અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 255

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે દિવ્યાનિ પ્રમાણાનિ નામ
ચતુઃપઞ્ચાશદધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {255}
:શ્ અથ પઞ્ચપઞ્ચાશદધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
દાયવિભાગકથનમ્
અગ્નિર્ ઉવાચ
વિભાગઞ્ચેત્ પિતા કુર્યાદિચ્છયા વિભજેત્ સુતાન્ ।અપ્_255.001અબ્।
જ્યેષ્ઠં વા શ્રેષ્ઠભાગેન સર્વે વા સ્યુઃ સમાંશિનઃ

યદિ દદ્યાત્ સમાનંશાન્ કાર્યાઃ પત્ન્યઃ સમાંશિકાઃ ।અપ્_255.002અબ્।
ન દત્તં સ્ત્રીધનં યાસાં ભર્ત્રા વા શ્વશુરેન વા

શક્તસ્થાનીહમાનસ્ય કિઞ્ચિદ્દત્વા પૃથક્ ક્રિયા ।અપ્_255.003અબ્।
ન્યૂનાધિકવિભક્તાનાં ધર્મ્યશ્ ચ પિતૃના કૃતઃ

વિભજેયુઃ સુતાઃ પિત્રોરૂર્ધ્વમૃક્થમૃણં સમમ્ ।અપ્_255.004અબ્।
માતુર્દુહિતરઃ શેષમૃણાત્તાભ્ય ઋતે ઽન્નયઃ

પિતૃદ્રવ્યાવિનાશેન યદન્યત્ સ્વયમર્જયેત્ ।અપ્_255.005અબ્।
મૈત્રમૌદ્વાહિકઞ્ચૈવ દાયાદાનાન્ન તદ્ભવેત્

સામાન્યાર્થસમુત્થાને વિભાગસ્તુ સમઃ સ્મૃતઃ ।અપ્_255.006અબ્।
:પ્ 421
અનેકપિતૃકાણાન્તુ પિતૃતો ભાગકલ્પના

ભૂર્યાપિતા મહોપાત્તા નિબન્ધો દ્રવ્યમેવ વા ।અપ્_255.007અબ્।
તત્ર સ્યાત્ સદૃશં સ્વામ્યં પિતુઃ પુત્રસ્ય ચોભયોઃ

વિભક્તેષુ સુતો જાતઃ સવર્ણાયાં વિભાગભાક્ ।અપ્_255.008અબ્।
દૃશ્યાદ્વા તદ્વિભાગઃ સ્યાદાયવ્યયવિશોધિતાત્

ક્રમાદભ્યાગતં દ્રવ્યં હૃતમભ્યુદ્ધરેચ્ચ યઃ ।અપ્_255.009અબ્।
દાયાદેભ્યો ન તદ્દદ્યાદ્વિદ્યયા લબ્ધમેવ ચ

પિતૃભ્યાં યસ્ય યદ્દત્તં તત્તસ્યૈવ ધનં ભવેત્ ।અપ્_255.010અબ્।
પિતુરૂર્ધ્વં વિભજતાં માતાપ્યંશં સમં હરેત્

અસંસ્કૃતાસ્તુ સંસ્કાર્યા ભ્રાતૃભિઃ પૂર્વસંસ્કૃતૈઃ ।અપ્_255.011અબ્।
ભાગિન્યશ્ ચ નિજાદંશાદ્દત્વાંશન્તુ તુરીયકં

ચતુઃસ્ત્રિદ્વ્યેકભાગાઃ સ્યુર્વર્ણશો બ્રાહ્મણાત્મજાઃ ।અપ્_255.012અબ્।
ક્ષત્રજાસ્ત્રિદ્વ્યેકભાગા વિડ્જાસ્તુ દ્વ્યેકભાગિનઃ

અન્યોન્યાપહૃતં દ્રવ્યં વિભક્તે યત્તુ દૃશ્યતે ।અપ્_255.013અબ્।
તત્ પુનસ્તે સમૈર્ અંશૈર્ વિભજેરન્નિતિ સ્થિતિઃ

અપુત્રેણ પરક્ષેત્રે નિયોગોત્પાદિતઃ સુતઃ ।અપ્_255.014અબ્।
ઉભયોરપ્યસાવૃક્થી પિણ્ડદાતા ચ ધર્મતઃ

ઔરસો ધર્મપત્નીજસ્તત્સમઃ પુત્રિકાસુતઃ ।અપ્_255.015અબ્।
ક્ષેત્રજઃ ક્ષેત્રજાતસ્તુ સગોત્રેણેતરેણ વા

ગૃહે પ્રચ્છન્ન ઉત્પન્નો ગૂઢજસ્તુ સુતઃ સ્મૃતઃ ।અપ્_255.016અબ્।
કાનીનઃ કન્યકાજાતો માતામહસુતો મતઃ

ક્ષતાયામક્ષતાયાં વા જાતઃ પૌનર્ભવઃ સુતઃ ।અપ્_255.017અબ્।
દદ્યાન્માતા પિતા વા યં સ પુત્રી દત્તકો ભવેત્

