અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 361

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે અવ્યયવર્ગા નામ
ષષ્ટ્યધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
% છપ્તેર્ {361}
:શ્ અથૈકષષ્ટ્યધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
નાનાર્થવર્ગાઃ
અગ્નિર્ ઉવાચ
આકાશે ત્રિદિવે નાકો લોકસ્તુ ભવને જને ।અપ્_361.001અબ્।
પદ્યે યશસિ ચ શ્લોકઃશરે ખડ્ગે ચ સાયકઃ

આનકઃ પટહો ભેરી કલઙ્કો ઽઙ્કાપવાદયોઃ ।અપ્_361.002અબ્।
મારુતે વેધસિ વ્રધ્ને પુંસિ કઃ કં શિરો ઽમ્બુનોઃ

સ્યાત્ પુલાકસ્તુચ્છધાન્યે સંક્ષેપે ભક્તસિક્થકે ।અપ્_361.003અબ્।
મહેન્દ્રગુગ્ગુલૂલૂકવ્યાલગ્રાહિષુ કૌશિકઃ

શાલાવૃકૌ કપિશ્વાનૌ માનં સ્યાન્મિતિસાધનં ।અપ્_361.004અબ્।
સર્ગઃ સ્વભાવનિર્મોક્ષનિશ્ ચયાધ્યાયસ્મૃષ્ટિષુ

યોગઃ સન્નહનોપાયધ્યાનસઙ્ગતિયુક્તિષુ ।અપ્_361.005અબ્।
:પ્ 276
ભોગઃ સુખે સ્ત્ર્યાદિભૃતાવબ્જૌ શઙ્કનિશાકરૌ

કાકે ભગણ્ડૌ કરટૌ દુશ્ ચર્મા શિપિવિષ્ટકઃ ।અપ્_361.006અબ્।
રિષ્ટં ક્ષેમાશુભાભાવેષ્વરિષ્ટે તુ શુભાશુભે

વ્યુષ્ટિઃ ફલે સમૃદ્ધૌ ચ દૃષ્ટિર્જ્ઞાને ઽક્ષ્ણિ દર્શને ।અપ્_361.007અબ્।
નિષ્ઠાનિષ્પત્તિનાશાન્તાઃ કાષ્ઠોત્કર્ષે સ્થિતૌ દિશિ

ભૂગોવાચસ્ત્વિડા ઇલાઃ પ્રગાઢં ભૃષકૃચ્છ્રયોઃ ।અપ્_361.008અબ્।
ભૃશપ્રતિજ્ઞયોર્વાઢં શક્તસ્થૂલૌ દૃઢૌ ત્રિષુ

વિન્યસ્તસંહતૌ વ્યૂઢૌ કૃષ્ણો વ્યાસે ઽર્જુને હરૌ ।અપ્_361.009અબ્।
પણો દૂયતાદિષૂત્સૃષ્ટે ભૃતૌ મૂલ્યે ધને ઽપિ ચ

મૌર્વ્યાં દ્રવ્યાશ્રિતે સત્વશુક્લસન્ધ્યાદિકે ગુણઃ ।અપ્_361.010અબ્।
શ્રેષ્ઠે ઽધિપે ગ્રામણીઃ સ્યાત્ જુગ્પ્સાકરુણે ઘૃણે

તૃષ્ણા સ્પૃહાપિપાસે દ્વે વિપણિઃ સ્યાદ્વણિક્પથે ।અપ્_361.011અબ્।
વિષાભિમરલોહેષુ તીક્ષ્ણં ક્લીવે ખરે ત્રિષુ

પ્રમાણં હેતુમર્યાદાશાસ્ત્રેયત્તાપ્રમાતૃષુ ।અપ્_361.012અબ્।
કરણં ક્ષેત્રગાત્રાદાવીરિણં શૂન્યમૂષરં

