અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 210

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે દાનપરિભાષા નામ
નવાધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {210}
:શ્ અથ દશાધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
મહાદાનાનિ
અગ્નિર્ ઉવાચ
સર્વદાનાનિ વક્ષ્યામિ મહાદાનાનિ ષોડશ ।અપ્_210.001અબ્।
તુલાપુરુષ આદ્યન્તુ હિરણ્યગર્ભદાનકં

બ્રહ્માણ્ડં કલ્પવૃક્ષશ્ ચ ગોસહસ્રઞ્ચ પઞ્ચમં ।અપ્_210.002અબ્।
હિરણ્યકામધેનુશ્ ચ હિરણ્યાશ્વશ્ ચ સપ્તમં

હિરણ્યાશ્વરથસ્તદ્વદ્ધેમહસ્તિરથસ્ તથા ।અપ્_210.003અબ્।
પઞ્ચલાઙ્ગલકન્તદ્વદ્ધરાદાનં તથૈવ ચ

:ન્
1 સમુત્પાતાદ્યપાપહૃત્ ઇતિ ઙ.. । સમુત્પાતાદિપાપહૃદિતિ ઘ..
:પ્ 261
વિશ્વચક્રં કલ્પલતા સપ્તસાગરકં પરં ।અપ્_210.004અબ્।
રત્નધેનુર્મહાભૂતઘટઃ શુભદિને ઽર્પયેત્

મણ્ડપે મણ્ડલે દાનં દેવાન્ પ્રાર્ચ્યાર્પયેદ્દ્વિજે ।અપ્_210.005અબ્।
મેરુદાનાનિ પુણ્યાનિ મેરવો દશ તાન્ શૃણુ

ધાન્યદ્રોણસહસ્રેણ ઉત્તમો ઽર્ધાર્ધતઃ પરૌ ।અપ્_210.006અબ્।
ઉત્તમઃ ષોડશદ્રોણઃ કર્તવ્યો લવણાચલઃ

દશભારૈર્ ગુડાદ્રિઃ સ્યાદુત્તમો ઽર્ધાર્ધતઃ પરૌ ।અપ્_210.007અબ્।
ઉત્તમઃ પલસાહસ્રૈઃ સ્વર્ણમેરુસ્ તથા પરૌ

દશદ્રોણૈસ્તિલાદ્રિઃ સ્યાત્ પઞ્ચભિશ્ ચ ત્રિભિઃ ક્રમાત્ ।અપ્_210.008અબ્।
કાર્પાસપર્વતો વિંશભારૈશ્ ચ દશપઞ્ચભિઃ

વિંશત્યા ઘૃહકુમ્ભાનામુત્તમઃ સ્યાદ્ ઘૃતાચલઃ(1) ।અપ્_210.009અબ્।
દશભિઃ પલસાહસ્રૈર્ ઉત્તમો રજતાચલઃ

અષ્ટભારૈઃ શર્કરાદ્રિર્મધ્યોમન્દો ઽર્ધતો ઽર્ધતઃ ।અપ્_210.010અબ્।
દશ ધેનૂઃ પ્રવક્ષ્યામિ યા દત્ત્વા ભુક્તિમુક્તિભાક્

પ્રથમા ગુડધેનુઃ સ્યાદ્ ઘૃતધેનુસ્ તથાપરા ।અપ્_210.011અબ્।
તિલધેનુસ્તૃતોયા ચ ચતુર્થી જલધેનુકા

ક્ષીરધેનુર્મધુધેનુઃ શર્કરાદધિધેનુકે ।અપ્_210.012અબ્।
રસધેનુઃ સ્વરૂપેણ દશમી વિધિરુચ્યતે

કુમ્ભાઃ સ્યુર્દ્રવધેનૂનામિતરાસાન્તુ રાશયઃ ।અપ્_210.013અબ્।
કૃષ્ણાજિનઞ્ચતુર્હસ્તં પ્રાગ્ગ્રીવં વિન્યસેદ્ભુવિ

ગોમયેનાનુલિપ્તાયાં દર્ભાનાસ્તીર્ય સર્વતઃ ।અપ્_210.014અબ્।
:ન્
1 અત્ર રત્નાચલબોધકપાઠઃ પતિતઃ દશવિધાચલવિભાગસ્ય
પ્રતિજ્ઞાતત્વાત્ મત્સ્યપુરાણીયસપ્તસપ્તત્યધ્યાયે રત્નશૈલસ્
તથાષ્ટમ ઇત્ય્ અનેન રત્નાચલસ્ય
દશવિધાચલાન્તર્ગતત્વેનોલ્લેખનાચ્ચ
:પ્ 262
લઘ્વૈણકાજિનં તદ્વદ્વત્સસ્ય પરિકલ્પયેત્

પ્રાઙ્મુખીં કલ્પયેદ્ધેનુમુદક્પાદાં સવત્સકાં ।અપ્_210.015અબ્।
ઉત્તમા ગુડધેનુઃ સ્યાત્ સદા ભારચતુષ્ટયાત્

