અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 219

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે રાજાભિષેકો નામ
અષ્ટાદશાધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {219}
:શ્ અથોનવિંશાધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
અભિષેકમન્ત્રાઃ
પુષ્કર ઉવાચ
રાજદેવાદ્યભિષેકમન્ત્રાન્વક્ષ્યે ઽઘમર્દનાન્ ।અપ્_219.001અબ્।
કુમ્ભાત્ કુશોદકૈઃ સિઞ્ચેત્તેન સર્વં હિ સિદ્ધ્યતિ

:પ્ 294
સુરાસ્ત્વામભિષિઞ્ચન્તુ બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ।અપ્_219.002અબ્।
વાસુદેવઃ સઙ્કર્ષણઃ પ્રદ્યુમ્નશ્ચાનિરુદ્ધકઃ

ભવન્તુ વિજયાયૈતે ઇન્દ્રાદ્યા દશદિગ્ગતાઃ ।અપ્_219.003અબ્।
રુદ્રો ધર્મો મનુર્દક્ષો રુચિઃ શ્રદ્ધા ચ સર્વદા

ભૃગુરત્રિર્વસિષ્ઠશ્ ચ સનકશ્ ચ સનન્દનઃ ।અપ્_219.004અબ્।
સનત્કુમારો ઽઙ્ગિરાશ્ ચ પુલસ્ત્યઃ પુલહઃ ક્રતુઃ

મરીચિઃ કશ્યપઃ પાન્તુ પ્રજેશાઃ પૃથિવીપતિઃ ।અપ્_219.005અબ્।
પ્રભાસુરા વહિર્ષદ અગ્નિષ્વાત્તાશ્ ચ પાન્તુ તે

ક્રવ્યાદાશ્ચોપહૂતાશ્ ચ આજ્યપાશ્ ચ સુકાલિનઃ ।અપ્_219.006અબ્।
અગ્નિભિશ્ચાભિષિઞ્ચન્તુ લક્ષ્મ્યાદ્યા ધર્મવલ્લભાઃ

આદિત્યાદ્યાઃ કશ્યપસ્ય બહુપુત્રસ્ય(1) વલ્લભાઃ ।અપ્_219.007અબ્।
કૃશાશ્વસ્યાગ્નિપુત્રસ્ય ભાર્યાશ્ચારિષ્ઠનેમિનઃ

અશ્વિન્યાદ્યાશ્ ચ ચન્દ્રસ્ય પુલહસ્ય(2) તથા પ્રિયાઃ ।અપ્_219.008અબ્।
ભૂતા ચ કપિશા દંષ્ટ્રી સુરસા સરમા દનુઃ

શ્યેની ભાસી તથા ક્રૌઞ્ચી ધૃતરાષ્ટ્રી શુકી તથા ।અપ્_219.009અબ્।
પત્ન્યસ્ત્વામભિષિઞ્ચન્તુ અરુણશ્ચાર્કસારથિઃ

આયતિર્ નિયતીરાત્રિર્ નિદ્રા લોકસ્થિતૌ સ્થિતાઃ ।અપ્_219.010અબ્।
ઉમા મેના શચી પાન્તુ ધૂમોર્ નાનિરૃતિર્જયે

ગૌરી શિવા ચ ઋદ્ધિશ્ ચ વેલા ચૈવ નડ્વલા ।અપ્_219.011અબ્।
અશિક્ની ચ(3) તથા જ્યોત્સ્ના દેવપત્ન્યો વનસ્પતિઃ

મહાકલ્પશ્ ચ કલ્પશ્ ચ મન્વન્તરયુગાનિ ચ ।અપ્_219.012અબ્।
:ન્
1 દેવપુત્રસ્યેતિ જ..
2 પુલસ્ત્યસ્યેતિ ગ.. , ઘ.. , જ.. ચ
3 અસિતા ચેતિ ઙ..
:પ્ 295
સંવત્સરાણિ વર્ષાણિ પાન્તુ ત્વામયનદ્વયં

ઋતવશ્ ચ તથા માસા પક્ષા રાત્ર્યહની તથા ।અપ્_219.013અબ્।
સન્ધ્યાતિથિમુહૂર્તાચ્ચ કાલસ્યાવયવાકૃતિઃ

સૂર્યાદ્યાશ્ ચ ગ્રહાઃ પાન્તુ મનુઃ સ્વાયમ્ભુવાદિકઃ ।અપ્_219.014અબ્।
સ્વાયમ્ભુવઃ સ્વારોચિષ ઔત્તમિસ્તામસો મનુઃ