યન્તા હસ્તિપકે સૂતે વહ્નિજ્વાલા ચ હેતયઃ ।અપ્_361.013અબ્।
સ્રુતં શાસ્ત્રાવધૃતયોર્યુગપર્યાપ્તયોઃ કૃતં

ખ્યાતે હૃષ્ટે પ્રતીતો ઽભિજાતસ્તુ કુલજે બુધે ।અપ્_361.014અબ્।
વિવિક્તૌ પૂતવિજનૌ મૂર્છિતૌ મૂડ્સોચ્છયૌ

અર્થો ઽભિધેયરૈવસ્તુપ્રયોજનનિવૃત્તિષુ ।અપ્_361.015અબ્।
નિદાનાગમયોસ્તીર્થમૃષિજુષ્ટજલે ગુરૌ

પ્રાધાન્યે રાજલિઙ્ગે ચ વૃષાઙ્ગે કકુદો ઽસ્ત્રિયાં ।અપ્_361.016અબ્।
સ્ત્રી સમ્બિજ્જ્ઞાનસમ્ભાષાક્રિયાકારાજિનામસુ

:પ્ 277
ધર્મે રહસ્યુપનિષત્ સ્યાદૃતૌ વત્સરે શરત્ ।અપ્_361.017અબ્।
પદં વ્યવસિતિત્રાણસ્થાનલક્ષ્માઙ્ઘ્રિવસ્તુષુ

ત્રિષ્વષ્ટમધુરૌ સ્વાદૂ મૃદૂ ચાતીક્ષ્ણકોમલૌ ।અપ્_361.018અબ્।
સત્યે સાધૌ વિદ્યમાને પ્રશસ્તે ઽભ્યર્હિતે ચ સત્

વિધિર્વિધાને દૈવે ઽપિ પ્રણિધિઃ પ્રાર્થને ચરે ।અપ્_361.019અબ્।
વધૂર્જાયા સ્નુષા ચ સુધાલેપો ઽમૃતં સ્નુહી

સ્પૃહા સમ્પ્રત્યયઃ શ્રદ્ધા પણ્ડિતમ્મન્યગર્વિતૌ ।અપ્_361.020અબ્।
બ્રહ્મબન્ધુરધિક્ષેપે ભાનૂ રષ્મિદિવાકરૌ

ગ્રાવાણૌ શૈલપાષાનૌ મૂર્ખનીચૌ પૃથગ્જનૌ ।અપ્_361.021અબ્।
તરુશૈલૌ શિખરિણૌ તનુસ્ત્વગ્દેહયોરપિ

આત્મા યત્નો ધૃતિર્વુદ્ધિઃ સ્વભાવો બ્રહ્મવર્ષ્મ ચ ।અપ્_361.022અબ્।
ઉત્થાનં પૌરુષે તન્ત્રે વ્યુત્થાનં પ્રતિરોધને

નિર્યાતનં વૈરશુદ્ધૌ દાને ન્યાસાર્પણે ઽપિ ચ ।અપ્_361.023અબ્।
વ્યસનં વિપદિ ભ્રશે દોષે કામજકોપજે

મૃગયાક્ષો દિવાસ્વપ્નઃ પરિવાદઃ સ્ત્રિયો મદઃ ।અપ્_361.024અબ્।
તૌર્યત્રિકં વૃથાટ્યા ચ કામજો દશકો ગણઃ

પૈશૂન્યં સાહસં દ્રોહ ઈર્ષ્યાસૂયાર્થદૂષણમ્ ।અપ્_361.025અબ્।
વાગ્દણ્ડશ્ ચૈવ પારુષ્યં ક્રોધજો ઽપિ ગણો ઽષ્ટકઃ

અકર્મગુહ્યે કૌપીનં મૈથુનં સઙ્ગતૌ રતૌ ।અપ્_361.026અબ્।
પ્રધાનં પરમાર્થા ધીઃ પ્રજ્ઞાનં બુદ્ધિચિહ્નયોઃ

