અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 57

:એ ઇત્ય્ આદિમહાપુરાણે આગ્નેયે દિક્પતિયાગો નામ
ષટ્પઞ્ચાશત્તમોધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {57}
:શ્ અથ સપ્તપઞ્ચાશોધ્યાયઃ
કુમ્ભાધિવાસવિધિઃ
ભગવાનુવાચ
ભૂમેઃ પરિગ્રહં કુર્યાત્ ક્ષિપેદ્બ્રીહીંશ્ ચ સર્ષપાન્ ।અપ્_57.001અબ્।
નારસિંહેન રક્ષોઘ્નાન્ પ્રોક્ષોઘ્નાન્ પ્રોક્ષયેત્ પઞ્ચગવ્યતઃ

ભૂમિં ઘટે તુ સમ્પૂજ્ય સરત્ને સાઙ્ગકં હરિં ।અપ્_57.002અબ્।
અસ્ત્રમન્ત્રેણ કરકં(1) તત્ર ચાષ્ટશતં યજેત્

અચ્છિન્નધારયા સિઞ્ચન્ બ્રીહીન્ સંસ્કૃત્ય ધારયેત્ ।અપ્_57.003અબ્।
:ન્
1 અસ્ત્રમન્ત્રેણ કવચમિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 161
પ્રદક્ષિણં પરિભ્રામ્ય કલશં વિકિરોપરિ

સવસ્ત્રે કલશે ભૂયઃ પૂજયેદચ્યુતં શ્રિયં ।અપ્_57.004અબ્।
યોગે યોગેતિ મન્ત્રેણ ન્યસેચ્છય્યાન્તુ મણ્ડલે

કુશોપરિ તૂલિકાઞ્ચ શય્યાયાં દિગ્વિદિક્ષુ ચ ।અપ્_57.005અબ્।
વિદ્યાધિપાન્ યજેદ્વિષ્ણું મધુઘાતં ત્રિવિક્રમં

વામનં દિક્ષુ વાય્વાદૌ(1) શ્રીધરઞ્ચ હૃષીકપં ।અપ્_57.006અબ્।
પદ્મનાભં દામોદરમૈશાન્યાં સ્નાનમણ્ડપે

અભ્યર્ચ્ય પશ્ચાદૈશાન્યાં ચતુષ્કુમ્ભે(2) સવેદિકે ।અપ્_57.007અબ્।
સ્નાનમણ્ડષકે સર્વદ્રવ્યાણ્યાનીય નિક્ષિપેત્

સ્નાનકુમ્ભેષુ કુમ્ભાંસ્તાંશ્ ચતુર્દિક્ષ્વધિવાસયેત્ ।અપ્_57.008અબ્।
કલશાઃ સ્થાપનીયાસ્તુ અભિષેકાર્થમાદરાત્

વટોદુમ્બરકાશ્વત્થાંશ્ ચમ્પકાશોકશ્રીદ્રુમાન્(3) ।અપ્_57.009અબ્।
પલાશાર્જુનપ્લક્ષાંસ્તુ કદમ્બવકુલામ્રકાન્

પલ્લવાંસ્તુ સમાનીય પૂર્વકુમ્ભે(4) વિનિક્ષિપેત્ ।અપ્_57.010અબ્।
પદ્મકં રોચનાં દૂર્વાં દર્ભપિઞ્જલમેવ ચ

જાતીપુષ્પં કુન્દપુષ્પચન્દનં રક્તચન્દનં ।અપ્_57.011અબ્।
સિદ્ધાર્થં તગરઞ્ચૈવ તણ્ડુલં દક્ષિણે ન્યસેત્

સવર્ણં રજતઞ્ચૈવ કૂલદ્વયમૃદન્તથા ।અપ્_57.012અબ્।
નદ્યાઃ સમુદ્રગામિન્યા વિશેષાત્ જાહ્નવીમૃદં

ગોમયઞ્ચ યવાન્ શાલીંસ્તિલાંશ્ ચૈવાપરે ન્યસેત્ ।અપ્_57.013અબ્।
વિષ્ણુપર્ણીં શ્યામલતાં ભૃઙ્ગરાજં શતાવરીં

