અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 58

:એ ઇત્ય્ આદિમહાપુરાણે આગ્નેયે કલશાધિવાસો નામ
સપ્તપઞ્ચાશત્તમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {58}
:શ્ અથ અષ્ટપઞ્ચાશત્તમો ઽધ્યાયઃ
સ્નાનાદિવિધિઃ
ભગવાનુવાચ
ઐશાન્યાં જનયેત્ કુણ્ડં ગુરુર્વહ્નિઞ્ચ વૈષ્ણવં ।અપ્_58.001અબ્।
ગાયત્ર્યષ્ટશતં હુત્વા સમ્પાતવિધિના ઘટાન્

પ્રોક્ષયેત્ કારુશાલાયાં શિલ્પિભિર્મૂર્તિપૈર્ વ્રજેત્ ।અપ્_58.002અબ્।
તૂર્યશબ્દૈઃ કૌતુકઞ્ચ બન્ધયેદ્દક્ષિણે કરે

વિષ્ણવે શિપિવિષ્ટેતિ ઊર્ણાસૂત્રેણ સર્ષપૈઃ ।અપ્_58.003અબ્।
પટ્ટવસ્ત્રેણ કર્તવ્યં દેશિકસ્યાપિ કૌતુકં

મણ્ડપે(1) પ્રતિમાં સ્થાપ્ય સવસ્ત્રાં પૂજિતાન્ સ્તુવન્ ।અપ્_58.004અબ્।
નમસ્તેર્ચ્યે સુરેશાનિ પ્રણીતે વિશ્વકર્મણા

પ્રભાવિતાશેષજગદ્ધાત્રિ તુભ્યં નમો નમઃ ।અપ્_58.005અબ્।
ત્વયિ સમ્પૂજયામીશે નારાયણમનામયં

રહિતા શિલ્પિદોષૈસ્ત્વમૃદ્ધિયુક્તા સદા ભવ ।અપ્_58.006અબ્।
એવં વિજ્ઞાપ્ય પ્રતિમાં નયેત્તાં સ્નાનમણ્ડપં

શિલ્પિનન્તોષયેદ્દ્રવ્યૈર્ ગુરવે ગાં પ્રદાપયેત્ ।અપ્_58.007અબ્।
ચિત્રં દેવેતિ મન્ત્રેણ નેત્રે ચોન્મીલયેત્તતઃ

:ન્
1 મણ્ડલે ઇતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 164
અગ્નિર્જ્યોતીતિ દૃષ્ટિઞ્ચ દદ્યાદ્વૈ ભદ્રપીઠકે ।અપ્_58.008અબ્।
તતઃ શુક્લાનિ પુષ્પાણિ ઘૃતં સિદ્ધાર્થકં તથા

દૂર્વાં કુશાગ્રં દેવસ્ય દદ્યાચ્છિરસિ દેશિકઃ ।અપ્_58.009અબ્।
મધુવાતેતિ મન્ત્રેણ નેત્રે ચાભ્યઞ્જયેદ્ગુરુઃ

હિરણ્યગર્ભમન્ત્રેણ ઇમં મેતિ ચ કીર્તયેત્ ।અપ્_58.010અબ્।
ઘૃતેનાભ્યઞ્જયેત્ પશ્ચાત્ પઠન્ ઘૃતવતીં પુનઃ

મસૂરપિષ્ટે નોદ્વર્ત્ય(1) અતો દેવેતિ કીર્તયન્ ।અપ્_58.011અબ્।
ક્ષાલયેદુષ્ણતોયેન સપ્ત તે ઽગ્રેતિ દેશિકઃ

દ્રુપદાદિવેત્યનુલિમ્પેદાપો હિ ષ્ઠેતિ સેચયેત્ ।અપ્_58.012અબ્।
નદીજૈસ્તીર્થજૈઃ સ્નાનં પાવમાનીતિ રત્નજૈઃ

સમુદ્રં ગચ્છ ચન્દનૈસ્તીર્થમૃત્કલશેન ચ ।અપ્_58.013અબ્।
શન્નો દેવીઃ સ્નાપયેચ્ચ ગાયત્ર્યાપ્યુષ્ણવારિણા(2)

પઞ્ચમૃદ્ધિર્હિરણ્યેતિ સ્નાપયેત્પરમેશ્વરં ।અપ્_58.014અબ્।
સિકતાદ્ભિરિર્મં મેતિ વલ્મીકોદઘટેન ચ

તદ્વિષ્ણોરિતિ ઓષધ્યદ્ભિર્યા ઓષધીતિ મન્ત્રતઃ ।અપ્_58.015અબ્।
યજ્ઞાયજ્ઞેતિ કાષાયૈઃ પઞ્ચભિર્ગવ્યકૈસ્તતઃ

પયઃ પૃથિવ્યાં મન્ત્રેણ યાઃ ફલિની ફલામ્બુભિઃ ।અપ્_58.016અબ્।
વિશ્વતશ્ ચક્ષુઃ સૌમ્યેન પૂર્વેણ કલસેન ચ