ક્રન્દને રોદનાહ્વાને વર્ષ્મ દેહપ્રમાણયોઃ ।અપ્_361.027અબ્।
આરાધનં સાધને સ્યાદવાપ્તૌ તોષણે ઽપિ ચ

રત્નં સ્વજાતિશ્રેષ્ઠે ઽપિ લક્ષ્મ ચિહ્નપ્રધાનયોઃ ।અપ્_361.028અબ્।
:પ્ 278
કલાપો ભૂષણે વર્હે તૂણીરે સંહતે ઽપિ ચ

તલ્પં શય્યાટ્ટારેષુ ડિમ્ભૌ તુ શિશુવાલિશૌ ।અપ્_361.029અબ્।
સ્તમ્ભૌ સ્થૂણાજડીભાવૌ સભ્યે સંસદિ વૈ સભા

કિરણપ્રગ્રહૌ રશ્મી ધર્માઃ પુણ્યયમાદયઃ ।અપ્_361.030અબ્।
લલામં પુચ્છપુણ્ડ્રાશ્વભૂષાપ્રાધાન્યકેતુષુ

પ્રત્યયો ઽધીનશપથજ્ઞાનવિશ્વાસહેતુષુ ।અપ્_361.031અબ્।
સમયાઃ શપથાચારકાલસિદ્ધાન્તસંવિદઃ

અત્યયો ઽતિક્રમે કૃચ્છ્રે સત્યં શપથતથ્યયોઃ ।અપ્_361.032અબ્।
વીર્યં બલપ્રભાવૌ ચ રૂપ્યં રૂપે પ્રશસ્તકે

દુરોદરો દ્યૂતકારે પણે દ્યૂતે દુરોદરં ।અપ્_361.033અબ્।
મહારણ્યે દુર્ગપથે કાન્તારઃ પુન્નપુંસકં

યમાનિલેન્દ્રચન્દ્રાર્કવિષ્ણુસિંહાદિકે હરિઃ ।અપ્_361.034અબ્।
દરો ઽસ્ત્રિયાં ભયે શ્વભ્રે જઠરઃ કઠિને ઽપિ ચ

ઉદારો દાતૃમહતોરિતરસ્ત્વન્યનીચયોઃ ।અપ્_361.035અબ્।
ચૂડા કિરીટં કેશાશ્ ચ સંયતા મૌલયસ્ત્રયઃ

બલિઃ કરોપહારાદૌ સૈન્યસ્થૈર્ યાદિકે બલં ।અપ્_361.036અબ્।
સ્ત્રીકટીવસ્ત્રબન્ધે ઽપિ નીવી પરિપણે ઽપિ ચ

શુક્રલે મૂષિકે શ્રેષ્ઠે સુકૃતે વૃષભે વૃષઃ ।અપ્_361.037અબ્।
દ્યૂતાક્ષે સારિફલકે ઽપ્યાકર્ષો ઽથાક્ષમિન્દ્રિયે

ના દ્યૂતાઙ્ગે ચ કર્ષે ચ વ્યવહારે કલિદ્રુમે ।અપ્_361.038અબ્।
ઊષ્ણીષઃ સ્યાત્ કિરીટાદૌ કર્ષૂઃ કુલ્યાભિધાયિની

પ્રત્યક્ષે ઽધિકૃતે ઽધ્યક્ષઃ સૂર્યવહ્ની વિભાવસૂ ।અપ્_361.039અબ્।
શૃઙ્ગારાદૌ વિષે વીર્યે ગુણે રાગે દ્રવે રસઃ

:પ્ 279
તેજઃપુરીષયોર્વર્ચ આગઃ પાપાપરાધયોઃ ।અપ્_361.040અબ્।
છન્દઃ પદ્યે ઽભિલાસે ચ સાધીયાન્ સાધુવાઢયોઃ ।અપ્_361.040ચ્દ્।
વ્યૂહો વૃન્દે ઽપ્યહિર્વૃત્રે ઽપ્યગ્નીન્દ્વર્કાસ્તમોનુદઃ