અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 43

:એ ઇત્ય્ આદિમહાપુરાણે આગ્નેયે પ્રાસાદલક્ષણં નામ
દ્વાચત્ત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ
% છપ્તેર્ {43}
:શ્ અથ ત્રિચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ
પ્રાસાદદેવતાસ્થાપનં
ભગવાનુવાચ
પ્રાસાદે દેવતાઃ સ્થાપ્યા વક્ષ્યે બ્રહ્મન્ શૃણુષ્વ મે ।અપ્_43.001અબ્।
પઞ્ચાયતમધ્યે તુ વાસુદેવં નિવેશયેત્

વામનં નૃહરિઞ્ચાશ્વશીર્ષં તદ્વઞ્ચ શૂકરં ।અપ્_43.002અબ્।
આગ્નેયે નૈરૃતે ચૈવ વાયવ્યે ચેશગોચરે

અથ નારાયણં મધ્યે આગ્નેય્યામમ્બિકાં ન્યસેત્ ।અપ્_43.003અબ્।
નૈરૃત્યાં ભાસ્કરં વાયૌ બ્રહ્માણં લિઙ્ગમીશકે

અથવા રુદ્રરૂપન્તુ અથવા નવધામસુ ।અપ્_43.004અબ્।
વાસુદેવં ન્યસેન્મધ્યે પૂર્વાદૌ વામવામકાન્

ઇન્દ્રાદીન્ લોકપાલાંશ્ ચ અથવા નવધામસુ ।અપ્_43.005અબ્।
પઞ્ચાયતનકં કુર્યાત્ મધ્યે તુ પુરુષોત્તમં

લક્ષ્મીવૈશ્રવણૌ પૂર્વં દક્ષે માતૃગણં ન્યસેત્ ।અપ્_43.006અબ્।
સ્કન્દં ગણેશમીશાનં સૂર્યાદીન્ પશ્ચિમે ગ્રહાન્

ઉત્તરે દશ મત્સ્યાદીનાગ્નેય્યાં ચણ્ડિકાં તથા ।અપ્_43.007અબ્।
નૈરૃત્યામમ્બિકાં સ્થાપ્ય વાયવ્યે તુ સરસ્વતીં

પદ્મામૈશે વાસુદેવં મધ્યે નારાયણઞ્ચ વા ।અપ્_43.008અબ્।
ત્રયોદશાલયે મધ્યે વિશ્વરૂપં ન્યસેદ્ધરિં

:પ્ 125
પૂર્વાદૌ કેશવાદીન્ વા અન્યધામસ્વયં હરિં(1) ।અપ્_43.009અબ્।
મૃણ્મયી દારુઘટિતા લોહજા રત્નજા તથા

શૈલજા ગન્ધજા ચૈવ કૌસુમી(2) સપ્તધા સ્મૃતા ।અપ્_43.010અબ્।
કૌસુમી ગન્ધજા ચૈવ મૃણ્મયી પ્રતિમા તથા

તત્કાલપૂજિતાશ્ ચૈતાઃ સર્વકામફલપ્રદાઃ ।અપ્_43.011અબ્।
અથ શૈલમયીં વક્ષ્યે શિલા યત્ર ચ ગૃહ્યતે

પર્વતાનામભાવે ચ ગૃહ્ણીયાદ્ભૂગતાં શિલાં ।અપ્_43.012અબ્।
પાણ્ડરા હ્ય્ અરુણા પીતા કૃષ્ણા શસ્તા તુ વૈર્ણિનાં

ન યદા લભ્યતે સમ્યગ્ વર્ણિનાં વર્ણતઃ શિલા ।અપ્_43.013અબ્।
વર્ણાદ્યાપાદાનં તત્ર જુહ્યાત્ સિંહવિદ્યયા

શિલાયાં શુક્લરેખાગ્ર્યા કૃષ્ણાગ્ર્યા સિંહહોમતઃ ।અપ્_43.014અબ્।
કાંસ્યઘણ્ટાનિનાદા સ્યાત્ પુંલિઙ્ગા વિસ્ફુલિઙ્ગિકા

તન્મન્દલક્ષણા(3) સ્ત્રી સ્યાદ્રૂપાભાવાન્નપુંસકા ।અપ્_43.015અબ્।
દૃશ્યતે મણ્ડલં યસ્યાં સગર્ભાં તાં વિવર્જયેત્

પ્રતિમાર્થં વનં ગત્વા વ્રજયાગં સમાચરેત્ ।અપ્_43.016અબ્।
તત્ર ખાત્વોપલિપ્યાથ મણ્ડપે તુ હરિં યજેત્