રૈવતશ્ચાક્ષુષઃ ષષ્ઠો વૈવસ્વત ઇહેરિતઃ ।અપ્_219.015અબ્।
સાવર્ણો બ્રહ્મપુત્રશ્ ચ ધર્મપુત્રશ્ ચ રુદ્રજઃ

દક્ષજો રૌચ્યભૌત્યૌ ચ મનવસ્તુ ચતુર્દશ ।અપ્_219.016અબ્।
વિશ્વભુક્ ચ વિપશ્ચિચ્ચ સુચિત્તિશ્ ચ શિખી વિભુઃ

મનોજવસ્તથૌજસ્વી બલિરદ્ભુતશાન્તયઃ ।અપ્_219.017અબ્।
વૃષશ્ ચ ઋતધામા ચ દિવસ્પૃક્ કવિરિન્દ્રકઃ

રેવન્તશ્ ચ કુમારશ્ ચ તથા વત્સવિનાયકઃ ।અપ્_219.018અબ્।
વીરભદ્રશ્ ચ નન્દી ચ વિશ્વકર્મા પુરોજવઃ ॥અપ્_219.018ચ્બ્
એતે ત્વામભિષિઞ્ચન્તુ સુરમુખ્યાઃ સમાગતાઃ ।અપ્_219.019અબ્।
નાસત્યૌ દેવભિષજૌ ધ્રુવાદ્યા વસવો ઽષ્ટ ચ

દશ ચાઙ્ગિરસો વેદાસ્ત્વાભિષિઞ્ચન્તુ સિદ્ધયે ।અપ્_219.020અબ્।
આત્મા હ્ય્ આયુર્મનો દક્ષો મદઃ પ્રાણસ્તથૈવ ચ

હવિષ્માંશ્ ચ ગરિષ્ઠશ્ ચ ઋતઃ સત્યશ્ ચ પાન્તુ વઃ ।અપ્_219.021અબ્।
ક્રતુર્દક્ષો વસુઃ સત્યઃ કાલકામો ધુરિર્જયે

પુરૂરવા માદ્રવાશ્ ચ વિશ્વેદેવાશ્ ચ રોચનઃ ।અપ્_219.022અબ્।
અઙ્ગારકાદ્યાઃ સૂર્યસ્ત્વાન્નિરૃતિશ્ ચ તથા યમઃ

અજૈકપાદહિર્વ્રધ્રો ધૂમકેતુશ્ ચ રુદ્રજાઃ(1) ।અપ્_219.023અબ્।
:ન્
1 રુદ્રકા ઇતિ ગ.. , ઘ.. , ઙ.. , ઞ.. ચ
:પ્ 296
ભરતશ્ ચ તથા મૃત્યુઃ કાપાલિરથ કિઙ્કિણિઃ

ભવનો ભાવનઃ પાન્તુ સ્વજન્યઃ સ્વજનસ્ તથા(1) ।અપ્_219.024અબ્।
ક્રતુશ્રવાશ્ ચ મૂર્ધા ચ યાજનો ઽભ્યુશનાસ્ તથા

પ્રસવશ્ચાવ્યયશ્ ચૈવ દક્ષશ્ ચ ભૃગવઃ સુરાઃ ।અપ્_219.025અબ્।
મનો ઽનુમન્તા પ્રાણશ્ ચ નવોપાનશ્ ચ વીર્યવાન્

વીતિહોત્રો નયઃ સાધ્યો હંસો નારાયણો ઽવતુ ।અપ્_219.026અબ્।
વિભુશ્ ચૈવ પ્રભુશ્ ચૈવ દેવશ્રેષ્ઠા જગદ્ધિતાઃ

ધાતા મિત્રો ઽર્યમા પૂષા શક્રો ઽથ વરુણો ભગઃ ।અપ્_219.027અબ્।
ત્વષ્ટા વિવસ્વાન્ સવિતા વિષ્ણુર્દ્વાદશ ભાસ્કરાઃ

એકજ્યોતિશ્ ચ દ્વિજ્યોતિસ્ત્રિશ્ ચતુર્જ્યોતિરેવ ચ ।અપ્_219.028અબ્।
એકશક્રો દ્વિશક્રશ્ ચ ત્રિશક્રશ્ ચ મહાબલઃ

