અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 366

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે ક્ષત્રવિટ્શીદ્રવર્ગા મામ
પઞ્ચષષ્ટ્યધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {366}
:શ્ અથ ષટ્ષષ્ટ્યધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
સામાન્યનામલિઙ્ગાનિ
અગ્નિર્ ઉવાચ
સામાન્યાન્ય્ અથ વક્ષ્યામિ નામલિઙ્ગાનિ તચ્છૃણુ ।અપ્_366.001અબ્।
સુકૃતી પુણ્યવાન્ ધ્નયો મહેચ્છસ્તુ મહાશયઃ

પ્રવીણનિપુણાભિજ્ઞવિજ્ઞનિષ્ણાતશિક્ષિતાઃ ।અપ્_366.002અબ્।
સ્યુર્વદાન્યસ્થૂલલક્ષદાનશૌણ્ડા બહુપ્રદે

કૃતી કૃતજ્ઞઃ કુશલ આસક્તોદ્યુક્ત ઉત્સુકઃ ।અપ્_366.003અબ્।
ઇભ્ય આઢ્યઃ પરિવૃઢો હ્ય્ અધિભૂર્નાયકો ઽધિપઃ

લક્ષ્મીવાન્ લક્ષ્મણઃ શ્રીલઃ સ્વતન્ત્રઃ સ્વૈર્યપાવૃતઃ ।અપ્_366.004અબ્।
ખલપૂઃ સ્યાદ્વહુકરો દીર્ઘસૂત્રશ્ચિરક્રિયઃ

જાલ્મો ઽસમીક્ષ્યકારી સ્યાત્ કુણ્ઠો મન્દઃ ક્રિયાસુ યઃ ।અપ્_366.005અબ્।
કર્મશૂરઃ કર્મઠઃ સ્યાદ્ભક્ષકો ઘસ્મરો ઽદ્મરઃ

લોલુપો ગર્ધલો ગૃધ્રુર્વિનીતપ્રશ્રિતૌ તથા ।અપ્_366.006અબ્।
ધૃષ્ટે ધૃષ્ણુર્વિયાતશ્ ચ નિભૃતઃ પ્રતિભાન્વિતે

પ્રગલ્ભો ભીરુકો ભીરુર્વન્દારુરભિવાદકે ।અપ્_366.007અબ્।
ભૂષ્ણુર્ભવિષ્ણુર્ભવિતા જ્ઞાતા વિદુરબિન્દુકૌ

મત્તશૌણ્ડોત્કટક્ષીવાશ્ ચણ્ડસ્ત્વત્યન્તકોપનઃ ।અપ્_366.008અબ્।
:પ્ 296
દેવાનઞ્ચતિ દેવદ્ર્યઙ્વિશ્વદ્ર્યઙ્વિશ્વગઞ્ચતિ

યઃ સહાઞ્ચતિ સ સધ્ર્યઙ્ સ તિર્યઙ્ યસ્તિરો ઽઞ્ચતિ ।અપ્_366.009અબ્।
વાચોયુક્તિઃ પટુર્વાગ્મી વાવદૂકશ્ ચ વક્તરિ

સ્યાજ્જલ્પકસ્તુ વાચાલો વાચાટો બહુગર્હ્યવાક્ ।અપ્_366.010અબ્।
અપધ્વસ્તો ધિક્કૃતઃ સ્યાદ્બદ્ધે કીલિતસંયતૌ

વરણઃ શબ્દનો નાન્દીવાદી નાન્વીકરઃ સમાઃ ।અપ્_366.011અબ્।
વ્યસનાર્તોપરક્રૌ દ્વૌ બદ્ધે કીલિતસંયતૌ(1)

વિહિસ્તવ્યાકુલૌ તુલ્યૌ નૃશંસક્રૂરઘાતુકાઃ ।અપ્_366.012અબ્।
પાપો ધૂર્તો વઞ્ચકઃ સ્યાન્મૂર્ખે વૈદેહવાલિશૌ

કદર્યે કૃપણક્ષુદ્રૌ માર્ગણો યાચકાર્થિનૌ ।અપ્_366.013અબ્।
અહઙ્કારવાનહંયુઃ સ્યાચ્છુભંયુસ્તુ શુભાન્વિતઃ

