અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 294

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે નાગલક્ષણદિર્નામ
ત્રિનવત્યધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
% છપ્તેર્ {294}
:શ્ અથ ચતુર્નવત્યધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
દષ્ટચિકિત્સા
અગ્નિર્ ઉવાચ
મન્ત્રધ્યાનૌષધૈર્ દષ્ટચિકિત્સાં પ્રવદામિ તે ।અપ્_294.001અબ્।
ઓં નમો ભગવતે નીલકણ્ઠાયેતિ ।અપ્_294.001ચ્દ્।
જપનાદ્વિષહાનિઃ સ્યદૌષધં જીવરક્ષણં

સાજ્યં સકૃદ્રસં પેયં દ્વિવિધં વિષમુચ્યતે ।અપ્_294.002અબ્।
જઙ્ગમં સર્પભૂષાદિ શૃઙ્ગ્યાદિ સ્થાવરં વિષં

શાન્તસ્વરાન્વિતો બ્રહ્મા લોહિતં તારકં(1) શિવઃ ।અપ્_294.003અબ્।
વિયતેર્નામમન્ત્રો ઽયં તાર્ક્ષઃ શબ્દમયઃ સ્મૃતઃ

ઓં જ્વલ મહામતે હૃદયાય ગરુડવિરાલશિરસે(2) ગરુડશિખાયૈ
ગરુડ વિષભઞ્જન પ્રભેદન પ્રભેદન વિત્રાસય વિત્રાસય
વિમ-[!!!]
:ન્
1 તારકઃ ઇતિ ખ..
2 ગરુડવિલાસશિરસે ઇતિ ખ..
:પ્ 93
ર્દય વિમર્દય કવચાય અપ્રતિહતશામનં વં હૂં ફટ્ અસ્ત્રાય
ઉગ્રરૂપવારક સર્વભયઙ્કર ભીષય સર્વં દહ દહ ભસ્મીકુરુ
કુરુ સ્વાહા નેત્રાય
સપ્તવર્ગાન્તયુગ્માષ્ટદિગ્દલસ્વર કેશરાદિવર્ણરુદ્ધં
વહ્નિરાભૂતકર્ણકં માતૃકામ્બુજં
કૃત્વા હૃદિસ્થં તન્મન્ત્રી વામહસ્તતલે સ્મરેત્ ।અપ્_294.004અબ્।
અઙ્ગષ્ઠાદૌ ન્યસેદ્વર્ણાન્વિયતેર્ભેદિતાઃ કલાઃ(1)

પીતં વજ્રચતુષ્કોણં પાર્થિવં શક્રદૈવતં ।અપ્_294.005અબ્।
વૃત્તાર્ધમાપ્યપદ્માર્ધં શુક્લં વરૂણદૈવતં

ત્ર્યસ્ત્રં સ્વસ્તિકયુક્તઞ્ચ તૈજસં વહ્નિદૈવતં ।અપ્_294.006અબ્।
વૃત્તં વિન્દુવૃતં વાયુદૈવતં કૃષ્ણમાલિનમ્

અઙ્ગુષ્ઠાદ્યઙ્ગુલીમધ્યે પર્યસ્તેષુ સ્વવેશ્મસુ ।અપ્_294.007અબ્।
સુવર્ણનાગવાહેન વેષ્ઠિતેષુ ન્યસેત્ ક્રમાત્

વિયતેશ્ ચતુરો વર્ણાન્ સુમણ્ડલસમત્વિષઃ ।અપ્_294.008અબ્।
અરૂપે રવતન્માત્રે(2) આકાશેશિવદેવતે

કનિષ્ઠામધ્યપર્વસ્થે ન્યસેત્તસ્યાદ્યમક્ષરમ્ ।અપ્_294.009અબ્।
નાગાનામાદિવર્ણાંશ્ ચ સ્વમણ્ડલગતાન્ન્યસેત્

ભૂતાદિવર્ણાન્ વિન્યસેદઙ્ગુષ્ટાદ્યન્તપર્વસુ ।અપ્_294.010અબ્।
તન્માત્રાદિગુણાભ્યર્ણાનઙ્ગુલીષુ ન્યસેદ્બુધઃ

સ્પર્શનાદેવતાર્ક્ષેણ હસ્તે હન્યાદ્વિષદ્વયં ।અપ્_294.011અબ્।
મણ્ડલાદિષુ તાન્ વર્ણાન્ વિયતેઃ કવયો જિતાન્

શ્રેષ્ઠદ્વ્યઙ્ગુલિભિર્દેહનાભિસ્થાનેષુ પર્વસુ ।અપ્_294.012અબ્।
:ન્
1 ભેદિકાસ્તથેતિ ખ..
2 વરતન્મત્રે ઇતિ ખ..
:પ્ 94
આજાનુતઃ સુવર્ણાભમાનાભેસ્તુહિનપ્રભમ્

કુઙ્કુમારુણમાકણ્ઠાદાકેશાન્તાત્ સિતેતરં ।અપ્_294.013અબ્।
બ્રહ્માણ્ડવ્યાપિનં તાર્ક્ષઞ્ચન્દ્રાખ્યં નાગભૂષણમ્

નીલોગ્રનાશમાત્માનં મહાપક્ષં સ્મરેદ્બુધઃ ।અપ્_294.014અબ્।
એવન્તાત્ક્ષાત્મનો વાક્યાન્મન્ત્રઃ સ્યાન્મન્ત્રિણો વિષે

