અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 360

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે સ્વર્ગપાતાલાદિવર્ગા
નામોનષષ્ટ્યધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
% છપ્તેર્ {360}
:શ્ અથ ષષ્ટ્યધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
અવ્યયવર્ગાઃ
અગ્નિર્ ઉવાચ
આઙીષદર્થે ઽભિવ્યાપ્તૌ સીમાર્થે ધાતુયોગજે ।અપ્_360.001અબ્।
આ પ્રગૃહ્યઃ સ્મૃતૌ વાક્યે ઽપ્યાસ્તુ સ્યાત્ કોપપીડ્યોઃ

પાપકુત્સેષદર્થે કુ ધિગ્જુગુપ્સનનિન્દયોઃ ।અપ્_360.002અબ્।
ચાન્વાચયસમાહારેતરેતરસમુચ્ચયે

:પ્ 272
સ્વસ્ત્યાશીઃ ક્ષેમપુણ્યાદૌ પ્રકર્ષે લઙ્ઘને ઽપ્યતિ ।અપ્_360.003અબ્।
સ્વિત્પ્રશ્ને ચ વિતર્કે ચ તુ સ્યાદ્ભેદે ઽવધારણે

સકૃત્સહૈકવારે સ્યાદારાદ્દૂરસમીપયોઃ ।અપ્_360.004અબ્।
પ્રતીચ્યાં ચરમે પશ્ચાદુતાપ્યર્થવિકલ્પયોઃ

પુનઃસદાર્થયોઃ શશ્વત્ સાક્ષાત્ પ્રત્યક્ષતુલ્યયોઃ ।અપ્_360.005અબ્।
ખેદાનુકમ્પાસન્તોષવિસ્મયામન્ત્રણે વત

હન્ત હર્ષે ઽનુકમ્પાયાં વાક્યારમ્ભવિષાદયોઃ ।અપ્_360.006અબ્।
પ્રતિ પ્રતિનિધૌ વીપ્સાલક્ષણાદૌ પ્રયોગતઃ

ઇતિ હેતૌ પ્રકરણે પ્રકાશાદિસમાપ્તિષુ ।અપ્_360.007અબ્।
પ્રાચ્યાં પુરસ્તાત્ પ્રથમે પુરાર્થે ઽગ્રત ઇત્ય્ અપિ

યાવત્તાવચ્ચ સાકલ્યે ઽવધૌ માને ઽવધારણે ।અપ્_360.008અબ્।
મઙ્ગલાનન્તરારમ્ભપ્રશ્નકાર્ત્સ્નેષ્વ્ અથોથ ચ

વૃથા નિરર્થકાવિધ્યોર્નાનાનેકોભયાર્થયોઃ ।અપ્_360.009અબ્।
નુ પૃચ્છાયાં વિકલ્પે ચ પશ્ચાત્સાદૃશ્યયોરનુ

પ્રશ્નાવધારણાનુજ્ઞાનુનયામન્ત્રણે નનુ ।અપ્_360.010અબ્।
ગર્હાસમુચ્ચયપ્રશ્નશઙ્કાસમ્ભાવનાસ્વ્ અપિ

ઉપમાયાં વિકલ્પે વા સામિત્વર્ધે જુગુપ્સિતે ।અપ્_360.011અબ્।
અમા સહ સમીપે ચ કં વારિણિ ચ મૂર્ધનિ

ઇવેત્થમર્થયોરેવં નૂનં તર્કે ઽર્થનિશ્ ચયે ।અપ્_360.012અબ્।
તૂષ્ણીમર્થે સુખે જોષં કિમ્પૃચ્છાયાં જુગુપ્સને

નામ પ્રાકાશ્યસમ્ભાવ્યક્રોધોપગમકુત્સને ।અપ્_360.013અબ્।
અલં ભૂષણપર્યાપ્તિશક્તિવારણવાચકમ્

:પ્ 273
હૂં વિતર્કે પરિપ્રશ્ને સમયાન્તિકમધ્યયોઃ ।અપ્_360.014અબ્।
પુનરપ્રથમે ભેદે નિર્નિશ્ ચયનિષેધયોઃ

સ્યાત્પ્રબન્ધે ચિરાતીતે નિકટાગામિકે પુરા ।અપ્_360.015અબ્।
ઉરર્યુરી ચોરરી ચ વિસ્તારે ઽઙ્ગીકૃતે ત્રયમ્

સ્વર્ગે પરે ચ લોકે સ્વર્વાર્તાસમ્ભાવયોઃ કિલ ।અપ્_360.016અબ્।
નિષેધવાક્યાલઙ્કારે જિજ્ઞાસાવસરે(1) ખલુ

સમીપોભયતઃશીઘ્રસાકલ્યાભિમુખે ઽભિતઃ ।અપ્_360.017અબ્।
નામપ્રકાશયોઃ પ્રાદુર્મિથો ઽન્યોન્યં રહસ્યપિ

તિરો ઽન્તર્ધૌ તિર્યગર્થે હા વિષાદશુગર્તિષુ ।અપ્_360.018અબ્।
અહહેત્યદ્ભુતે ખેદે હિ હેતાવવધારણે

ચિરાય ચિરરાત્રાય ચિરસ્યાદ્યાશ્ચિરાર્થકાઃ ।અપ્_360.019અબ્।
મુહુઃ પુનઃ પુનઃ શશ્વદભીક્ષ્ણમસકૃત્ સમાઃ