વત્સં ભારેણ કુર્વીત ભારાભ્યાં મધ્યમા સ્મૃતા ।અપ્_210.016અબ્।
અર્ધભારેણ વત્સઃ સ્યાત્ કનિષ્ઠા ભારકેણ તુ

ચતુર્થાંશેન વત્સઃ સ્યાદ્ ગુડવિત્તાનુસારતઃ ।અપ્_210.017અબ્।
પઞ્ચ કૃષ્ણલકા માષસ્તે સુવર્નસ્તુ ષોડશ

પલં સુવર્ણાશ્ ચત્વારસ્તુલા પલશતં સ્મૃતં ।અપ્_210.018અબ્।
સ્યાદ્ભારો વિંશતિતુલા દ્રોણસ્તુ ચતુરાઢકઃ

ધેનુવત્સૌ ગુડસ્યોભૌ સિતસૂક્ષ્મામ્બરાવૃતૌ ।અપ્_210.019અબ્।
શુક્તિકર્ણાવિક્ષુપાદૌ શુચિમુક્તાફલેક્ષણૌ

સિતસૂત્રશિરાલૌ ચ સિતકમ્બલકમ્વલૌ ।અપ્_210.020અબ્।
તામ્રગડ્ડુકપૃષ્ઠૌ તૌ સિતચામરરોમકૌ

વિદ્રુમભ્રૂયુગાવેતૌ નવનીતસ્તનાન્વિતૌ ।અપ્_210.021અબ્।
ક્ષૌમપુચ્છૌ કાંસ્યદોહાવિન્દ્રનીલકતારકૌ

સુવર્ણશૃઙ્ગાભરણૌ રજતક્ષુરસંયુતૌ ।અપ્_210.022અબ્।
નાનાફલમયા દન્તા ગન્ધઘ્રાણપ્રકલ્પિતૌ

રચયિત્વા યજેદ્ધેનુમિમૈર્ મન્ત્રૈર્ દ્વિજોત્તમ ।અપ્_210.023અબ્।
યા લક્ષ્મીઃ સર્વભૂતાનાં યા ચ દેવેષ્વવસ્થિતા

ધેનુરૂપેણ સા દેવી મમ શાન્તિં પ્રયચ્છતુ ।અપ્_210.024અબ્।
દેહસ્થા યા ચ રુદ્રાણી શઙ્કરસ્ય સદા પ્રિયા

ધેનુરૂપેણ સા દેવી મમ પાપં વ્યપોહતુ ।અપ્_210.025અબ્।
વિષ્ણુવક્ષસિ યા લક્ષ્મીઃ સ્વાહા યા ચ વિભાવસોઃ

:પ્ 263
ચન્દ્રાર્કઋક્ષશક્તિર્યા ધેનુરૂપાસ્તુ સા શ્રિયે ।અપ્_210.026અબ્।
ચતુર્મુખસ્ય યા લક્ષ્મીર્યા લક્ષ્મીર્ધનદસ્ય ચ

લક્ષ્મીર્યા લોકપાલાનાં સ ધેનુર્વરદાસ્તુ મે ।અપ્_210.027અબ્।
સ્વધા ત્વં પિતૃમુખ્યાનાં સ્વાહા યજ્ઞભુજાં યતઃ

સર્વપાપહરા ધેનુસ્તસ્માચ્છાન્તિં પ્રયચ્છ મે ।અપ્_210.028અબ્।
એવમામન્ત્રિતાં ધેનું બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્

સમાનં સર્વધેનૂનાં વિધાનં ચૈતદેવ હિ ।અપ્_210.029અબ્।
સર્વયજ્ઞફલં પ્રાપ્ય નિર્મલો ભુક્તિમુક્તિભાક્

સ્વર્ણશૃઙ્ગો શફૈ રૌપ્યૈઃ સુશીલા વસ્ત્રસંયુતા ।અપ્_210.030અબ્।
કાંસ્યોપદોહા દાતવ્યા ક્ષોરિણૌ ગૌઃ સદક્ષિણા

દાતાસ્યાઃ સ્વર્ગમાપ્નોતિ વત્સરાન્ સોમસમ્મિતાન્ ।અપ્_210.031અબ્।
કપિલા ચેત્તારયતિ ભૂયશ્ચાસપ્તમં કુલં

સ્વર્ણશૃઙ્ગીં રૌપ્યખુરાં કાંસ્યદોહનકાન્વિતાં ।અપ્_210.032અબ્।
શક્તિતો દક્ષિણાયુક્તાં દત્ત્વા સ્યાદ્ભુક્તિમુક્તિભાક્

સવત્સરોમતુલ્યાનિ યુગાન્યુભયતોમુખીં ।અપ્_210.033અબ્।
દત્ત્વા સ્વર્ગમવાપ્નોતિ પૂર્વેણ વિધિના દદેત્

આસન્નમૃત્યુના દેયા સવત્સા ગૌસ્તુ પૂર્વવત્ ।અપ્_210.034અબ્।
યમદ્વારે મહાવીરે તપ્તા વૈતરણી(1) નદી