સુષ્ટિસ્તાર્ક્ષકરસ્યાન્તઃસ્થિતાઙ્ગુષ્ઠવિષાપહા ।અપ્_294.015અબ્।
તાર્ક્ષં હસ્તં સમુદ્યમ્ય તત્પઞ્ચાઙ્ગુલિચાલનાત્

કુર્યાદ્વિષસ્ય સ્તમ્ભાદીંસ્તદુક્તમદવીષયા ।અપ્_294.016અબ્।
આકાશાદેષ ભૂવીજઃ પઞ્ચાર્ણાધિપતિર્મનુઃ

સંસ્તમ્ભયેતિવિષતો ભાષયા સ્તમ્ભ્યેદ્વિષમ્ ।અપ્_294.017અબ્।
વ્યત્યસ્તભૂષયા વીજો મન્ત્રો ઽયં સાધુસાધિતઃ

સંપ્લવઃ પ્લાવય યમઃ(1) શબ્દાદ્યઃ સંહરેદ્વિષં ।અપ્_294.018અબ્।
દણ્ડમુત્થાપયેદેષ સુજપ્તામ્ભો ઽભિષેકતઃ

સુજપ્તશઙ્ખભેર્યાદિનિસ્વનશ્રવણેન વા ।અપ્_294.019અબ્।
સંદહત્યેવ સંયુક્તો ભૂતેજોવ્યત્યયાત્ સ્થિતઃ

ભૂવાયુવ્યત્યયાન્મન્ત્રો વિષં સંક્રામયત્યસૌ ।અપ્_294.020અબ્।
અન્તસ્થો નિજવેશ્મસ્થો વીજાગ્નીન્દુજલાત્મભિઃ

એતત્ કર્મ નયેન્મન્ત્રી ગરુડાકૃતિવિગ્રહઃ ।અપ્_294.021અબ્।
તાર્ક્ષવર્ણગેહસ્થસ્તજ્જપાન્નાશયેદ્વિષમ્

જામુદણ્ડીદમુદિતં સ્વધાશ્રીવીજલાઞ્છિતં ।અપ્_294.022અબ્।
સ્નાનપાનાત્સર્વવિષં જ્વરાતોગાપમૃત્યુજિત્

પક્ષિ પક્ષિ મહાપક્ષિ મહાપક્ષિ વિધિ સ્વાહા ।અપ્_294.023અબ્।
:ન્
1 યશ ઇતિ ઞ..
:પ્ 95
પક્ષિ પક્ષિ મહાપક્ષિ મહાપક્ષિ ક્ષિ ક્ષિ સ્વાહા

દ્વાવેતૌ પક્ષિરાડ્મન્ત્રૌ વિષઘ્નાવભિમન્ત્રણાત્
પક્ષિરાજાય વિધ્મહે પક્ષિદેવાય ધીમહિ તત્રો ગરુડ
પ્રચોદયાત્
વહ્નિસ્થૌ પાર્શ્વતત્પૂર્વૌ દન્તશ્રીકૌ ચ દણ્ડિનૌ ॥
સકાલો લાઙ્ગલી ચેતિ નીલકણ્ઠાદ્યમીરિતં ।અપ્_294.024અબ્।
વક્ષઃકણ્ઠશિખાશ્વેતં ન્યસેત્સ્તમ્ભે સુસંસ્કૃતૌ

હર હર હૃદયાય નમઃ કપર્દિને ચ શિરસે નીલકણ્ઠાય વૈ
શિખાં કાલકૂટવિષભક્ષણાય સ્વાહા
અથ વર્મ ચ કણ્ઠે નેત્રં કૃત્તિવાસાસ્ત્રિનેત્રં પૂર્વાદ્યૈર્ આનનૈર્
યુક્તં શ્વેતપીતારુણાસિતૈઃ
અભયં વરદં ચાપં વાસુકિઞ્ચ દધદ્ભુજૈઃ ।અપ્_294.025અબ્।
યસ્યોપરીતપાર્શ્વસ્થગૌરીરુદ્રો ઽસ્ય દેવતા

પાદજાનુગુહાનાભિહૃત્કણ્ઠાનનમૂર્ધસુ ।અપ્_294.026અબ્।
મન્ત્રાર્ણાન્ન્યસ્ય કરયોરઙ્ગુષ્ઠાદ્યઙ્ગુલીષુ ચ

તર્જન્યાદિતદન્તાસુ સર્વમઙ્ગુષ્ઠયોર્ ન્યસેત્ ।અપ્_294.027અબ્।
ધ્યાત્વૈવં સંહરેત્ ક્ષિપ્રં વદ્ધયા શૂલમુદ્રયા

કનિષ્ઠા જ્યેષ્ઠયા વદ્ધા તિશ્રો ઽન્યાઃ પ્રસૃતેર્જવાઃ ।અપ્_294.028અબ્।
વિષનાશે વામહસ્તમન્યસ્મિન્ દક્ષિણં કરં

ઓં નમો ભગવતે નીલકણ્ઠાય ચિઃ અમલકણ્ઠાય ચિઃ
સર્વજ્ઞકણ્ઠાય ચિઃ ક્ષિપ ઓં સ્વાહા
અમલનીલકણ્ઠાય નૈકસર્વવિષાપહાય
નમસ્તે રુદ્રમન્યવ ઇતિસર્માર્જનાદ્વિષં વિનશ્યતિ ન સન્દેહઃ
કર્ણજાપ્યા ઉપાનહાવા
:પ્ 96
યજેદ્રુદ્રવિધાનેન નીલગ્રીવં મહેશ્વરમ્ ।અપ્_294.029અબ્।
વિષવ્યાધિવિનાશઃ સ્યાત્ કૃત્વા રુદ્રવિધાનકં