ઇન્દ્રશ્ ચ મેત્યાદિશતુ તતઃ પ્રતિમકૃત્તથા ।અપ્_219.029અબ્।
મિતશ્ ચ સમ્મિતશ્ ચૈવ અમિતશ્ ચ મહાબલઃ

ઋતજિત્ સત્યજિચ્ચૈવ સુષેણઃ સેનજિત્તથા ।અપ્_219.030અબ્।
અતિમિત્રો ઽનુમિત્રશ્ ચ પુરુમિત્રો ઽપરાજિતઃ

ઋતશ્ ચ ઋતવાગ્ ધાતા વિધાતા(2) ધારણો ધ્રુવઃ ।અપ્_219.031અબ્।
વિધારણો મહાતેજા વાસવસ્ય પરઃ સખા

ઈદૃક્ષશ્ચાપ્યદૃક્ષશ્ ચ(3) એતાદૃગમિતાશનઃ ।અપ્_219.032અબ્।
ક્રીડિતશ્ ચ સદૃક્ષશ્ ચ સરભશ્ ચ મહાતપાઃ

:ન્
1 સુજનસ્તથેતિ ખ.. , ઘ.. ચ
2 વિશ્વાત્મેતિ ઙ..
3 ઈદૃક્ષશ્ચાન્યદૃક્ષશ્ચેતિ છ..
:પ્ 297
ધર્તા ધુર્યો ધુરિર્ભીમ અભિમુક્તઃ ક્ષપાત્સહ(1) ।અપ્_219.033અબ્।
ધૃતિર્વસુરનાધૃષ્યો(2) રામઃ કામો જયો વિરાટ્

દેવા એકોનપઞ્ચાશન્મરુતસ્ત્વામવન્તુ તે ।અપ્_219.034અબ્।
ચિત્રાઙ્ગદશ્ચિત્રરથઃ ચિત્રસેનશ્ ચ વૈ કલિઃ

ઉર્ણાયુરુગ્રસેનશ્ ચ ધૃતરાષ્ટ્રશ્ ચ નન્દકઃ ।અપ્_219.035અબ્।
હાહા હૂહૂર્નારદશ્ ચ વિશ્વાવસુશ્ ચ તુમ્બુરુઃ

એતે ત્વામભિષિઞ્ચન્તુ ગન્ધર્વા વિજયાય તે ।અપ્_219.036અબ્।
પાન્તુ તે કુરુપા મુખ્યા દિવ્યાશ્ચાપ્સરસાઙ્ગણાઃ

અનવદ્યા સુકેશી ચ મેનકાઃ સહ જન્યયા(3) ।અપ્_219.037અબ્।
ક્રતુસ્થલા ઘૃતાચી ચ વિશ્વાચી પુઞ્જિકસ્થલા

પ્રમ્લોચા ચોર્વશી રમ્ભા પઞ્ચચૂડા તિલોત્તમા ।અપ્_219.038અબ્।
ચિત્રલેખા લક્ષ્મણા ચ પુણ્ડરીકા ચ વારુણી

પ્રહ્લાદો વિરોચનો ઽથ બલિર્વાણો ઽથ તત્સુતાઃ ।અપ્_219.039અબ્।
એતે ચાન્યે ઽભિષિઞ્ચન્તુ દાનવા રાક્ષસાસ્ તથા

હેતિશ્ ચૈવ પ્રહેતિશ્ ચ વિદ્યુત્સ્ફુર્જથુરગ્રકાઃ ।અપ્_219.040અબ્।
યક્ષઃ સિદ્ધાર્મકઃ પાતુ માણિભદ્રશ્ ચ નન્દનઃ

પિઙ્ગાક્ષો દ્યુતિમાંશ્ ચૈવ પુષ્પવન્તો જયાવહઃ ।અપ્_219.041અબ્।
શઙ્ખઃ પદ્મશ્ ચ મકરઃ કચ્છપશ્ ચ નિધિર્જયે

પિશાચા ઊર્ધ્વકેશાદ્યા ભૂતા ભૂમ્યાદિવાસિનઃ ।અપ્_219.042અબ્।
મહાકાલં પુરસ્કૃત્ય નરસિંહઞ્ચ માતરઃ