બલિં દત્વા કર્મશસ્ત્રં ટઙ્કાદિકમથાર્ચયેત્ ।અપ્_43.017અબ્।
હુત્વાથ શાલિતોયેન અસ્ત્રેણ પ્રોક્ષયેચ્છિલાં

રક્ષાં કૃત્વા નૃસિંહેન મૂલમન્ત્રેણ પૂજયેત્(4) ।અપ્_43.018અબ્।
હુત્વા પૂર્ણાહુતિં દદ્યાત્તતો ભૂતબલિં ગુરુઃ

:ન્
1 અન્યધામસુ યજ્ઞવિદિતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ ।
યુગ્મધામસ્વયં હરિમિતિ ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 કૌમુદી ઇતિ ખ, ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ
3 ઉન્મત્તલક્ષણા ઇતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
4 મન્ત્રયેદિતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 126
અત્ર યે સંસ્થિતાઃ સત્ત્વા યાતુધાનાશ્ ચ ગુહ્યકાઃ ।અપ્_43.019અબ્।
સિદ્ધાદયો વા યે ચાન્યે તાન્ સમ્પૂજ્ય ક્ષમાપયેત્

વિષ્ણુબિમ્બાર્થમસ્માકં(1) યાત્રૈષા કેશવાજ્ઞયા ।અપ્_43.020અબ્।
વિષ્ણ્વર્થં યદ્ભવેત્ કાર્યં યુષ્માકમપિ તદ્ભવેત્

અનેન બલિદાનેન પ્રીતા ભવત સર્વથા ।અપ્_43.021અબ્।
ક્ષમેણ ગચ્છતાન્યત્ર મુક્ત્વા સ્થાનમિદં ત્વરાત્ ॥અપ્_43.021ચ્દે
એવં પ્રબોધિતાઃ સત્ત્વા યાન્તિ તૃપ્તા યથાસુખં ।અપ્_43.022અબ્।
શિલ્પિભિશ્ ચ ચરું પ્રાશ્ય સ્વપ્નમન્ત્રં જપેન્નિશિ

ઓં નમઃ સકલલોકાય વિષ્ણવે પ્રભવિષ્ણવે ।અપ્_43.023અબ્।
વિશ્વાય વિશ્વરૂપાય સ્વપ્નાધિપતયે(2) નમઃ

આચક્ષ્વ દેવદેવેશ પ્રસુપ્તોસ્મિ(3) તવાન્તિકં ।અપ્_43.024અબ્।
સ્વપ્ને સર્વાણિ કાર્યાણિ હૃદિસ્થાનિ તુ યાનિ મે

ઓં ઓં હ્રૂં ફટ્ વિષ્ણવે સ્વાહા(4)
શુભે સ્વપ્ને શુભં સર્વં હ્ય્ અશુભે સિંહહોમતઃ ।અપ્_43.025અબ્।
પ્રાતરર્ઘ્યં શિલાયાં તુ દત્વાસ્ત્રેણાસ્ત્રકં યજેત્

કુદ્દાલટઙ્કશસ્ત્રાદ્યં મધ્વાન્યાક્તમુખઞ્ચરેત્ ।અપ્_43.026અબ્।
આત્માનં ચિન્તયેદ્વિષ્ણું શિલ્પિનં વિશ્વકર્મકં(5)

શસ્ત્રં વિષ્ણ્વાત્મકં(6) દદ્યાત્ મુખપૃષ્ઠાદિ દર્શયેત્ ।અપ્_43.027અબ્।
જિતેન્દ્રિયઃ ટઙ્કહસ્તઃ શિલ્પી તુ ચતુરસ્રકાં

:ન્
1 લોકસિદ્ધ્યર્થમસ્માકમિતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 વિશ્વાધિપતયે ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુઅતકપાઠઃ
3 પ્રપન્નો ઽસ્મિ ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
4 ઓં ઓં હ્રીં ફડિતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
5 વિશ્વકર્મણિમિતિ ખ, ગ, ચિહ્નિતપુઅતકપાઠઃ
6 વિશ્વાત્મકમિતિ ગ, ઘ, ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકત્રયપાઠઃ
:પ્ 127
શિલાં કૃત્વા પિણ્ડિકાર્થં કિઞ્ચિન્ન્યૂનાન્તુ કલ્પયેત્ ।અપ્_43.028અબ્।
રથે સ્થાપ્ય સમાનીય સવસ્ત્રાં કારુવેશ્મનિ ।અપ્_43.028ચ્દ્।
પૂજયિત્વાથ ઘટયેત્ પ્રતિમાં સ તુ કર્મકૃત્