અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 370

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે શરીરાવયવા નામો ન
સપ્તત્યધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
% છપ્તેર્ {370}
:શ્ અથસપ્રત્યધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
નરકનિરૂપણમ્
અગ્નિર્ ઉવાચ
ઉક્તાનિ યમમાર્ગાણિ વક્ષ્યે ઽથ મરણે નૃણાં ।અપ્_370.001અબ્।
ઊષ્મા પ્રકુપિતઃ કાયે તીવ્રવાયુસમીરિતઃ

શરીરમુપરુધ્યાથ કૃત્સ્નાન્દોષાન્રુણદ્ધિ વૈ ।અપ્_370.002અબ્।
છિનત્તિ પ્રાણસ્થાનાનિ પુનર્મર્માણિ ચૈવ હિ

શૈત્યાત્ પ્રકુપિતો વાયુશ્છિદ્રમન્વિષ્યતે તતઃ ।અપ્_370.003અબ્।
દ્વે નેત્રે દ્વૌ તથા કર્ણૌ દ્વૌ તુ નાસાપુટૌ તથા

ઊર્ધ્વન્તુ સપ્ત ચ્છિદ્રાણિ અષ્ટમં વદનં તથા ।અપ્_370.004અબ્।
એતૈઃ પ્રાણો વિનિર્યાતિ પ્રાયશઃ શુભકર્મણાં

અધઃ પાયુરુપસ્થઞ્ચ અનેનાશુભકારિણાં ।અપ્_370.005અબ્।
:ન્
1 પિણ્ડં કૃત્વા તુવ્ન્યસેદિતિ ઞ..
:પ્ 310
મૂર્ધાનં યોગિનો ભિત્ત્વા જીવો યાત્યથ ચેચ્છયા

અન્તકાલે તુ સમ્પ્રાપ્રે પ્રાણે ઽપાનમુપસ્થિતે ।અપ્_370.006અબ્।
તમસા સંવૃતે જ્ઞાને સંવૃતેષુ ચ મર્મસુ

સ જિવો નાભ્યધિષ્ટાનશ્ચાલ્યતે માતરિશ્વના ।અપ્_370.007અબ્।
બાધ્યમાણશ્ચાનયતે અષ્ટાઙ્ગાઃ પ્રાણવૃત્તિકાઃ

ચ્યવન્તં જાયમાનં વા પ્રવિશન્તઞ્ચ યોનિષુ ।અપ્_370.008અબ્।
પ્રપશ્યન્તિ ચ તં સિદ્ધા દેવા દિવ્યેન ચક્ષુપા

ગૃહ્ણાતિ તત્ક્ષણાદ્યોગે શરીરઞ્ચાતિવાહિકમ્ ।અપ્_370.009અબ્।
આકાશવાયુતેજાંસિ વિગ્રહાદૂર્ધ્વગામિનઃ

જલં મહી ચ પઞ્ચત્વમાપન્નઃ પુરુષઃ સ્મૃતઃ ।અપ્_370.010અબ્।
આતિવાહિકદેહન્તુ યમદૂતા નયન્તિ તં

યામ્યં માર્ગં મહાઘોરં ષડશીતિસહસ્રકમ્ ।અપ્_370.011અબ્।
અન્નોદકં નીયમાનો બાન્ધવૈર્ દત્તમશ્નુતે

યમં દૃષ્ટ્વા યમોક્તેન ચિત્રગુપ્તેન ચેરિતાન્ ।અપ્_370.012અબ્।
પ્રાપ્નોતિ નરકાન્રૌદ્રાન્ધર્મી શુભપથૈર્ દિવમ્

ભુજ્યન્તે પાપિભિર્વક્ષ્યે નરકાંસ્તાશ્ ચ યાતનાઃ ।અપ્_370.013અબ્।
અષ્ટાવિંશતિરેવાધઃક્ષિતેર્નરકકોટયઃ

સપ્તમસ્ય તલસ્યાન્તે ઘોરે તમસિ સંસ્થિતાઃ ।અપ્_370.014અબ્।
ઘોરાખ્યા પ્રથમાકોટિઃ સુઘોરા તદધઃસ્થિતા

અતિઘોરા મહાઘોરા ઘોરરૂપા ચ પઞ્ચમી ।અપ્_370.015અબ્।
ષષ્ઠી તરલતારાખ્યા સપ્તમી ચ ભયાનકા

ભયોત્કટા કાલરાત્રી મહાચણ્ડા ચ ચણ્ડયા ।અપ્_370.016અબ્।
કોલાહલા પ્રચણ્ડાખ્યા પદ્મા નરકનાયિકા

:પ્ 311
પદ્માવતી ભીષણા ચ ભીમા ચૈવ કરાલિકા ।અપ્_370.017અબ્।
વિકરાલા મહાવજ્રા ત્રિકોણા પઞ્ચકોણિકા

સદીર્ઘા વર્તુલા સપ્તભૂમા ચૈવ સુભૂમિકા ।અપ્_370.018અબ્।
દીપ્તમાયાષ્ટાવિંશતયઃ કોટયઃ પાપિદુઃખદાઃ

અષ્ટાવિંશતિકોટીનાં પઞ્ચ પઞ્ચ ચ નાયકાઃ ।અપ્_370.019અબ્।
રૌરવાદ્યાઃ શતઞ્ચૈકં ચત્વારિંશચ્ચતુષ્ટયં

