અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 368

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે નિત્યનૈમિત્તિકપ્રાકૃતપ્રલયા નામ
સપ્તષષ્ટ્યધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
% છપ્તેર્ {368}
:શ્ અથાષ્ટષષ્ટ્યધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
આત્યન્તિકલયગર્ભોત્પત્તિનિરૂપણં
અગ્નિર્ ઉવાચ
આત્યન્તિકં લયં વક્ષ્યે જ્ઞાનાદાત્યન્તિકો લયઃ ।અપ્_368.001અબ્।
આધ્યાત્મિકાદિસન્તાપં જ્ઞાત્વા સ્વસ્ય વિરાગતઃ

:પ્ 301
આધ્યાત્મિકસ્તુ સન્તાપઃશારીરો માનસો દ્વિધા ।અપ્_368.002અબ્।
શારીરો બહુભિર્ભેદૈસ્તાપો ઽસૌ શ્રૂયતાં દ્વિજ

ત્યક્ત્વા જીવો ભોગદેહં ગર્ભમાપ્રોતિ કર્મભિઃ ।અપ્_368.003અબ્।
આતિવાહિકસંજ્ઞસ્તુ દેહો ભવતિ વૈ દ્વિજ

કેવલં સ મનુષ્યાણાં મૃત્યુકાલ ઉપસ્થિતે ।અપ્_368.004અબ્।
યામ્યૈઃ પુંભિર્મનુષ્યાણાં તચ્છરીરં દ્વિજોત્તમાઃ

નીયતે યામ્યમાર્ગેણ પ્રાણિનાં મુને ।અપ્_368.005અબ્।
તતઃ સ્વર્યાતિ નરકં સ ભ્રમેદ્ઘટયન્ત્રવત્

કર્મભૂમિરિયં બ્રહ્મન્ ફલભૂમિરસૌ સ્મૃતા ।અપ્_368.006અબ્।
યમો યોનીશ્ ચ નરકં નિરૂપયતિ કર્મણા

પૂરણીયાશ્ ચ તેનૈવ યમઞ્ચૈવાનુપશ્યતાં ।અપ્_368.007અબ્।
વાયુભૂતાઃ પ્રાણિનશ્ ચ ગર્ભન્તે પ્રાપ્નુવન્તિ હિ

યમદૂતૈર્ મનુષ્યસ્તુ નીયતે તઞ્ચ પશ્યતિ ।અપ્_368.008અબ્।
ધર્મી ચ પૂજ્યતે તેન પાપિષ્ઠસ્તાડ્યતે ગૃહે

શુભાશુભં કર્મ તસ્ય ચિત્રગુપ્તો નિરૂપયેત્ ।અપ્_368.009અબ્।
બાન્ધવાનામશૌચે તુ દેહે ખલ્વાતિવાહિકે

તિષ્ઠન્નયતિ ધર્મજ્ઞ દત્તપિણ્ડાશનન્તતઃ ।અપ્_368.010અબ્।
તન્યક્ત્વા પ્રેતદેહન્તુ પ્રાપ્યાન્યં પ્રેતલોકતઃ(1)

વસેત્ ક્ષુધા તૃષા યુક્ત આમશ્રાદ્ધાન્નભુઙ્નરઃ ।અપ્_368.011અબ્।
આતિવાહિકેદેહાત્તુ પ્રેતપિણ્ડૈર્ વિના નરઃ

ન હિ મોક્ષમવાપ્નોતિ પિણ્ડાંસ્તત્રૈવ સો ઽશ્રુતે ।અપ્_368.012અબ્।
કૃતે સપિણ્ડીકરણે નરઃ સંવત્સરાત્પરં

:ન્
1 પ્રેતલૌકિકે ઇતિ ખ..
:પ્ 302
પ્રેતદેહં સમુતમૃજ્ય ભોગદેહં પ્રપદ્યતે ।અપ્_368.013અબ્।
ભોગદેહાવુભૌ પ્રોક્તાવશુભશુભસંજ્ઞિતૌ

ભુક્ત્વા તુ ભોગદેહેન કર્મબન્ધાન્નિપાત્યતે ।અપ્_368.014અબ્।
તં દેહં પરતસ્તસ્માદ્ભક્ષયન્તિ નિશાચરાઃ

