યાચ્છુદ્ધવિશુદ્ધયોઃ ।અપ્_85.001અબ્।
હ્રસ્વદીર્ઘપ્રયોગેણ નાદનાદાન્તસઙ્ગિના

ઓં હાં હ્રૂં હાં(1)અપ્તેજો વાયુરાકાશં તન્માત્રેન્દ્રિયબુદ્ધયઃ ।અપ્_85.002અબ્।
ગુણત્રયમહઙ્કારશ્ ચતુર્વિંશઃ પુમાનિતિ

પ્રતિષ્ઠાયાં નિવિષ્ઠાનિ તત્ત્વાન્યેતાનિ ભાવયેત્ ।અપ્_85.003અબ્।
પઞ્ચવિંશતિસઙ્ખ્યાનિ ખાદિયાન્તાક્ષરાણિ ચ

પઞ્ચાશદધિકા ષષ્ટિર્ભુવનૈસ્તુલ્યસઞ્જ્ઞિતાઃ ।અપ્_85.004અબ્।
તાવન્ત એવ રુદ્રાશ્ ચ વિજ્ઞેયાસ્તત્ર તદ્યથા

અમરેશઃ પ્રભાવશ્ ચ નેમિષઃ પુષ્કરો ઽપિ ચ ।અપ્_85.005અબ્।
તથા પાદિશ્ ચ દણ્ડિશ્ ચ ભાવભૂતિરથાષ્ટમઃ

નકુલીશો હરિશ્ ચન્દ્રઃ શ્રીશૈલો દશમઃ સ્મૃતઃ ।અપ્_85.006અબ્।
અન્વીશો ઽસ્રાતિકેશશ્ ચ(2) મહાકાલો ઽથ મધ્યમઃ

કેદારો ભૈરવશ્ ચૈવ દ્વિતીયાષ્ટકમીરિતં ।અપ્_85.007અબ્।
તતો ગયાકુરુક્ષેત્રખલાનાદિકનાદિકે

વિમલશ્ચાટ્ટહાસશ્ ચ(3) મહેન્દ્રો ભામ એવ ચ ।અપ્_85.008અબ્।
વસ્વાપદં રુદ્રકોટિરવિયુક્તો મહાવન્તઃ

ગોકર્ણો ભદ્રકર્ણશ્ ચ સ્વર્ણાક્ષઃ સ્થાણુરેવ ચ ।અપ્_85.009અબ્।
અજેશશ્ ચૈવ સર્વજ્ઞો ભાસ્વરઃ સૂદનાન્તરઃ

સુબાહુર્મત્તરૂપી ચ વિશાલો જટિલસ્ તથા ।અપ્_85.010અબ્।
:ન્
1 ઓં હાં હૂં હૂં હામિતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 અલ્પીશો ભ્રાન્તિકેશશ્ચેતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 વિમલશ્ ચણ્ડહાસશ્ચેતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 269
રૌદ્રો ઽથ પિઙ્ગલાક્ષશ્ ચ કાલદંષ્ટ્રી ભવેત્તતઃ

વિદુરશ્ ચૈવ ઘોરશ્ ચ પ્રાજાપત્યો હુતાશનઃ ।અપ્_85.011અબ્।
કામરૂપી તથા કાલઃ કર્ણો ઽપ્યથ ભયાનકઃ

મતઙ્ગઃ પિઙ્ગલશ્ ચૈવ હરો વૈ ધાતૃસજ્ઞકઃ ।અપ્_85.012અબ્।
શઙ્કુકર્ણો વિધાનશ્ ચ શ્રીકણ્ઠશ્ ચન્દ્રશેખરઃ

