અભિજ્ઞાનશકુન્તલ · અધ્યાય 3

કા કથા બાણસંધાને જ્યાશબ્દેનૈવ દૂરતઃ ।
હુંકારેણેવ ધનુષઃ સ હિ વિઘ્નાન્ અપોહતિ ॥

જાને તપસો વીર્યં સા બાલા પરવતીતિ મે વિદિતમ્ ।
અલમ્ અસ્મિ તતો હૃદયં તથાપિ નેદં નિવર્તયિતુમ્ ॥

તવ કુસુમશરત્વં શીતરશ્મિત્વમ્ ઇન્દોર્ દ્વયમ્ ઇદમ્ અયથાર્થં દૃશ્યતે મદ્વિધેષુ ।
વિસૃજતિ હિમગર્ભૈર્ અગ્નિમ્ ઇન્દુર્ મયૂખૈસ્ ત્વમ્ અપિ કુસુમબાણાન્ વજ્રસારીકરોષિ ॥

અદ્ય અપિ નૂનં હરકોપવહ્નિનસ્ ત્વયિ જ્વલત્ય્ ઔર્વ ઇવામ્બુરાશૌ ।
ત્વમ્ અન્યથા મન્મથ મદ્વિધાનાં ભસ્માવશેષઃ કથમ્ ઇત્થમ્ ઉષ્ણઃ ॥

અનિશમ્ અપિ મકરકેતુર્ મનઓર્ રુજમ્ આવહન્ન્ અભિમતો મે ।
યદિ મદિરાયતનયનાં તામ્ અધિકૃત્ય પ્રહરતીતિ ॥

શક્યમ્ અરવિન્દસુરભિઃ કણવાહી માલિનીતરઙ્ગાણામ્ ।
અઙ્ગૈર્ અનઙ્ગતપ્તૈર્ અવિરલમ્ આલિઙ્ગિતું પવનઃ ॥

અબ્ન્યુન્નતા પુરસ્તાદ્ અવગાઢા જઘનગૌરવાત્ પશ્ચાત્ ।
દ્વારે ઽસ્ય પાણ્ડુસિકતે પદપઙ્ક્તિર્ દૃશ્યતે ઽભિનવા ॥

સ્તનન્યસ્તોશીરં પ્રશિથિલમૃણાલૈકવલયમ્ પ્રિયાયાઃ સાબાધં કિમ્ અપિ કમનીયં વપુર્ ઇદમ્ ।
સમસ્ તાપઃ કામં મનસિજનિદાઘપ્રસરયોર્ ન તુ ગ્રીષ્મસ્યૈવં સુભગમ્ અપરાધં યુવતિષુ ॥

ક્ષામક્ષામકપોલમ્ આનનમ્ ઉરઃ કાઠિન્યમ્ ઉક્તસ્તનમ્ મધ્યઃ ક્લાન્તતરઃ પ્રકામવિનતાવ્ અંસૌ છવિઃ પાણ્ડુરા ।
શોચ્યા ચ પ્રિયદર્શના ચ મદનક્લિષ્ટેયમ્ આલક્ષ્યતે પત્રાણામ્ ઇવ શોષણેન મરુતા સ્પૃષ્ટા લતા માધવી ॥

પૃષ્ટા જનેન સમદુઃખસુખેન બાલા નેયં ન વક્ષ્યતિ મનોગતમ્ આધિહેતુમ્ ।
દૃષ્ટો વિવૃત્ય બહુશો ઽપ્ય્ અનયા સતૃષ્ણમ્ અત્રાન્તરે શ્રવણકાતરતાં ગતો ઽસ્મિ ॥

સ્મર એવ તાપહેતુર્ નિર્વાપયિતા સ એવ મે જાતઃ ।
દિવસ ઇવાભ્રશ્યામસ્ તપાત્યયે જીવલોકસ્ય ॥

ઇદમ્ અશિશિરૈર્ અન્તસ્તાપાદ્ વિવર્ણમ્ અણીકૃતમ્ નિશિ નિશિ ભુજન્યસ્તાપાઙ્ગપ્રસારિભિર્ અશ્રુભિઃ ।
અલભિલુલિતજ્યાઘાતાઙ્કં મુહુર્ મણિબન્ધનાત્ કનકવલયં સ્રસ્તં સ્રસ્તં મયા પ્રતિસાર્યતે ॥