:ન્
1 અભિમુક્તઃ ક્ષમાસહેતિ ઙ..
2 અનાધૃષ્ત ઇતિ ગ.. , ઘ.. ,ઞ.. ચ
3 સહ કન્યયેતિ જ..
:પ્ 298
ગુહઃ સ્કન્દો વિશાખસ્ત્વાન્નૈગમેયો ઽભિષિઞ્ચતુ ।અપ્_219.043અબ્।
ડાકિન્યો યાશ્ ચ યોગિન્યઃ ખેચરા ભૂચરાશ્ ચ યાઃ

ગરુડશ્ચારુણઃ પાન્તુ સમ્પાતિપ્રમુખાઃ ખગાઃ ।અપ્_219.044અબ્।
અનન્તાદ્યા મહાનાગાઃ શેષવાસુકિતક્ષકાઃ

ઐરાવતો મહાપદ્મઃ કમ્બલાશ્વતરાવુભૌ ।અપ્_219.045અબ્।
શઙ્ખઃ કર્કોટકશ્ ચૈવ ધૃતરાષ્ટ્રો ધનઞ્જયઃ

કુમુદૈર્ આવણૌ પદ્મઃ પુષ્પદન્તો ઽથ વામનઃ ।અપ્_219.046અબ્।
સુપ્રતીકો ઽઞ્જનો નાગાઃ પાન્તુ ત્વાં સર્વતઃ સદા

પૈતામહસ્ તથા હંસો વૃષભઃ શઙ્કરસ્ય ચ ।અપ્_219.047અબ્।
દુર્ગાસિંહશ્ ચ પાન્તુ ત્વાં યમસ્ય મહિષસ્ તથા

ઉચ્ચૈઃશ્રવાશ્ચાશ્વપતિસ્ તથા ધન્વન્તરિઃ સદા ।અપ્_219.048અબ્।
કૌસ્તુભઃ શઙ્કરાજશ્ ચ વજ્રં શૂલઞ્ચ ચક્રકં

નન્દકો ઽસ્ત્રાણિ રક્ષન્તુ ધર્મશ્ ચ વ્યવસાયકઃ ।અપ્_219.049અબ્।
ચિત્રગુપ્તશ્ ચ દણ્ડશ્ ચ પિઙ્ગલો મૃત્યુકાલકૌ

બાલખિલ્યાદિમુનયો વ્યાસવાલ્મીકિમુખ્યકાઃ ।અપ્_219.050અબ્।
પૃથુર્દિલીપો ભરતો દુષ્યન્તઃ શક્રજિદ્વલી(1)

મલ્લઃ કકુત્સ્થશ્ચાનેન યુવનાશ્વો જયદ્રથઃ ।અપ્_219.051અબ્।
માન્ધાતા મુચુકુન્દશ્ ચ પાન્તુ ત્વાઞ્ચ પુરૂરવાઃ

વાસ્તુદેવાઃ પઞ્ચવિંશત્તત્ત્વાનિ વિજયાય તે ।અપ્_219.052અબ્।
રુક્મભૌમઃ શિલાભૌમઃ પતાલો નીલમૂર્તિકઃ(2)

:ન્
1 શત્રુજિદ્વલો ઇતિ ક.. , ખ.. ચ
2 નીલમૃત્તિક ઇતિ ખ.. , ઘ.. , છ.. , જ.. , ઞ.. , ટ.. ચ । નીલમૂર્ધજ ઇતિ
ઙ..
:પ્ 299
પીતરક્તઃ ક્ષિતિશ્ ચૈવ શ્વેતભૌમો રસાતલં ।અપ્_219.053અબ્।
ભૂલ્લોકો ઽથ ભુવર્મુખ્યા જમ્વૂદ્વીપાદયઃ શ્રિયે

ઉત્તરાઃ કુરવઃ પાન્તુ રમ્યા હિરણ્યકસ્ તથા(1) ।અપ્_219.054અબ્।
ભદ્રાશ્વઃ કેતુમાલશ્ ચ વર્ષશ્ ચૈવ વલાહકઃ

હરિવર્ષઃ કિમ્પુરુષ ઇન્દ્રદ્વીપઃ કશેરુમાન્ ।અપ્_219.055અબ્।
તામ્રવર્ણો ગભસ્તિમાન્ નાગદ્વીપશ્ ચ સૌમ્યકઃ

ગન્ધર્વો વરુણો યશ્ ચ નવમઃ પાન્તુ રાજ્યદાઃ ।અપ્_219.056અબ્।
હિમવાન્ હેમકૂટશ્ ચ નિષધો નીલ એવ ચ