કાન્તં મનોરમં રુચ્યં હૃદ્યાભીષ્ટે હ્ય્ અભીપ્સિતે ।અપ્_366.014અબ્।
અસારં ફલ્ગુ શૂન્યં વૈ મુખ્યવર્યવરેણ્યકાઃ

શ્રેયાન્ શ્રેષ્ઠઃ પુષ્કલઃ સ્યાત્પ્રાગ્ર્યાગ્ર્યગ્રીયમગ્રિમં ।અપ્_366.015અબ્।
વડ્રોરુ વિપુલં પીનપીવ્ની તુ સ્થૂલપીવરે

સ્તોકાલ્પક્ષુલ્લકાઃ સૂક્ષ્મં શ્લક્ષ્ણં દભ્રંકૃશન્તનુ ।અપ્_366.016અબ્।
માત્રાકુટીલવકણા ભૂયિષ્ઠં પુરુહં પુરુ

અખણ્ડં પૂર્ણસકલમુપકણ્ઠાન્તિકાભિતઃ ।અપ્_366.017અબ્।
સમીપે સન્નિધાભ્યાસૌ નેદિષ્ટં સુસમીપકં

સુદૂરે તુ દવિષ્ઠં સ્યાદ્વૃત્તં નિસ્તલવર્તુલે ।અપ્_366.018અબ્।
ઉચ્ચપ્રાંશૂન્નતોદગ્રા ધ્રુવો નિત્યઃ સનાતનઃ

આવિદ્ધં કુટિલં ભુગ્નં વેલ્લિતં વક્રમિત્યપિ ।અપ્_366.019અબ્।
:ન્
1 પાઠો ઽયં પુરરુક્તિદોષેણ દુષ્ટઃ
:પ્ 297
ચઞ્ચલં તરલઞ્ચૈવ કઠોરં જઠરં દૃઢં

પ્રત્યગ્રો ઽભિનવો નવ્યો નવીનો નૂતનો નવઃ ।અપ્_366.020અબ્।
એકતાનો ઽનન્યવૃત્તિરુચ્ચણ્ડમવિલમ્બિતં

ઉચ્ચાવચં નૈકભેદં સમ્બાધકલિલં તથા ।અપ્_366.021અબ્।
તિમિતં સ્તિમિતં ક્લિન્નમભિયોગત્વભિગ્રહઃ

સ્ફાતિર્વૃદ્ધૌ પ્રથા ખ્યાતૌ સમાહારઃ સમુચ્ચયઃ ।અપ્_366.022અબ્।
અપહારસ્ત્વપચયો વિહારસ્તુ પરિક્રમઃ

પ્રત્યાહાર ઉપાદાનં નિર્હારો ઽભ્યવકર્ષણં ।અપ્_366.023અબ્।
વિઘ્નો ઽન્તરાયઃ પ્રત્યૂહઃ સ્યાદાસ્યાત્વાસના સ્થિતિઃ

સન્નિધિઃ સન્નિકર્ષઃ સ્યાત્મંક્રમો દુર્ગસઞ્ચરઃ ।અપ્_366.024અબ્।
ઉપલમ્ભસ્ત્વનુભવઃ પ્રત્યાદેશો નિરાકૃતિઃ

પરિરમ્ભઃપરિષ્વઙ્ગઃ સંશ્લેષ ઉપગૂહનં ।અપ્_366.025અબ્।
અનુમા પક્ષહેત્વાદ્યૈર્ ડિમ્બે ભ્રમરવિપ્લવૌ

અસન્નિકૃષ્તાર્થજ્ઞાનં શબ્દાદ્ધિ શાબ્દમીરિતં ।અપ્_366.026અબ્।
સાદૃશ્યદર્શનાત્તુલ્યે બુદ્ધિઃ સ્યાદુપમાનકં

કાર્યં દૃષ્ટ્વા વિના નસ્યાદર્થાપત્તિઃ પરાર્થધીઃ ।અપ્_366.027અબ્।
પ્રતિયોગિન્યાગૃહીતે ભુવિ નાસ્તીત્યભાવકઃ ।અપ્_366.027ચ્દ્।
ઇત્યાદિનામલિઙ્ગો હિ હરિરુક્તો નૃબુદ્ધયે