:ન્
1 દિક્ષુ વહ્ન્યાદાવિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 ચતુસ્તમ્ભે ઇતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 પદ્મકાશોકશ્રીદ્રુમાનિતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
4 પર્ણકુમ્ભ ઇતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 162
સહદેવાં મહાદેવીં(1) બલાં વ્યઘ્રીં સલક્ષ્મણાં ।અપ્_57.014અબ્।
ઐશાન્યામપરે કુમ્ભે મઙ્ગલ્યાન્વિનિવેશયેત્

વલ્મીકમૃત્તિકાં સપ્તસ્થાનોત્થામપરે ન્યસેત્ ।અપ્_57.015અબ્।
જાહ્નવીવાલુકાતોયં વિન્યસેદપરે ઘટે

વરાહવૃષનાગેન્દ્રવિષાણોદ્ધૃતમૃત્તિકાં ।અપ્_57.016અબ્।
મૃત્તિકાં પદ્મમૂલસ્ય કુશસ્ય ત્વપરે ન્યસેત્

તીર્થપર્વતમૃદ્ભિશ્ ચ યુક્તમપ્યપરે ન્યસેત્ ।અપ્_57.017અબ્।
નાગકેશરપુષ્પઞ્ચ કાશ્મીરમપરે ન્યસેત્

ચન્દનાગુરુકર્પૂરૈઃ પુષ્પં ચૈવાપરે ન્યસેત્ ।અપ્_57.018અબ્।
વૈદૂર્યં વિદ્રુમં મુક્તાં સ્ફટિકં વજ્રમેવ ચ

એતાન્યેકત્ર નિક્ષિપ્ય સ્થાપયેદ્દેવસત્તમ ।અપ્_57.019અબ્।
નદીનદતડાગાનાં સલિલૈર્ અપરં ન્યસેત્

એકાશીતિપદે ચાન્યાન્મણ્ડપે કલશાન્ ન્યસેત્ ।અપ્_57.020અબ્।
ગન્ધોદકાદ્યૈઃ સમ્પૂર્ણાન્ શ્રીસૂક્તેનાભિમન્ત્રયેત્

યવં સિદ્ધાર્થકં ગન્ધં કુશાગ્રં ચાક્ષતં તથા ।અપ્_57.021અબ્।
તિલાન્ ફલં તથા પુષ્પમર્ઘ્યાર્થં પૂર્વતો ન્યસેત્

પદ્મં શ્યામલતાં દૂર્વાં વિષ્ણુપર્ણીં કુશાંસ્તથા ।અપ્_57.022અબ્।
પાદ્યાર્થં દક્ષિણે ભાગે મધુપર્કં તુ દક્ષિણે(2)

કક્કોલકં લવઙ્ગઞ્ચ તથા જાતીફલં શુભં ।અપ્_57.023અબ્।
ઉત્તરે હ્ય્ આચમનાય અગ્નૌ દૂર્વાક્ષતાન્વિતં

પાત્રં નીરાજનાર્થં ચ તથોદ્વર્તનમાનિલે ।અપ્_57.024અબ્।
ગન્ધપુષ્પાન્વિતં પાત્રમૈશાન્યાં પાત્રકે ન્યસેત્

:ન્
1 સહદેવાં સિંહપુચ્છીમિતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ । સહદેવાં
જવાં સિંહીમિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 મધુપર્કન્તુ પશ્ચિમે ઇતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 163
મુરામાંસી ચામલકં સહદેવાં નિશાદિકં ।અપ્_57.025અબ્।
ષષ્ટિદીપાન્ન્યસેદષ્ટૌ ન્યસેન્નીરાજનાય ચ

શઙ્ખં ચક્રઞ્ચ શ્રીવત્સં કુલિશં પઙ્કજાદિકં ।અપ્_57.026અબ્।
હેમાદિપાત્રે કૃત્વા તુ નાનાવર્ણાદિપુષ્પકં