અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 293

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે મન્ત્રપરિભાષા નામ
દ્વિનવત્યધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
% છપ્તેર્ {293}
:શ્ અથ ત્રિનવત્યધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
નાગલક્ષણાનિ
અગ્નિરુચાચ
નાગાદયો ઽથ ભાવાદિદશસ્થાનાનિ કર્મ ચ ।અપ્_293.001અબ્।
સૂતકં દષ્ટચેષ્ટેતિ સપ્તલક્ષણમુચ્યતે

શેષવાસુકિતક્ષાખ્યાઃ કર્કટો ઽબ્જો મહામ્બુજઃ ।અપ્_293.002અબ્।
શઙ્ખપાલશ્ ચ કુલિક ઇત્ય્ અષ્ટૌનાગવર્યકાઃ

દશાષ્ટપઞ્ચત્રિગુણશતમૂર્ધાન્વિતૌ ક્રમાત્ ।અપ્_293.003અબ્।
વિપ્રૌ નૃપો વિશૌ શૂદ્રૌ દ્વૌ દ્વૌ નાગેષુ કીર્તિતૌ

તદન્વયાઃ પઞ્ચશતં તેભ્યો જાતા અસંખ્યકાઃ ।અપ્_293.004અબ્।
ફણિમણ્ડલિરાજીલવાતપિત્તકફાત્મકાઃ

વ્યન્તરા દોષમિશ્રાસ્તે સર્પાં દર્વીકરાઃ સ્મૃતાઃ ।અપ્_293.005અબ્।
રથાઙ્ગલાઙ્ગલચ્છત્રસ્વસ્તિકાઙ્કુશધારિણઃ(1)

ગોનસા મન્દગા દીર્ઘા મણ્ડલૈર્ વિધૈશ્ચિતાઃ(2) ।અપ્_293.006અબ્।
:ન્
1 રથાઙ્ગલાઙ્ગલત્રમુષ્ટિકાઙ્કુશધારિણ ઇતિ ખ..
2 સ્થિતા ઇતિ ખ..
:પ્ 89
રાજિલાશ્ચિત્રિતાઃ સ્નિગ્ધાસ્તિર્યગૂર્ધ્વઞ્ચ વાજિભિઃ

વ્યન્તરા મિશ્રચિહ્નાશ્ ચ ભૂવર્ષાગ્નેયવાયવઃ ।અપ્_293.007અબ્।
ચતુર્વિધાસ્તે ષડ્વિંશભેદાઃ ષોડશ ગોનસાઃ

ત્રયોદશ ચ રાજીલા વ્યન્તરા એકવિંશતિઃ ।અપ્_293.008અબ્।
યે ઽનુક્તકાલે જાયન્તે સર્પાસ્તે વ્યન્તરાઃ સ્મૃતાઃ

આષાઢાદિત્રિમાસૈઃ સ્યાદ્ગર્ભો માષચતુષ્ટયે ।અપ્_293.009અબ્।
અણ્ડ્કાનાં શતે દ્વે ચ ચત્વારિંશત્ પ્રસૂયતે

સર્પા ગ્રસન્તિ સૂતૌઘાન્ વિના સ્ત્રીપુન્નપુંસકાન્ ।અપ્_293.010અબ્।
ઉન્મીલતે ઽક્ષિ સપ્તાહાત્ કૃષ્ણો માસાદ્ભવેદ્વહિઃ

દ્વાદશાહાત્ સુબોધઃ સ્યાત્ દન્તાઃ સ્યુઃ સૂર્યદર્શનાત્ ।અપ્_293.011અબ્।
દ્વાત્રિંશદ્દિનવિંશત્યા ચતસ્રસ્તેષુ દંષ્ત્રિકાઃ

કરાલી મકરી કાલરાત્રી ચ યમદૂતિકા ।અપ્_293.012અબ્।
એતાસ્તાઃ સવિષા દંષ્ટ્રા વામદક્ષિણપાર્શ્વગાઃ

ષન્માસાન્મુચ્યતે કૃત્તિં જોવેત્સષ્ટિસમાદ્વયં ।અપ્_293.013અબ્।
નાગાઃ સૂર્યાદિવારેશાઃ સપ્ત ઉક્તા દિવા નિશિ