તામિશ્રમન્ધતામિશ્રં મહારૌરવરૌરવૌ ।અપ્_370.020અબ્।
અસિપત્રં વનઞ્ચૈવ લોહભારં તથૈવ ચ

નરકં કાલસૂત્રઞ્ચ મહાનરકમેવ વ ।અપ્_370.021અબ્।
સઞ્જીવનં મહાવીચિ તપનં સમ્પ્રતાપનં

સઙ્ઘાતઞ્ચ સકાકોલં કુદ્મલં પૂતિમૃત્તિકં ।અપ્_370.022અબ્।
લોહશઙ્કુમૃજીષઞ્ચ પ્રધાનં શાલ્મલીં નદીમ્

નરકાન્વિદ્ધિ કોટીશનાગન્વૈ ઘોરદર્શનાન્ ।અપ્_370.023અબ્।
પાત્યન્તે પાપકર્માણ એકૈકસ્મિન્બહુષ્વપિ

માર્જારોલૂકગોમાયુગૃઘ્રાદિવદનાશ્ ચ તે ।અપ્_370.024અબ્।
તૈલદ્રોણ્યાં નરં ક્ષિપ્ત્વા જ્વાલયન્તિ હુતાશનં

અમ્બરીષેષુ ચૈવાન્યાંસ્તામ્રપાત્રેષુ ચાપરાન્ ।અપ્_370.025અબ્।
અયઃપાત્રેષુ ચૈવાન્યાન્ બહુવહ્નિકણેષુ ચ

શૂલાગ્રારોપિતાશ્ચાન્યે છિદ્યન્તે નરકે ઽપરે ।અપ્_370.026અબ્।
તાડ્યન્તે ચ કશાભિસ્તુ ભોજ્યન્તે ચાપ્યયોગુડાન્

યમદૂતૈર્ નરાઃ પાંશૂન્વિષ્ઠારક્તકફાદિકાન્ ।અપ્_370.027અબ્।
તપ્તં મદ્યં પાયયન્તિ પાટયન્તિ પુનર્નરાન્

યન્ત્રેષુ પીડયન્તિ સ્મ ભક્ષ્યન્તે વાયસાદિભિઃ ।અપ્_370.028અબ્।
:પ્ 312
તૈલેનોષ્ણેન સિચ્યન્તે છિદ્યન્તે નૈકઘા શિરઃ

હા તાતેતિ ક્રન્દમાનાઃ સ્વકન્નિદન્તિ કર્મ તે ।અપ્_370.029અબ્।
મહાપાતકજાન્ઘોરાન્નરકાન્પ્રાપ્ય ગર્હિતાન્

કર્મક્ષયાત્પ્રજાયન્તે મહાપાતકિનસ્ત્વિહ ।અપ્_370.030અબ્।
મૃગશ્વશૂકરોષ્ટ્રાણાં બ્રહ્મહા યોનિમૃચ્છતિ

ખરપુક્કશમ્લેચ્છાનાં મદ્યપઃ સ્વર્ણહાર્યપિ ।અપ્_370.031અબ્।
કૃમિકીટપતઙ્ગત્વં ગુરુગસ્તૃણગુલ્મતાં

બ્રહ્મહા ક્ષયરોગી સ્યાત્ સુરાપઃ શ્યાવદન્તકઃ ।અપ્_370.032અબ્।
સ્વર્ણહારી તુ કુનખી દુશ્ ચર્મા ગુરુતલ્પગઃ

યો યેન સંસ્પૃશત્યેષાં સ તલ્લિઙ્ગો ઽભિજાયતે ।અપ્_370.033અબ્।
અન્નહર્તા માયાવી સ્યાન્મૂકો વાગપહારકઃ

ધાન્યં હૃત્વાતિરિક્તાઙ્ગઃ પિશુનઃ પૂતિનાસિકઃ ।અપ્_370.034અબ્।
તૈલહૃત્તૈલપાયી સ્યાત્ પૂતિવક્ત્રસ્તુ સૂચકઃ

પરસ્ય યોષિતં હૃત્વા બ્રહ્મસ્વમપહૃત્ય ચ ।અપ્_370.035અબ્।
અરણ્યે નિર્જને દેશે જાયતે બ્રહ્મરાક્ષસઃ

રત્નહારી હીનજાતિર્ગન્ધાન્ છુછુન્દરી શુભાન્ ।અપ્_370.036અબ્।
પત્રં શાકં શિખી હૃત્વા મુખરો ધાન્યહારકઃ

અજઃ પશુંપયઃ કાકો યાનમુષ્ટ્રઃ(1) ફલં કપિઃ ।અપ્_370.037અબ્।
મધુ દંશઃ ફલં ગૃધ્રો ગૃહકાક ઉપસ્કરં

શિવત્રી વસ્ત્રં સારસઞ્ચ ઝલ્લી લવણહારકઃ ।અપ્_370.038અબ્।
ઉક્ત આધ્યાત્મિકસ્તાપઃ શસ્ત્રાદ્યૈર્ આધિભૌતિકઃ

ગ્રહાગ્નિદેવપીડાદ્યૈર્ આધિકૈવિક ઈરિતઃ ।અપ્_370.039અબ્।
:ન્
1 યાનં વસ્ત+ઇતિ ખ..
:પ્ 313
ત્રિથા તાપં હિ સંસારં જ્ઞાનયોગાદ્વિનાશયેત્ ।અપ્_370.039ચ્દ્।
કૃચ્છ્રૈર્ વ્રતૈશ્ ચ દાનાદ્યૈર્ વિષ્ણુપૂજાદિભિર્નરઃ