અયં સ તે તિષ્ઠતિ સંગમોત્સુકો વિશઙ્કસે ભીરુ યતો ઽવધીરણામ્ ।
લભેત વા પ્રાર્થયિતા ન વા શ્રિયમ્ શ્રિયા દુરાપઃ કથમ્ ઈપ્સિતો ભવેત્ ॥

ઉન્નમિતૈકભ્રૂલતમ્ આનનમ્ અસ્યાઃ પદાનિ રચયન્ત્યાઃ ।
કણ્ટકિતેન પ્રથયતિ મય્ અનુરાગં કપોલેન ॥

તવ ન જાને હૃદયં મમ પુનઃ કામો દિવા અપિ રાત્રાવ્ અપિ ।
નિર્ઘૃણ તપતિ બલીયસ્ ત્વયિ વૃત્તમનોરથાયા અઙ્ગાનિ ॥

તપતિ તનુગાત્રિ મદનસ્ ત્વામ્ અનિશં માં પુનર્ દહત્ય્ એવ ।
ગ્લપયતિ યથા શશાઙ્કં ન તથા હિ કુમુદ્વતીં દિવસઃ ॥

સંદષ્ટસુકુમશયનાન્ય્ આશુક્તાન્તબિસભઙ્ગસુરભીણિ ।
ગુરુપરિતાપાનિ ન તે ગાત્રાણ્ય્ ઉપચારમ્ અર્હન્તિ ॥

ઇદમ્ અનન્યપરાયણમ્ અન્યથા હૃદયસંનિહિતે હૃદયં મમ ।
યદિ સમર્થયસે મદિરેક્ષણે મદનબાણહતો ઽસ્મિ હતઃ પુનઃ ॥

પરિગ્રહબહુત્વે ઽપિ દ્વે પ્રતિષ્ઠે કુલસ્ય મે ।
સમુદ્રરસના ચોર્વી સખી ચ યુવયોર્ ઇયમ્ ॥

કિં શીતલૈઃ ક્લમવિનોદિભિર્ આર્દ્રવાતાન્ સઞ્ચારયામિ નલિનીદલતાલવૃન્તૈઃ ।
અઙ્કે નિધાય કરભોરુ યથાસુખં તે સંવાહયામિ ચરણાવ્ ઉત પદ્મતાંરૌ ॥

ઉત્સૃજ્ય કુસુમશયનં નલિનીદલકલ્પિતસ્તનાવરણમ્ ।
કથમ્ આતપે ગમિષ્યસિ પરિબાધાપેલવૈર્ અઙ્ગૈઃ ॥

ગાન્ધર્વેણ વિવાહેન બહ્વ્યો રાજર્ષિકન્યકાઃ ।
શ્રૂયન્તે પરિણીતાસ્ તાઃ પિતૃભિશ્ ચાભિનન્દિતાઃ ॥

અપરિક્ષતકોમલસ્ય યાવત્ કુસુમસ્યેવ નવસ્ય ષટ્પદેન ।
અધરસ્ય પિપાસતા મયા તે સદયં સુન્દરિ ગૃહ્યતે રસો ઽસ્ય ॥

મુહુર્ અઙ્ગુલિસંવૃતાધરૌષ્ઠં પ્રતિષેધાક્ષરવિક્લવાભિરામમ્ ।
મુખમ્ અંસવિવર્તિ પક્ષ્મલાક્ષ્યાઃ કથમ્ અપ્ય્ ઉન્નમિતં ન ચુમ્બિતં તુ ॥

તસ્યાઃ પુષ્પમયી શરીરલુલિતા શય્યા શિલાયામ્ ઇયમ્ ક્લાન્તો મન્મથલેખ એષ નલિનીપત્રે નખૈર્ અર્પિતઃ ।
હસ્તાદ્ ભ્રષ્ટમ્ ઇદં બિસાભરણમ્ ઇત્ય્ આસજ્યમાનેક્ષણો નિર્ગન્તું સહસા ન વેતસગૃહાચ્ છક્નોમિ શૂન્યાદ્ અપિ ॥

સાયંતને સદનકર્મણિ સંપ્રવૃત્તે વેદિં હુતાશનવતીં પરિતઃ પ્રયસ્તાઃ ।
છાયાશ્ ચરન્તિ બહુધા ભયમ્ આદધાનાઃ સંધ્યાપયોદકપિશાઃ પિશિતાશનાનામ્ ॥