સહૈતેન ચ પર્યન્તાઃ કથ્યન્તે ઽથ પદાન્યપિ ।અપ્_85.013અબ્।
વ્યાપિન્ ઓં અરૂપ ઓં પ્રમથ ઓં તેજઃ ઓં જ્યોતિઃ ઓં પુરુષ
ઓં અગ્ને ઓં અધૂમ ઓં અભસ્મ ઓં અનાદિ ઓં નાના ઓં ધૂધૂ
ઓં ભૂઃ ઓં ભુવઃ ઓં સ્વઃ અનિધન નિધનોદ્ભવ શિવ શર્વ
પરમાત્મન્ મહેશ્વર મહાદેવ સદ્ભાવેશ્વર મહાતેજઃ
યોગાધિપતયે મુઞ્ચ પ્રથમ સર્વ સર્વેસર્વેતિ દ્વાત્રિંશત્ પદાનિ
વીજભાવે ત્રયો મન્ત્રા વામદેવઃ શિવઃ શિખા

ગાન્ધારી ચ સુષુમ્ણા ચ નાડ્યૌ દ્વૌ મારુતૌ તથા ।અપ્_85.014અબ્।
સમાનોદાનનામાનૌ રસનાપાયુરિન્દ્રિયે

રસસ્તુ વિષયો રૂપશબ્દસ્પર્શરસા ગુણાઃ ।અપ્_85.015અબ્।
મણ્ડલં વર્તુલં તચ્ચ પુણ્ડરીકાઙ્કિતં સિતં

સ્વપ્નાવસ્થાપ્રતિષ્ઠાયાં કારણં ગરુડધ્વજં ।અપ્_85.016અબ્।
પ્રતિષ્ઠાન્તકૃતં સર્વં સઞ્ચિન્ત્ય ભુવનાદિકં

સૂત્રં દેહે સ્વમન્ત્રેણ પ્રવિશ્યૈનાં વિયોજયેત્ ।અપ્_85.017અબ્।
ઓં હાં ખીં હાં પ્રતિષ્ઠાકલાપાશાય ઓં ફટ્
સ્વાહાન્તેનાનૈનૈવ પૂરકેણાઙ્કુશમુદ્રયા સમાકર્ષેત્ તતઃ
ઓં હાં હ્રૂં હ્રાં હ્રૂં(1) પ્રતિષ્ઠા કલાપાશાય
હ્રૂં ફડિત્યનેન સંહારમુદ્રયા કુમ્ભકેન હૃદયાદધો
નાડી-[!!!]
:ન્
1 ઓં હ્રીં હ્રં હાં હૂં ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 270
સૂત્રાદાદાય ઓં હાં હ્રૂં હ્રાં હાં(1)
પ્રતિષ્ઠાકલાપાશાય નમ ઇત્ય્ અનેનોદ્ભવમુદ્રયા રેચકેન કુમ્ભે
સમારોપયેત્ ઓં હાં હ્રીં પ્રતિષ્ઠાકલાપાશાય નમ ઇત્ય્
અનેનાર્ચયિત્વા સમ્પૂજ્ય સ્વાહાન્તેનાહુતીનાં ત્રયેણ સન્નિધાય
તતઃ ઓં હાં વિષ્ણવે નમ ઇતિ વિષ્ણુમાવાહ્ય સમ્પૂજ્ય
સન્તર્પ્ય
વિષ્ણો તવાધિકારે ઽસ્મિન્ મુમુક્ષું દીક્ષયામ્યહં

ભાવ્યં ત્વયાનુકૂલેન વિષ્ણું વિજ્ઞાપયેદિતિ ।અપ્_85.018અબ્।
તતો વાગીશ્વરીં દેવીં વાગીશમપિ પૂર્વવત્

આવાહ્યાભ્યર્ચ્ય સન્તર્પ્ય શિષ્યં વક્ષસિ તાડયેત્ ।અપ્_85.019અબ્।
ઓં હાં હાં હં ફટ્(2)પ્રવિશેદપ્યનેનૈવ ચૈતન્યં વિભજેત્તતઃ

શસ્ત્રેણ પાશસંયુક્તં જ્યેષ્ટયાઙ્કુશમુદ્રયા ।અપ્_85.020અબ્।
ઓં હાં હં હોં હ્રૂં ફટ્(3)
સ્વાહાન્તેન હૃદાકૃષ્ય તેનૈવ પુટિતાત્મના