પાપે તિષ્ઠતિ ચેત્ સ્વર્ગં તેન ભુક્તં તદા દ્વિજ ।અપ્_368.015અબ્।
તદા દ્વિતીયં ગૃહ્ણાતિ ભોગદેહન્તુ પાપિનાં

ભુક્ત્વા પાપન્તુ વૈ પશ્ચાદ્યેન ભુક્તં ત્રિપિષ્ટપં ।અપ્_368.016અબ્।
શુચીનાં શ્રીમતાં ગેહે સ્વર્ગભ્રષ્ટો ઽભિજાયતે

પુણ્યે તિષ્ઠતિ ચેત્પાપન્તેન ભુક્તં તદા ભવેત્ ।અપ્_368.017અબ્।
તસ્મિન્ સમ્ભક્ષિતે દેહે શુભં ગૃહ્ણાતિ વિગ્રહમ્

કર્મણ્યલ્પાવશેષે તુ નરકાદપિ મુચ્યતે ।અપ્_368.018અબ્।
મુક્તસ્તુ નરકાદ્યાતિ તિર્યગ્યોનિં ન સંશયઃ

જીવઃ પ્રવિષ્ટો ગર્ભન્તુ કલલે ઽપ્યત્ર તિષ્ઠતિ(2) ।અપ્_368.019અબ્।
ઘનીભૂતં દ્વિતીયે તુ તૃતીયે ઽવયવાસ્તતઃ

ચતુર્થે ઽસ્થીનિ ત્વઙ્માંસમ્પઞ્ચમે રોમસમ્ભવઃ ।અપ્_368.020અબ્।
ષષ્ઠે ચેતો ઽથ જીવસ્ય દુઃખં વિન્દતિ સપ્તમે

જરાયુવેષ્ટિતે દેહે મૂર્ધ્નિ બદ્ધાઞ્જલિસ્ તથા ।અપ્_368.021અબ્।
મધ્યે ક્લીવસ્તુ વામે સ્ત્રી દક્ષિણે પુરુષસ્થિતિઃ

તિષ્ઠત્યુદરભાગે તુ પૃષ્ઠસ્યાભિમુખસ્ તથા ।અપ્_368.022અબ્।
યસ્યાં તિષ્ઠત્યસૌ યોનૌ તાં સ વેત્તિ ન સંશયઃ

સર્વઞ્ચ વેત્તિ વૃત્તાન્તમારભ્ય નરજમ્મનઃ ।અપ્_368.023અબ્।
:ન્
1 ગચ્છતીતિ ક..
:પ્ 303
અન્ધકારઞ્ચ મહતીં પીડાં વિન્દતિ માનવઃ

માતુરાહારપીતન્તુ સપ્તમે માસ્યુપાશ્નુતે ।અપ્_368.024અબ્।
અષ્ટમે નવમે માસિ ભૃશમુદ્વિજત તથા

વ્યવાયે પીડામાપ્નોતિ માતુર્વ્યાયામકે તથા ।અપ્_368.025અબ્।
વ્યાધિશ્ ચ વ્યાધિતાયાં સ્યાન્મુહૂર્તં શતવર્ષવત્

સન્તપ્યતે કર્મભિસ્તુ કુરુતે ઽથ મનોરથાન્ ।અપ્_368.026અબ્।
ગર્ભાદ્વિનિર્ગતો બ્રહ્મન્ મોક્ષજ્ઞાનં કરિષ્યતિ

સૂતિવાતૈર્ અધીભૂતો નિઃસરેદ્યોનિયન્ત્રતઃ ।અપ્_368.027અબ્।
પીડ્યમાનો માસમાત્રં કરસ્પર્શેન દુઃખિતઃ

ખશબ્દાત્ ક્ષુદ્રશ્રોતાંસિ દેહે શ્રોત્રં વિવિક્તતા ।અપ્_368.028અબ્।
શ્વાસોચ્છાસૌ ગતિર્વાયોર્વક્રસંસ્પર્શનં તથા(1)

અગ્નેરૂપં દર્શનં સ્યાદૂષ્મા પઙ્ક્તિશ્ ચ પિત્તકં ।અપ્_368.029અબ્।
મેધા વર્ણં બલં છાયા તેજઃ શૌર્યં શરીરકે

જલાત્સ્વેદશ્ ચ રસનન્દેહે વૈ સંપ્રજાયતે ।અપ્_368.030અબ્।
ક્લેદો વસા રસા તક્રં શુક્રમૂત્રકફાદિકં