સ્વેષાં ષટ્ પ્રતિવારેષુ કુલિકઃ સર્વસન્ધિષુ ।અપ્_293.014અબ્।
શઙ્ખેન વા મહાબ્જેન સહ તસ્યોદયો ઽથવા

દ્વયીર્વા નાડિકામન્ત્રમન્ત્રકં(1) કુલિકોદયઃ ।અપ્_293.015અબ્।
દુષ્ટઃ સ કાલઃ સર્વત્ર સર્પદંશે વિશેષતઃ(2)

કૃત્તિકા ભરણી સ્વાતી મૂલં પૂર્વત્રયાશ્વની ।અપ્_293.016અબ્।
વિશાખાર્દ્રા મઘાશ્લેષા ચિત્રા શ્રવણરોહિણી

હસ્તા મન્દકુજૌ વારૌ પઞ્ચમી ચાષ્ટમી તિથિઃ ।અપ્_293.017અબ્।
:ન્
1 નાડિકામાત્રસન્ત્રકમિતિ ઞ..
2 વિનિર્દિશેદિતિ ક.. , ખ.. , જ.. , ટ.. ચ
:પ્ 90
ષષ્ઠી રૈક્તા શિવા નિન્દ્યા પઞ્ચમી ચ ચતુર્દશી

સન્ધ્યાચતુષ્ટયં દુષ્ટં દગ્ધયોગાશ્ ચ રાશયઃ ।અપ્_293.018અબ્।
એકદ્વિબહવો દંશા દષ્ટવિદ્ધઞ્ચ ખણ્ડિતમ્

અદંશમવગુપ્તં(1) સ્યાદ્દંશમેવં ચતુર્વિધમ્ ।અપ્_293.019અબ્।
ત્રયો દ્વ્યેકક્ષતા દંશા વેદના રુધિરોલ્વણા

નક્તન્ત્વેકાઙ્ઘ્રિકૂર્માભા દંશાશ્ ચ યમચોદિતાઃ ।અપ્_293.020અબ્।
દીહીપિપીલિકાસ્પર્શી કણ્ઠશોથરુજાન્વિતઃ(2)

સતોદો રન્થિતો દંશઃ સવિષો ન્યસ્તનિર્વિષઃ ।અપ્_293.021અબ્।
દેવાલયે શૂન્યગૃહે વલ્મીકોદ્યાનકોટરે

રથ્યાસન્ધૌ શ્મશાને ચ નદ્યાઞ્ચ સિન્ધુસઙ્ગમે ।અપ્_293.022અબ્।
દ્વીપે ચતુષ્પથે સૌધે ગૃહે ઽબ્જે પર્વતાગ્રતઃ

વિલહદ્વારે જીર્ણકૂપે જીર્ણવેશ્મનિ કુડ્યકે ।અપ્_293.023અબ્।
શિગ્રુશ્લેષ્માતકાક્ષેષુ જમ્બૂ ડુમ્બરેણેષુ ચ

વટે ચ જીર્ણપ્રાકારે ખાસ્યહૃત્કક્ષજત્રુણિ ।અપ્_293.024અબ્।
તાલૌ શઙ્ખે ગલે મૂર્ધ્નિ ચિવુકે નાભિપાદયોઃ

દંશો ઽશુભઃ શુભો દૂતઃ પુષ્પહસ્તઃ સુવાક્ સુધીઃ ।અપ્_293.025અબ્।
લિઙ્ગવર્ણસમાનશ્ ચ શુક્લવસ્ત્રો ઽમલઃ શુચિઃ

અપદ્વારગતઃ શસ્ત્રી પ્રમાદી ભૂગતેક્ષણઃ ।અપ્_293.026અબ્।
વિવર્ણવાસાઃ પાશાદિહસ્તો ગદ્ગદવર્ણભાક્

શુષ્કકાષ્ઠાશ્રિતઃ ખિન્નસ્તિલાક્તકકરાંશુકઃ ।અપ્_293.027અબ્।
આર્દ્રવાસાઃ કૃષ્ણરક્તપુષ્પયુક્તશિરોરુહઃ