શ્વેતશ્ ચ શૃઙવાન્ મેરુર્માલ્યવાન્ ગન્ધમાદનઃ ।અપ્_219.057અબ્।
મહેન્દ્રો મલયઃ સહ્યઃ શક્તિમાનૃક્ષવાન્ ગિરિઃ

વિન્ધ્યશ્ ચ પારિપાત્રશ્ ચ ગિરયઃ શાન્તિદાસ્તુ તે ।અપ્_219.058અબ્।
ઋગ્વેદાદ્યાઃ ષડઙ્ગાનિ ઇતિહાસપુરાણકં

આયુર્વેદશ્ ચ ગન્ધર્વધનુર્વેદોપવેદકાઃ ।અપ્_219.059અબ્।
શિક્ષા કલ્પો વ્યાકરણં નિરુક્તં જ્યોતિષાઙ્ગતિઃ

છન્દોગાનિ ચ વેદાશ્ ચ મીમાંસા ન્યાયવિસ્તરઃ ।અપ્_219.060અબ્।
ધર્મશાસ્ત્રં પુરાણઞ્ચ વિદ્યા હ્ય્ એતાશ્ ચતુર્દશ

સાઙ્ખ્યં યોગઃ પાશુપતં વેદા વૈ પઞ્ચરાત્રકં ।અપ્_219.061અબ્।
કૃતાન્તપઞ્ચકં હ્ય્ એતદ્ ગાયત્રી ચ શિવા તથા

દુર્ગા વિદ્યા ચ ગાન્ધારી પાન્તુ ત્વાં શાન્તિદાશ્ ચ તે ।અપ્_219.062અબ્।
લવણેક્ષુસુરાસર્પિદધિદુગ્ધજલાબ્ધયઃ

ચત્વારઃ સાગરાઃ પાન્તુ તીર્થાનિ વિવિધાનિ ચ ।અપ્_219.063અબ્।
:ન્
1 હૈરણ્યકસ્તથેતિ ઘ.. , ઙ.. , જ.. ચ । હિરણ્મયશ્તથેતિ છ..
:પ્ 300
પુષ્કરશ્ ચ પ્રયાગશ્ ચ પ્રભાસો નૈમિષઃ પરઃ

ગયાશીર્ષો બ્રહ્મશિરસ્તીર્થમુત્ત્રમાનસં ।અપ્_219.064અબ્।
કાલોદકો નન્દિકુણ્ડસ્તીર્થં પઞ્ચનદસ્ તથા

ભૃગુતીર્થં પ્રભાસઞ્ચ તથા ચામરકણ્ટકં ।અપ્_219.065અબ્।
જમ્બુમાર્ગશ્ ચ વિમલઃ કપિલસ્ય તથાશ્રમઃ

ગઙ્ગાદ્વારકુશાવર્તૌ વિન્ધ્યકો નીલપર્વતઃ ।અપ્_219.066અબ્।
વરાહપર્વતશ્ ચૈવ તીર્થઙ્કણખલં તથા

કાલઞ્જરશ્ ચ કેદારો રુદ્રકોટિસ્તથૈવ ચ ।અપ્_219.067અબ્।
વારાણસી મહાતીર્થં વદર્યાશ્રમ એવ ચ

દ્વારકા શ્રીગિરિસ્તીર્થં તીર્થઞ્ચ પુરુષોત્તમઃ ।અપ્_219.068અબ્।
શાલગ્રામોથ વારાહઃ સિન્ધુસાગરસઙ્ગમઃ

ફલ્ગુતીર્થં વિન્દુસરઃ કરવીરાશ્રમસ્ તથા ।અપ્_219.069અબ્।
નદ્યો ગઙ્ગાસરસ્વત્યઃ શતદુર્ગણ્ડકી તથા

અચ્છોદા ચ વિપાશા ચ વિતસ્તા દેવિકા નદી ।અપ્_219.070અબ્।
કાવેરી વરુણા ચૈવ નિશ્ ચરા ગોમતી નદી

પારા ચર્મણ્વતી રૂપા મન્દાકિની મહાનદી ।અપ્_219.071અબ્।
તાપી પયોષ્ણી વેણા ચ ગૌરી વૈતરણી તથા

ગોદાવરી ભીમરથી તુઙ્ગભદ્રા પ્રણી તથા ।અપ્_219.072અબ્।
ચન્દ્રભાગા શિવા ગૌરી અભિષિઞ્ચન્તુ પાન્તુ વઃ(1)