ભૂમેર્ધ્રાણં કેશનખં ગૌરવં સ્થિરતો ઽસ્થિતઃ ।અપ્_368.031અબ્।
માતૃજાનિ મૃદૂન્યત્ર ત્વઙ્માંસહૃદયાનિ ચ

નાભિર્મજ્જા(2) શકૃન્મેદઃ ક્લેદાન્યામાશયાનિ ચ ।અપ્_368.032અબ્।
પિતૃજાનિ શિરાસ્નાયુશુક્રઞ્ચૈવાત્મજાનિ તુ

કામક્રોધૌ ભયં હર્ષો ધર્માધર્માત્મતા તથા ।અપ્_368.033અબ્।
આકૃતિઃ સ્વરવર્ણૌ તુ મેહનાદ્યં તથા ચ યત્

:ન્
1 શ્વાસોચ્છાસૌ સનિર્વાપૌ વાહ્યસંસ્પર્શનમિતિ ઞ..
2 નાભિર્મેડમિતિ ખ.. , ઞ.. ચ
:પ્ 304
??? ।અપ્_368.034અબ્।
???

તામસાનિ તથાજ્ઞાનં પ્રમાદાલસ્યતૃટ્ક્ષુધાઃ ।અપ્_368.035અબ્।
મોહમાત્સર્યવૈગુણ્યશોકાયાસભયાનિ ચ

કામક્રોધૌ તથા શૌર્યં યજ્ઞેપ્સા બહુભાષિતા ।અપ્_368.036અબ્।
અહઙ્કારઃ પરાવજ્ઞા રાજસાનિ મહામુને

ધર્મેપ્સા મોક્ષકામિત્વં પરા ભક્તિશ્ ચ કેશવે ।અપ્_368.037અબ્।
દાક્ષિણ્યં વ્યવસાયિત્વં સાત્વિકાનિ વિનિર્દિશેત્

ચપલઃ ક્રોધનો ભીરુર્બહુભાષો કલિપ્રિયઃ ।અપ્_368.038અબ્।
સ્વપ્ને ગગનગશ્ ચૈવ બહુવાતો નરો ભવેત્

અકાલપલિતઃ ક્રોર્ધો મહાપ્રાજ્ઞો રણપ્રિયઃ ।અપ્_368.039અબ્।
સ્વપ્ને ચ દીપ્તિમત્પ્રેક્ષી બહુપિત્તો નરો ભવેત્

સ્થિરમિત્રઃ સ્થિરોત્સાહઃ સ્થિરાઙ્ગો દ્રવિણાન્વિતઃ ।અપ્_368.040અબ્।
સ્વપ્ને જલસિતાલોકી બહુશ્લે ષ્મા નરો ભવેત્

રસસ્તુ પ્રાણિનાં દેહે જીવનં રુધિરં તથા ।અપ્_368.041અબ્।
લેપનઞ્ચ તથા માંસમેધસ્નેહકરન્તુ તત્

ધારણન્ત્વ્ અસ્થિ મજ્જા સ્યાત્પૂરણં વીર્યવર્ધનં ।અપ્_368.042અબ્।
શુક્રવીર્યકરં હ્ય્ ઓજઃ પ્રાણકૃજ્જીવસંસ્થિતિઃ

ઓજઃ શુક્રાત્ સારતરમાપીતં હૃદયોપગં ।અપ્_368.043અબ્।
ષડઙ્ગશક્થિની બાહુર્મૂર્ધા જઠરમીરિતં

ષટ્ત્વચા વાહ્યતો યદ્વદન્યા રુધિરધારિકા ।અપ્_368.044અબ્।
વિલાસધારિણી ચાન્યા ચતુર્થી કુણ્ડધારિણી

પઞ્ચમી વિદ્રધિસ્થાનં ષષ્ઠી પ્રાણધરા મતા ।અપ્_368.045અબ્।
કલાસપ્તમૌ માંસધરા દ્વિતીયા રક્તધારિણી

યકૃત્પ્લીહાશ્રયા ચાન્યા મેદોધરાસ્થિધારિણી ।અપ્_368.046અબ્।
:પ્ 305
મજ્જાશ્લેષ્મપુરીષાણાં ધરા પક્વાશયસ્થિતા ।અપ્_368.046ચ્દ્।
ષષ્ઠી પિત્તધરા શુક્રધરા શુક્રાશયાપરા