સ્રાગ્ઝટિત્યઞ્ચસાહ્નાય સપદિ દ્રાઙ્મઙ્ખુ ચ દ્રુતે ।અપ્_360.020અબ્।
બલવત્ સુષ્ઠુ કિમુત વિકલ્પે કિં કિમૂત ચ

તુ હિ ચ સ્મ હ વૈ પાદપૂરણે પૂજનેપ્યતિ ।અપ્_360.021અબ્।
દિવાહ્નીત્યથ દોષા ચ નક્તઞ્ચ રજનાવિતિ

તિર્યગર્થે સાચિ તિરો ઽપ્યથ સમ્બોધનાર્થકાઃ ।અપ્_360.022અબ્।
સ્યુઃ પ્યાટ્પાડ્ઙ્ગ હે હૈ ભોઃ સમયા નિકષા હિરુક્

અતર્કિતે તુ સહસા સ્યાત્ પુરઃ પુરતો ઽગ્રતઃ ।અપ્_360.023અબ્।
સ્વાહા દેવહવિર્દાને શ્રૌષટ્ વૌષટ્ વષટ્ સ્વધા

કિઞ્ચિદીષન્મનાગલ્પે પ્રેત્યામુત્ર ભવાન્તરે ।અપ્_360.024અબ્।
:ન્
1 જિજ્ઞાસાનુનય ઇતિ ઞ..
:પ્ 274
યથા તથા ચૈવ સામ્યે અહો હો ઇતિ વિસ્મયે

મૌને તુ તૂષ્ણીં તૂષ્ણીકં સદ્યઃ સપદિ તત્ક્ષણે ।અપ્_360.025અબ્।
દિષ્ટ્યા શમુપયોષઞ્ચેત્યાનન્દે ઽથાન્તરે ઽન્તરા

અન્તરેણ ચ મધ્યે સ્યુઃ પ્રસહ્ય તુ હટાર્થકમ્ ।અપ્_360.026અબ્।
યુક્તે દ્વે સામ્પ્રતં સ્થાને ઽભીક્ષ્ણં શસ્વદનારતે

અભાવે નહ્યનો નાપિ માસ્મ માલઞ્ચ વારણે ।અપ્_360.027અબ્।
પક્ષાન્તરે ચેદ્યદિ ચ તત્ત્વે ત્વ્ અદ્ધાઞ્જસા દ્વયમ્

પ્રાકાશ્યે પ્રાદુરાવિઃ સ્યાદોમેવં પરમં મતે ।અપ્_360.028અબ્।
સમન્તતસ્તુ પરિતઃ સર્વતો વિશ્વગિત્યપિ

અકામાનુમતૌ કામમસૂયોપગમે ઽસ્તુ ચ ।અપ્_360.029અબ્।
નનુ ચ સ્યાદ્વિરોધોક્તૌ કચ્ચિત્ કામપ્રવેદને

નિઃષમં દુઃષમં ગર્હ્યે યથાસ્વન્તુ યથાયથં ।અપ્_360.030અબ્।
મૃષા મિથ્યા ચ વિતથે યથાર્થન્તુ યથાતથં

સ્યુરેવન્તુ પુનર્વૈવેત્યવધારણવાચકાઃ ।અપ્_360.031અબ્।
પ્રાગતીતાર્થકં નૂનમવશ્યં નિશ્ ચયે દ્વયં

સંવદ્વર્ષે ઽવરે ત્વર્વાગામેવં સ્વયમાત્મના ।અપ્_360.032અબ્।
અલ્પે નીચૈર્ મહત્યુચ્ચૈઃ પ્રાયોભૂમ્ન્ય્ અદ્રુતે શનૈઃ

સના નિત્યે વહિર્વાહ્યે સ્માતીતે ઽસ્તમદર્શને ।અપ્_360.033અબ્।
અસ્તિ સત્ત્વે રુષોક્તાવૂમું પ્રશ્ને ઽનુનયે ત્વયિ

હૂં તર્કે સ્યાદુષા રાત્રેરવસાને નમો નતૌ ।અપ્_360.034અબ્।
પુનરર્થે ઽઙ્ગનિન્દાયાં દુષ્ઠુ સુષ્ઠુ પ્રશંસને

સાયં સાયે પ્રગે પ્રાતઃ પ્રભાતે નિકષાન્તિકે ।અપ્_360.035અબ્।
પરુત્પરાર્યૈસમો ઽબ્દે પૂર્વે પૂર્વતરે યતિ

:પ્ 275
અદ્યાત્રાહ્ન્ય્ અથ પૂર્વેહ્નીત્યાદૌ પૂર્વોત્તરા પરાત્ ।અપ્_360.036અબ્।
તથાધરાન્યાન્યતરેતરાત્પૂર્વેદ્યુરાદયઃ

ઉભયદ્યુશ્ચોભયેદ્યુઃ પરે ત્વહ્નિ પરેદ્યપિ ।અપ્_360.037અબ્।
હ્યો ગતે ઽનાગતે ઽહ્નિ શ્વઃ પરશ્વઃ શ્વઃપરે ઽહનિ

તદા તદાનીં યુગપદેકદા સર્વદા સદા ।અપ્_360.038અબ્।
એતર્હિ સમ્પ્રતીદાનીમધુના સામ્પ્રતન્તથા