કુચમર્દી નખચ્છેદી ગુદસ્પૃક્ પાદલેખકઃ ।અપ્_293.028અબ્।
:ન્
1 સદંશમવલુપ્તમિતિ ઞ..
2 કણ્ઠશોષરુજાન્ત્રિત ઇતિ ઞ..
:પ્ 91
કેશમુઞ્ચી તૃણચ્છેદી દુષ્ટા દૂતાસ્તથૈકશઃ

ઇડાન્યા વા વહેદ્દ્વેધા યદિ દૂતસ્ય ચાત્મનઃ ।અપ્_293.029અબ્।
આભ્યાં દ્વાભ્યાં પુષ્ટયાસ્માન્ વિદ્યાસ્ત્રીપુન્નપુંસકાન્

દૂતઃ સ્પૃશતિ યદ્ગાત્રં તસ્મિન્ દંશમુદાહરેત્ ।અપ્_293.030અબ્।
દૂતાઙ્ઘ્રિચલનં દુષ્ઠમુત્થિતિર્નિશ્ ચલા શુભા

જીવપાર્શ્વે શુભો દૂતો દુષ્ટો ઽન્યત્ર સમ્માગતઃ ।અપ્_293.031અબ્।
જીવો ગતાગતૈર્ દુષ્ટઃ શુભો દૂતનિવેદને

દૂતસ્ય વાક્ પ્રદુષ્ટા સા પૂર્વામજાર્ધનિન્દિતા ।અપ્_293.032અબ્।
વિભક્તૈસ્તસ્ય વાક્યાન્તૈર્વિષર્નિર્વિષકાલતા(?)

આદ્યૈઃ સ્વરૈશ્ ચ કાદ્યશ્ ચ વર્ગૈર્ ભિન્નલિપિર્દ્વિધા ।અપ્_293.033અબ્।
સ્વરજો વસુમાન્વર્ગી ઇતિક્ષેપા ચ માતૃકા

વાતાગ્નીન્દ્રજલાત્માનો વર્ગેષુ ચ ચતુષ્ટયમ્ ।અપ્_293.034અબ્।
નપુંસકાઃ પઞ્ચમાઃ સ્યુઃ સ્વરાઃ શક્રામ્બુયોનયઃ

દુષ્ટૌ દૂતસ્ય વાક્પાદૌ વાતાગ્ની મધ્યમો હરિઃ ।અપ્_293.035અબ્।
પ્રશસ્તા વારુણા વર્ણા અતિદુષ્ટા નપુંસકાઃ

પ્રસ્થાને મઙ્ગલં વાક્યં ગર્જિતં મેઘહસ્તિનોઃ ।અપ્_293.036અબ્।
પ્રદક્ષિણં ફલે વૃક્ષે વામસ્ય ચ રુતં જિતં

શુભા ગીતાદિશબ્દાઃ સ્યુરીદૃશં સ્યાદસિદ્ધયે ।અપ્_293.037અબ્।
અનર્થગીરથાક્રન્દો દક્ષિણે વિરુતં ક્ષુતમ્

વેશ્યા ક્ષુતો નૃપઃ કન્યા ગૌર્દન્તી મુરજધ્વજૌ ।અપ્_293.038અબ્।
ક્ષીરાજ્યદધિશઙ્ખામ્બુ છત્રં ભેરી ફલં સુરાઃ

તણ્ડુલા હેમ રુપ્યઞ્ચ સિદ્ધયે ઽભિમુખા અમી ।અપ્_293.039અબ્।
સકાષ્ઠઃ સાનલઃ કારુર્મલિનામ્બરભાવભૃત્

:પ્ 92
ગલસ્થટઙ્ગો ગોમાયુગૃધ્રોલૂકકપર્દિકાઃ ।અપ્_293.040અબ્।
તૈલં કપાલકાર્પાસા નિષેધે ભસ્મ નષ્ટયે

વિષરોગાશ્ ચ સપ્ત સ્યુર્ધાતોર્ધાત્વન્તરાપ્તિતઃ ।અપ્_293.041અબ્।
વિષદંશો લલાટં યાત્યતોનેત્રં તતૌ સુખમ્ ।અપ્_293.041ચ્દ્।
આસ્યાચ્ચ વચનીનાડ્યૌ ધાતૂન પ્રાપ્નોતિ હિ ક્રમાત્