સોમં રાજાનમિત્યેવં વિષ્ણો રરાટં દક્ષતઃ ।અપ્_58.017અબ્।
હંસઃ શુચિઃ પશ્ચિમેન કુર્યાદુદ્વર્તનં હરેઃ

મૂર્ધાનન્દિવમન્ત્રેણ ધાત્રીં માંસીં ચ કે દદેત્(3) ।અપ્_58.018અબ્।
માનસ્તોકેતિ મન્ત્રેણ ગન્ધદ્વારેતિ ગન્ધકૈઃ

:ન્
1 મયૂરપિચ્છેનોદ્વર્ત્ય ઇતિ ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 ગાયત્ર્યા ગન્ધવારિણા ઇતિ ગ, ઘ, ઙ,
ચિહ્નિતપુસ્તકત્રયપાઠઃ
3 ધાત્રીમાંસ્યુદકેન ચેતિ ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 165
ઇદમાપેતિ ચ ઘટૈર્ એતાશીતિપદસ્થિતૈઃ ।અપ્_58.019અબ્।
એહ્યેહિ ભગવન્ વિષ્ણો લોકાનુગ્રાહકારક

યજ્ઞભાગં ગૃહાણેમં વાસુદેવ નમોસ્તુ તે ।અપ્_58.020અબ્।
અનેનાવાહ્ય દેવેશં કુર્યાત્ કૌતુકમોચનં

મુઞ્ચામિ ત્વેતિ સૂક્તેન દેશિકસ્યાપિ મોચયેત્ ।અપ્_58.021અબ્।
હિરણ્મયેન પાદ્યં દદ્યાદતો દેવેતિ ચાર્ઘ્યકં

મધુવાતા મધુપર્કં મયિ ગૃહ્ણામિ ચાચમેત્ ।અપ્_58.022અબ્।
અક્ષન્નમીમદન્તેતિ કિરેદ્દર્વાક્ષતં બુધઃ

કાણ્ડાન્નિર્મઞ્છનં કુર્યાદ્ગન્ધં ગન્ધવતીતિ ચ ।અપ્_58.023અબ્।
ઉન્નયામીતિ(1) માલ્યઞ્ચ ઇદં વિષ્ણુઃ પવિત્રકં

વૃહસ્પતે વસ્ત્રયુગ્મં વેદાહમિત્યુત્તરીયકં ।અપ્_58.024અબ્।
મહાવ્રતેન સકલીપુષ્પં ચૌષધયઃ ક્ષિપેત્

ધૂપં દદ્યાદ્ધૂરસીતિ વિભ્રાટ્સૂક્તેન ચાઞ્જનં ।અપ્_58.025અબ્।
યુઞ્જન્તીતિ ચ તિલકં દીર્ઘાયુષ્ટ્વેતિ માલ્યકં

ઇન્દ્રચ્છત્રેતિ છત્રન્તુ આદર્શન્તુ વિરાજતઃ ।અપ્_58.026અબ્।
ચામરન્તુ વિકર્ણેન ભૂષાં રથન્તરેણ ચ

વ્યજનં વાયુદૈવત્યૈર્ મુઞ્ચામિ ત્વેતિ પુષ્પકં ।અપ્_58.027અબ્।
વેદાદ્યૈઃ સંસ્તુતિં કુર્યાદ્ધરેઃ પુરુષસૂક્તતઃ

સર્વમેતત્સમં કુર્યાત્ પિણ્ડિકાદૌ હરાદિકે ।અપ્_58.028અબ્।
દેવસ્યોત્થાનસમયે સૌપર્ણં સૂક્તમુચ્ચરેત્

ઉત્તિષ્ઠેતિ સમુત્થાપ્ય શય્યાયા મણ્ડપે નયેત્ ।અપ્_58.029અબ્।
શાકુનેનૈવ સૂક્તેન દેવં બ્રહ્મરથાદિના

અતો દેવેતિ સૂક્તેન પ્રાતિમાં પિણ્ડિકાં તથા ।અપ્_58.030અબ્।
શ્રીસૂક્તેન ચ શય્યાયાં વિષ્ણોસ્તુ શકલીકૃતિઃ

:ન્
1 તત્ત્વાયામીતિ ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 166
મૃગરાજં વૃષં નાગં વ્યજનં કલશં તથા ।અપ્_58.031અબ્।
વૈજયન્તીં તથા ભેરીં દીપમિત્યષ્ટમઙ્ગલં

દર્શયેદશ્વસૂક્તેન પાદદેશે ત્રિપાદિતિ ।અપ્_58.032અબ્।
ઉખાં પિધાનકં પાત્રમમ્બિકાં દર્વિકાં દદેત્

મુષલોલૂખલં દદ્યાચ્છિલાં સમ્માર્જનીં તથા ।અપ્_58.033અબ્।
તથા ભોજનભાણ્ડાનિ ગૃહોપકારણાનિ ચ

શિરોદેશે ચ નિદ્રાખ્યં વસ્ત્રરત્નયુતં ઘટં ।અપ્_58.034અબ્।
ખણ્ડખાદ્યૈઃ પૂરયિત્વા સ્નપનસ્ય વિધિઃ સ્મૃતઃ