ગૃહીત્વા તં નમોન્તેન નિજાત્મનિ નિયોજયેત્(4) ।અપ્_85.021અબ્।
ઓં હાં હં હોં (5) આત્મને નમઃ
પૂર્વવત્ પિતૃસંયોગં ભાવયિત્વોદ્ભવાખ્યયા(6)

વામયા તદનેનૈવ દેવીગર્ભે વિનિક્ષિપેત્ ।અપ્_85.022અબ્।
ઓં હાં હં હાં આત્મને નમઃ
દેહોત્પત્તૌ હૃદા હ્ય્ એવં શિરસા જન્મના તથા

:ન્
1 ઓં હૂં હ્રાં હાં ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 ઓં હાં હં હાં હઃ ફટ્ ઇતિ ખ, ઙ,
ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ
3 ઓં હાં હં હાં હૂં ફટ્ ઇતિ ખ,
ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
4 નિવેદયેદિતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
5 ઓં હાં હં હાં ઇતિ ખ, ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
6 ભાવયિત્વા તુ દક્ષયેતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 271
શિખયા વાધિકારાય ભોગાય કવચાણુના ।અપ્_85.023અબ્।
તત્ત્વશુદ્ધૌ હૃદા હ્ય્ એવં ગર્ભાધાનાય પૂર્વવત્

શિરસા પાશશૈથિલ્યે નિષ્કૃત્યૈવં શતં જપેત્ ।અપ્_85.024અબ્।
એવં પાશવિયોગે ઽપિ તતઃ શાસ્ત્રજપ્તયા

છિન્દ્યાદસ્ત્રેણ કર્તર્યા કલાવીજવતા યથા ।અપ્_85.025અબ્।
ઓં હ્રીં પ્રતિષ્ઠાકલાપાશાય હઃ ફટ્
વિસૃજ્ય વર્તુલીકૃત્ય(1) પાશમન્ત્રેણ પૂર્વવત્

ઘૃતપૂર્ણે શ્રવે દત્વા કલાસ્ત્રેણૈવ હોમયેત્ ।અપ્_85.026અબ્।
અસ્ત્રેણ જુહુયાત્ પઞ્ચ પાશાઙ્કુરનિવૃત્તયે

પ્રાયશ્ચિત્તનિષેધાર્થં દદ્યાદષ્ટાહુતીસ્તતઃ ।અપ્_85.027અબ્।
ઓં હઃ અસ્ત્રાય હ્રૂં ફઠૃદાવાહ્ય હૃષીકેશં કૃત્વા પૂજતર્પણે

પૂર્વોક્તવિધિના કુર્યાદધિકારસમર્પણં ।અપ્_85.028અબ્।
ઓં હાં રસશુલ્કં ગૃહાણ સ્વાહા
નિઃશેષદગ્ધપાશસ્ય પશોરસ્ય હરે ત્વયા

ન સ્થેયં બન્ધકત્વેન શિવાજ્ઞાં શ્રાવયેદિતિ ।અપ્_85.029અબ્।
તતો વિસૃજ્ય ગોવિન્દં વિદ્યાત્માનં નિયોજ્ય ચ

બાહુમુક્તાર્ધદૃશ્યેન ચન્દ્રવિમ્બેન સન્નિભં ।અપ્_85.030અબ્।
સંહારમુદ્રયા સ્વસ્થં(2) વિધાયોદ્ભવમુદ્રયા

સૂત્રે સંયોજ્ય વિન્યસ્ય તોયવિન્દું યથા પુરા ।અપ્_85.031અબ્।
વિસૃજ્ય પિતરૌ વહ્નેઃ પૂજિતૌ કુસુમાદિભિઃ ।અપ્_85.031ચ્દ્।
:ન્
1 વર્ધનીકૃત્યેતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 સંહારમદ્રયાત્મસ્થં ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 272
દદ્યાત્ પૂર્ણાં વિધાનેન પ્રતિષ્ઠાપિ વિશોધિતા