:પ્ 422
ક્રીતશ્ ચ તાભ્યાં વિક્રીતઃ કૃત્રિમઃ સ્યાત્ સ્વ્યં કૃતઃ ।અપ્_255.018અબ્।
દત્તાત્મા તુ સ્વયં દત્તો ગર્ભે વિત્તઃ સહોઢજઃ

ઉત્સૃષ્ટો ગૃહ્યતે યસ્તુ સોપવિદ્ધો ભવેત્ સુતઃ ।અપ્_255.019અબ્।
પિણ્ડદો ઽંશહરશ્ ચૈષાં પૂર્વાભાવે પરઃ પરઃ

સજાતીયેષ્વયં પ્રોક્તસ્તનયેષુ મયા વિધિઃ ।અપ્_255.020અબ્।
જાતો ઽપિ દાસ્યાં શૂદ્રસ્ય કામતો ઽંશહરો ભવેત્

મૃતે પિતરિ કુર્યુસ્તં ભ્રાતરસ્ત્વર્ધભાગિકં ।અપ્_255.021અબ્।
અભ્રાતૃકો હરેત્ સર્વં દુહિતૄણાં સુતાદૃતે

પત્ની દુહિતરશ્ ચૈવ પિતરો ભ્રાતરસ્ તથા ।અપ્_255.022અબ્।
તત્સુતો ગોત્રજો બન્ધુઃ શિષ્યઃ સબ્રહ્મચારિણઃ

એષામભાવે પૂવસ્ય ધનભાગુત્તરોત્તરઃ ।અપ્_255.023અબ્।
સ્વર્યાત્સ્ય હ્ય્ અપુત્રસ્ય સર્વવર્ણેષ્વયં વિધિઃ

વાનપ્રસ્થયતિબ્રહ્મચારિણામૃક્થભાગિનઃ ।અપ્_255.024અબ્।
ક્રમેણાચાર્યસચ્છિષ્યધર્મભ્રાત્રેકતીર્થિનઃ

સંસૃષ્ટિનસ્તુ સંસૃષ્ટી સોદરસ્ય તુ સોદરઃ ।અપ્_255.025અબ્।
દદ્યાચ્ચાપહેરેચ્ચાંશં જાતસ્ય ચ મૃતસ્ય ચ

અન્યોદર્યસ્તુ સંસૃષ્ટી નાન્યોદર્યધનં હરેત્ ।અપ્_255.026અબ્।
અસંસૃષ્ત્યપિ ચાદદ્યાત્સોદર્યો નાન્યમાનૃજઃ

પતિતસ્તત્સુતઃ ક્લીવઃ પઙ્ગુરુન્મત્તકો જડઃ ।અપ્_255.027અબ્।
અન્ધો ઽચિકિત્સ્યરોગાદ્યા ભર્તવ્યાસ્તુ નિરંશકાઃ

ઔરસાઃ ક્ષેત્રજાસ્ત્વેષાં નિર્દોષા ભાગહારિણઃ ।અપ્_255.028અબ્।
સુતાશ્ ચૈષાં પ્રભર્તવ્યા યાવદ્વૈ ભર્તૃસાત્કૃતાઃ

અપુત્રા યોષિતશ્ ચૈષાં ભર્તવ્યાઃ સાધુવૃત્તયઃ ।અપ્_255.029અબ્।
:પ્ 423
નિર્વાસ્યા વ્યભિચારિણ્યઃ પ્રતિકૂલાસ્તથૈવ ચ

પિતૃમાતૃપતિભ્રાતૃદત્તમધ્યગ્ન્યુપાગતં ।અપ્_255.030અબ્।
આધિવેદનિકુઞ્ચૈવ સ્ત્રીધનં પરિકીર્તિતં

બન્ધુદત્તં તથા શુલ્કમન્વાધેયકમેવ ચ ।અપ્_255.031અબ્।
અપ્રજાયામતીતાયાં બાન્ધવાસ્તદવાપ્નુયુઃ

અપ્રજાસ્ત્રીધનં ભ્રત્તુર્બ્રાહ્મ્યાદિષુ ચતુર્ષ્વપિ ।અપ્_255.032અબ્।
દુહિતૃણાં પ્રસૂતા ચેચ્છ્રેષે તુ પિતૃગામિ તત્

દત્વા કન્યાં હરન્ દણ્ડ્યો વ્યયં દદ્યાચ્ચ સોદયમ્ ।અપ્_255.033અબ્।
મૃતાયાં દત્તમાદદ્યાત્ પરિશોધ્યોભયવ્યયમ્

દુર્ભિક્ષે ધર્મકાર્યે ચ વ્યાધૌ સંપ્રતિરોધકે ।અપ્_255.034અબ્।
ગૃહીતં સ્ત્રીધનં ભર્તા ન સ્ત્રિયે દાતુમર્હતિ

અધિવિત્તસ્ત્રિયૈ દદ્યાદધિવેદનિકં સમમ્ ।અપ્_255.035અબ્।
ન દત્તં સ્રીધનં યસ્યૈ દત્તે ત્વર્ધં પ્રકીર્તિતમ્

વિભાગનિહ્નવે જ્ઞાતિબન્ધુસાક્ષ્યભિલેખિતૈઃ ।અપ્_255.036અબ્।
વિભાગભાવના જ્ઞેયા ગૃહક્ષેત્રૈશ્ ચ યૌતિકૈઃ